Question

Asya Hun Devleti'nde kurultay (toy), hakanın töreye ve halkın çıkarlarına uygun hareket edip etmediğini denetleyen bir yapıya sahipti. Eğer hakan töreye aykırı davranır veya devleti iyi yönetemezse kurultay tarafından "Gök Tanrı'nın verdiği siyasi yetkinin (KutKut) sona erdiği" kabul edilerek hakan görevinden uzaklaştırılabilirdi.

Buna göre Asya Hun Devleti'ndeki yönetim anlayışı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. Hükümdarın yetkilerinin töre ve kurultay denetimiyle sınırlandığıAnswer
  2. B
    Mutlak monarşi anlayışının hiçbir şekilde sorgulanamadığı
  3. C
    Devletin teokratik yönetim anlayışına göre idare edildiği
  4. D
    Türk boylarının merkezi otoriteden bağımsız hareket ettiği
  5. E
    Yerleşik hayata geçilmesiyle hukukun yazılı hale getirildiği

Answer

Hükümdarın yetkilerinin töre ve kurultay denetimiyle sınırlandığı
Doğru seçenek, hükümdarın yetkilerinin töre ve kurultay tarafından kısıtlanabildiğini ifade eder. İslamiyet öncesi Türk devlet geleneğinde hakan, mutlak bir güce sahip görünse de aslında 'Töre' adı verilen sözlü hukuk kurallarına uymak zorundadır. Kurultay (Toy) meclisi, boy beylerinin katılımıyla toplanarak hakanın kararlarını denetleme ve hatta töreye aykırı davranan hakanı görevden uzaklaştırma yetkisine sahiptir. Bu durum Türk devletlerinde 'hukukun üstünlüğü' ve 'denetlenebilir yönetim' anlayışının en eski örneklerinden biridir.

Step-by-Step Solution

1
Kurultayın görev ve yetkilerini analiz etme
Kurultayın hakanı denetleyebildiği ve görevden alabildiği tespit edildi.
Hakanın yetkilerinin bir üst kurul tarafından kontrol edilip edilmediğini anlamak için.
2
Töre kavramının yönetimdeki rolünü değerlendirme
Hakanın töreye aykırı davranması durumunda yetkisini kaybedeceği sonucuna varıldı.
Töre, İslamiyet öncesi Türk devletlerinde hükümdarı bile bağlayan üstün hukuk kurallarıdır.
3
Yönetim modelini belirleme
Hükümdarın otoritesinin sınırsız olmadığı, meşruiyetinin töreye uygunluğa bağlı olduğu belirlendi.
Kurultayın denetim gücü, otokratik bir yönetim yerine 'hukukun üstünlüğü' prensibinin erken bir örneğini temsil eder.

Key Concept

Hukuk Devleti Anlayışı ve Töre

Hints

1
Metinde hakanın hangi şartlarda görevden alınabildiğine dikkat edin.
2
Töre kurallarının hakan üzerindeki etkisini ve kurultayın denetim gücünü düşünün.
3
Bir yöneticinin bir meclis veya hukuk kuralları tarafından görevden alınabilmesi, onun yetkilerinin sınırlı olduğunu mu yoksa sınırsız olduğunu mu gösterir?

Practice More

İslamiyet öncesi Türk devletlerinde hükümdarın eşi olan Hatun'un kurultaya katılması ve elçi kabul etmesi konusunu inceleyerek kadınların yönetimdeki rolünü pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 0s