Examkin

Question

Difficulty: HardCumhuriyetçilik

Cumhuriyetçilik ilkesi; devlet yönetiminde millî iradenin mutlak üstünlüğünü ve bu iradenin tecelli ettiği kurumların sivil niteliğini esas alır. Bu doğrultuda, halkın seçtiği temsilcilerin karar alma süreçlerinin, herhangi bir silahlı güç veya bürokratik vesayet odağının etkisi altında kalmaması, rejimin demokratik niteliğini koruyan en temel unsurdur.

Buna göre, aşağıda verilen inkılap hareketlerinden hangisinin doğrudan halkın siyasi iradesini sivil otorite altında güvenceye alma amacına yönelik olduğu savunulabilir?

  1. A
    Türk karasularında ticaret yapma imtiyazının yabancıların elinden alınarak millîleştirilmesi
  2. B
    Şer'iye ve Evkaf Vekaletinin kaldırılarak yerine sivil bir kurum olan Diyanet İşleri Başkanlığının kurulması
  3. Ordu mensuplarının milletvekili seçilebilmesi için askerlik mesleğinden istifa etme zorunluluğunun getirilmesiAnswer
  4. D
    Aşar vergisinin kaldırılarak köylünün ekonomik refahının sosyal devlet anlayışıyla gözetilmesi
  5. E
    Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile eğitim ve öğretim kurumlarının tek çatı altında birleştirilmesi

Answer

Ordu mensuplarının milletvekili seçilebilmesi için askerlik mesleğinden istifa etme zorunluluğunun getirilmesi (Erkân-ı Harbiye-i Umumiye Vekaletinin kaldırılması süreciyle bağlantılı 19241924 düzenlemesi).
Cumhuriyetçilik ilkesi, egemenliğin halka ait olması ve bu egemenliğin sivil temsilciler aracılığıyla kullanılması demektir. Tarihsel süreçte (özellikle Balkan Savaşları tecrübesiyle) ordunun siyasetin içinde olması millî iradeye gölge düşürmüş ve askerî disiplini bozmuştur. 19241924 yılında çıkarılan kanunla askerlerin milletvekili olabilmek için görevlerinden istifa etmelerinin zorunlu tutulması, TBMM'nin sivil otoritesini ve halk iradesini her türlü askerî vesayetten korumayı amaçladığı için doğrudan Cumhuriyetçilik ilkesiyle ilgilidir.

Step-by-Step Solution

1
Cumhuriyetçilik ilkesinin temel bileşenlerini analiz etme
Cumhuriyetçilik sadece halkın seçimi değil, aynı zamanda bu seçilmiş iradenin (sivil otorite) her türlü askerî ve bürokratik müdahaleden korunmasıdır.
Soruda vurgulanan 'sivil otorite' ve 'müdahalesiz yürütme' kavramları, siyasetin askerî vesayetten arındırılmasını işaret eder.
2
Seçeneklerdeki inkılapların hangi ilkeyle doğrudan (birincil) ilgili olduğunu belirleme
Kabotaj (Milliyetçilik), Aşar (Halkçılık), Tevhid-i Tedrisat (Laiklik/Halkçılık) olarak sınıflandırılır.
Öğrencinin ilkeler arasındaki ince ayrımı (nüansları) fark etmesi gerekir.
3
Ordunun siyasetten ayrılmasının Cumhuriyet rejimine katkısını değerlendirme
33 Mart 19241924'te ordunun siyasetten ayrılması (Erkân-ı Harbiye-i Umumiye Vekaletinin yerine Genelkurmay Başkanlığının kurulması), millî iradenin tecelli ettiği Meclis'i askerî etkiden korumuş ve sivil yönetimi pekiştirmiştir.
Askerî disiplin ile siyasi iradenin birbirine karışması, demokratik bir Cumhuriyet için en büyük tehditlerden biridir.

Key Concept

Sivil Otorite ve Ordunun Siyasetten Ayrılması

Hints

1
Cumhuriyetçilik sadece 'oy kullanmak' değildir; aynı zamanda seçilmiş sivil meclisin (TBMM) üstünde başka hiçbir gücün (ordu, din adamı, hanedan) olmamasını gerektirir.

Practice More

Cumhuriyetçilik ile Halkçılık arasındaki ilişkiyi anlamak için 'Kadınlara Siyasi Hakların Verilmesi' konusuna göz atabilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

Cumhuriyetçilik

More questions from this topic