Examkin

Question

Difficulty: MediumTürkiye'de Sıcaklık ve İzotermler

Türkiye'nin Ocak ayı deniz seviyesine indirgenmiş izoterm haritası incelendiğinde; Erzurum-Kars Bölümü'ndeki sıcaklıkların Marmara Denizi çevresinden çok daha düşük olduğu görülmektedir. Bu durumun nedenleri arasında aşağıdakilerden hangisinin gösterilmesi, haritanın hazırlanış yöntemiyle çelişir?

  1. A
    Erzurum-Kars Bölümü'nün Marmara çevresine göre daha kuzeyde yer alması
  2. Erzurum-Kars Bölümü'nün ortalama yükseltisinin Marmara çevresinden fazla olmasıAnswer
  3. C
    Marmara çevresinde denizelliğin etkisiyle nem miktarının daha yüksek olması
  4. D
    Erzurum-Kars Bölümü'nde karasallık şiddetinin Marmara'ya göre daha fazla olması
  5. E
    Ocak ayında Doğu Anadolu'da Sibirya kökenli yüksek basıncın etkili olması

Answer

Erzurum-Kars Bölümü'nün ortalama yükseltisinin Marmara çevresinden fazla olması seçeneği, haritanın hazırlanış yöntemiyle çelişmektedir.
Deniz seviyesine indirgenmiş sıcaklık haritaları hazırlanırken, her merkezin yükseltisi 00 metre kabul edilir ve sıcaklık değerleri buna göre hesaplanır. Bu nedenle, bu tür haritalarda merkezler arasındaki sıcaklık farklarının nedeni olarak yükselti asla gösterilemez. Erzurum-Kars'ın Marmara'dan daha soğuk olmasının nedeni 'indirgenmiş' bir haritada ancak enlem ve karasallıkla açıklanabilir.

Step-by-Step Solution

1
İndirgenmiş sıcaklık kavramının tanımını yapma
İndirgenmiş sıcaklık, bir merkezin ölçülen gerçek sıcaklığının, yükseltiden kaynaklanan sıcaklık kaybı (her 200200 metrede 1∘C1^{\circ}C) eklenerek deniz seviyesine (00 m) taşınmış halidir.
Soruda sorulan 'çelişkiyi' bulmak için önce yöntemin neyi yok saydığını bilmek gerekir.
2
Yöntemin sıcaklık etmenleri üzerindeki etkisini değerlendirme
Bu yöntemde yükselti farkları ortadan kaldırıldığı için, harita üzerindeki sıcaklık değişimleri sadece enlem, karasallık, denizellik ve rüzgarlar gibi faktörlerle açıklanabilir.
Yükselti faktörü formül gereği etkisiz hale getirilmiştir.
3
Seçenekleri bu kurala göre analiz etme
Yükseltinin bir neden olarak sunulması indirgenmiş harita mantığına aykırıdır; çünkü indirgenmiş haritada Erzurum da İstanbul da teorik olarak aynı yükseltide (00 m) kabul edilir.
Eğer yükselti bir neden olsaydı, harita 'indirgenmiş' değil 'gerçek' sıcaklık haritası olurdu.

Key Concept

Deniz seviyesine indirgenmiş sıcaklık haritalarında yükselti bir neden olarak gösterilemez.

Hints

1
'İndirgenmiş' kelimesinin harita üzerindeki etkisini düşünün.
2
Bir harita hazırlanırken bir faktör (yükselti) matematiksel olarak elenmişse, o faktör sonuçların nedeni olabilir mi?
3
Gerçek sıcaklıktan indirgenmişe geçerken yükselti farkı hesaplamaya katılır, ancak harita bittikten sonra tüm Türkiye 'düz' bir ova gibidir.

Practice More

Gerçek sıcaklık ile indirgenmiş sıcaklık arasındaki farkın en az olduğu ve en fazla olduğu illeri harita üzerinden çalışma yaparak pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Şu formülü hatırlayın: I˙ndirgenmis\cSıcaklık=Gerc\cekSıcaklık+(Yu¨kselti/200)İndirgenmiş Sıcaklık = Gerçek Sıcaklık + (Yükselti / 200). Bu formül uygulandığında yükselti etkisi zaten sıcaklık değerinin içine 'yedirilmiş' olur, dolayısıyla harita üzerindeki renklerin veya çizgilerin sebebi artık yükselti değil, enlem veya karasallıktır.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question

Topics

Türkiye'de Sıcaklık ve İzotermler

More questions from this topic