Question

Difficulty: MediumTürklerin İslamiyet'i Kabulü ve Talas Savaşı

Orta Asya’nın kaderini belirleyen 751751 tarihli mücadelede, Çin ordusuna karşı Müslüman Arapların safında yer alan Karluk Türkleri, kazanılan zaferin mimarlarından biri olmuştur. Bu askeri iş birliği, Türkler ile Müslümanlar arasındaki eski husumetlerin yerini dostluğa bırakmasını sağlamıştır. Talas Savaşı'nı takip eden süreçte Türklerin kitleler hâlinde İslam dinine girmesinde, Gök Tanrı inancındaki tek tanrı ve ahiret gibi kavramların benzerliğinin yanı sıra Abbasilerin aşağıdaki tutumlarından hangisi belirleyici bir sosyal etken olmuştur?

  1. Emeviler döneminde uygulanan ve Müslüman Araplar dışındakileri ikinci sınıf gören 'Mevali' anlayışının terk edilmesiAnswer
  2. B
    Türklerin savaşçı özelliklerini kaybetmelerini sağlayacak pasifist bir din anlayışının empoze edilmesi
  3. C
    İslamiyet'in kabulünü yerleşik hayata geçiş ve vergi muafiyeti şartına bağlayan düzenlemeler yapılması
  4. D
    Türk boylarını Orta Asya'dan çıkararak tamamen Arap coğrafyasına iskân etme politikasının izlenmesi
  5. E
    Türk töresini ve yönetim geleneklerini tamamen ortadan kaldırarak merkeziyetçi bir Arap yapısı kurulması

Answer

Abbasilerin Emevi dönemindeki Arap milliyetçiliğine dayanan Mevali politikasını terk ederek ümmetçi ve eşitlikçi bir yönetim anlayışını benimsemesi, Türklerin bu dine sempati duymasını sağlamıştır.
Talas Savaşı askeri bir dönüm noktası olsa da, din değiştirme gibi derin bir toplumsal dönüşüm ancak siyasi ve ideolojik bir zeminle mümkündür. Emeviler döneminde Müslüman olan Arap dışı toplumlara 'Mevali' (azatlı köle) denilerek ayrımcılık yapılması Türklerin İslamiyet'ten uzak durmasına yol açmıştır. Abbasilerin bu dışlayıcı politikayı terk ederek tüm Müslümanları eşit gören ümmetçi bir yapıya geçmesi, Türklerin İslamiyet'i bir 'Arap dini' olarak değil, evrensel bir inanç olarak görmelerini ve kitleler hâlinde benimsemelerini sağlamıştır.

Step-by-Step Solution

1
Talas Savaşı'nın siyasi atmosferini analiz etme
751751 yılında Çin'e karşı kazanılan zafer, Müslümanlar ile Türkler arasındaki düşmanlığı sona erdirdi.
Savaşta Karlukların Abbasileri desteklemesi, iki toplum arasında güven ortamı oluşturmuştur.
2
Emevi ve Abbasi yönetim modellerini karşılaştırma
Emeviler 'Arap Milliyetçiliği' (Mevali) yaparken, Abbasiler 'Ümmetçilik' politikasını benimsemiştir.
Mevali politikası, Müslüman olan Türkleri bile dışladığı için Emeviler döneminde İslamiyet Türkler arasında yayılmamıştı.
3
Dini ve kültürel uyumu değerlendirme
Gök Tanrı inancı ile İslamiyet arasındaki benzerlikler (tek tanrı, ahiret, cihan hakimiyeti-cihat) süreci kolaylaştırmıştır.
Benzerlikler psikolojik bariyerleri aşarken, Abbasilerin hoşgörüsü toplu geçişlerin önünü açmıştır.

Key Concept

Mevali Politikasının Terki ve Ümmetçilik
Rate this question