Question

Difficulty: HardTürkiye'de Bitki Örtüsü: Ot Formasyonu

Türkiye'de doğal çevre şartlarının orman yetişmesine imkân tanımadığı veya mevcut ormanların çeşitli nedenlerle tahrip edildiği sahalarda 'ot formasyonları' geniş yer tutar. Aşağıdaki tabloda Türkiye'de görülen üç farklı vejetasyon tipi ve bu tiplere ait karakteristik türler eşleştirilmiştir:

Vejetasyon TipiKarakteristik Türler
I. Bozkır (Step)Geven, Yavşan otu, Çoban yastığı
II. Çayır (Alpin)Kardelen, Yıldız çiçeği, Mavi kantaron
III. Antropojen BozkırÜzerlik, Sığır kuyruğu, Karaçalı

Bu vejetasyon tiplerinin Türkiye'deki dağılış ve oluşum özellikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğru bir değerlendirme değildir?

  1. A
    I numaralı formasyon, İç ve Güneydoğu Anadolu'da yıllık yağış miktarının azlığı ve yaz kuraklığına bağlı olarak doğal bir kuşak oluşturur.
  2. B
    II numaralı formasyonun görüldüğü alanlarda, düşük sıcaklıklar ağaç yetişmesini engellediği için bu bitkiler genellikle orman üst sınırının üzerindeki yükseltilerde yayılış gösterir.
  3. III numaralı formasyonun İç Anadolu'da yaygın olması, bu bölgenin ekolojik şartlar bakımından tarih boyunca hiçbir zaman orman örtüsüne sahip olmadığının kesin kanıtıdır.Answer
  4. D
    II numaralı formasyon, Erzurum-Kars platolarında ve Karadeniz dağlarının yüksek kesimlerinde yaz yağışlarıyla birlikte yeşil kalarak büyükbaş mera hayvancılığına uygun ortam hazırlar.
  5. E
    I ve III numaralı formasyonlar arasındaki temel fark; birinin iklimsel sınırlamalarla (doğal), diğerinin ise beşerî müdahaleler (tahribat) sonucunda ortaya çıkmış olmasıdır.

Answer

Antropojen bozkırların varlığı, bölgenin hiçbir zaman orman örtüsüne sahip olmadığının değil, aksine geçmişte ormanlarla kaplıyken tahrip edildiğinin bir kanıtıdır.
Doğru yanıt olan seçenek, antropojen bozkırın (insan eliyle oluşturulmuş bozkır) varlığını, bölgenin hiçbir zaman orman örtüsüne sahip olmadığının kanıtı olarak sunmaktadır. Oysa antropojen bozkırlar, özellikle İç Anadolu'da ormanların yakılması ve kesilmesi sonucu ortaya çıkan ikincil bitki örtüleridir. Bu sahalarda hala tek tük rastlanan meşe ağacı toplulukları, bölgenin geçmişte ormanlarla kaplı olduğunun en büyük kanıtıdır.

Step-by-Step Solution

1
Tabloda verilen formasyonları tanımlayınız.
I numara doğal bozkır, II numara yüksek dağ çayırı, III numara ise orman tahribatıyla oluşan antropojen bozkırdır.
Sorunun temelini oluşturan vejetasyon tiplerinin ekolojik kökenini belirlemek gerekir.
2
Formasyonların oluşum nedenlerini analiz ediniz.
Bozkır kuraklıktan, çayır soğuktan, antropojen bozkır ise insan müdahalesinden kaynaklanır.
Her vejetasyon tipinin farklı bir sınırlayıcı faktörü vardır.
3
Antropojen bozkırın tarihsel önemini değerlendiriniz.
İç Anadolu'da yer yer rastlanan meşe kalıntıları (relict), bu alanların geçmişte orman olduğunu ispatlar.
Beşerî tahribatın sonucu olan bitki örtüsü, sahanın klimatik potansiyelini (geçmişteki orman varlığını) gösterir.

Key Concept

Türkiye'de vejetasyon tiplerinin oluşumunda klimatik (doğal) ve antropojenik (beşerî) faktörlerin ayrımı.

Hints

1
'Antropojen' kelimesinin kökenini ve ne anlama geldiğini düşünün.
2
İç Anadolu'da İç Anadolu bozkırları ile antropojen bozkırları ayıran en önemli fark, içlerinde ağaç kalıntılarının bulunup bulunmamasıdır.
3
Bir yerin orman tahribatıyla bozkıra dönüşmesi, oranın doğal şartlarının aslında orman yetişmesine uygun olduğunu kanıtlamaz mı?

Practice More

Bozkır türleri arasındaki 'antropojen' ve 'doğal' ayrımını pekiştirmek için İç Anadolu'daki relict (kalıntı) meşe ormanlarını araştırabilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question