Türkiye'de kırsal yerleşmelerin dokusu ve köy altı yerleşmelerinin sınıflandırılması; yer şekilleri, iklim, jeolojik yapı, su kaynakları, hakim ekonomik faaliyet türü ve mülkiyet ilişkileri gibi çok boyutlu faktörlerin etkileşimiyle şekillenir. Bu karmaşık yapı, genel coğrafi kuralların dışında bazı yörelere özgü istisnai yerleşme formlarının ortaya çıkmasına da zemin hazırlamaktadır.
Buna göre, Türkiye'deki kırsal yerleşmelerin dokusu ve köy altı yerleşme türleri ile ilgili aşağıdaki analitik değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?
- ATeke ve Taşeli yörelerinde arazinin oldukça engebeli olması kural olarak dağınık yerleşmeyi gerektirse de, karstik arazinin yüzey sularını sızdırması nedeniyle kısıtlı su kaynakları etrafında "toplu" yerleşme dokusu da görülmektedir.
- BBatı Karadeniz Bölümü'nde orman örtüsünün yoğunluğu ve topoğrafyanın kısıtlayıcılığı, birkaç mahallenin idari olarak tek bir muhtarlık altında birleştiği "divan" adı verilen kalıcı köy altı yerleşmelerinin oluşumunda temel etkendir.
- CErzurum-Kars Platosu'nda sert karasal iklimin etkisiyle yaz yağışlarına bağlı olarak yeşeren uzun boylu çayırlar, büyükbaş hayvancılık faaliyetlerine özgülenmiş "kom" tipi geçici yerleşmelerin yaygınlaşmasına zemin hazırlamıştır.
- Dİç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinin düzlük alanlarında, tarımsal faaliyetlerin makineleşmeye uygun geniş arazilerde yapılması, mülkiyet yapısının da etkisiyle "çiftlik" yerleşmelerinin gelişmesini desteklemiştir.
- Doğu Karadeniz Bölümü'nde yer şekillerinin engebesine ve tarım alanlarının darlığına bağlı olarak gelişen dağınık yerleşme dokusu, yörede temel geçim kaynağının hayvancılık olduğu "mezra" adı verilen geçici köy altı yerleşmelerinin hakim form olmasını sağlamıştır.Answer
Answer
Doğu Karadeniz Bölümü'nde kırsal yerleşme dokusunu "mezra" adı verilen "geçici" köy altı yerleşmeleriyle ilişkilendiren ifade yanlıştır. Mezra geçici değil kalıcıdır ve ağırlıklı olarak Doğu/Güneydoğu Anadolu'da bulunur.
Doğu Karadeniz Bölümü'nde yer şekillerinin engebeli olması dağınık yerleşme dokusunu ortaya çıkarmıştır, bu bilgi doğrudur. Ancak bu yörenin karakteristik köy altı yerleşmeleri kalıcı olarak 'mahalle', geçici olarak ise 'yayla'dır. Doğru seçenekte belirtilen 'mezra' ise geçici değil KALICI bir köy altı yerleşmesidir, temel ekonomik faaliyeti hayvancılıkla birlikte ağırlıklı olarak tarımdır ve en yaygın olarak Doğu ile Güneydoğu Anadolu bölgelerinde görülür. Bu nedenle ifade içinde birden fazla kavramsal ve bölgesel hata barındırmaktadır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Köy altı yerleşmelerinin sınıflandırılması (Kalıcı/Geçici) ve bölgesel dağılışını etkileyen faktörler
Hints
1
Seçeneklerdeki yerleşmelerin coğrafi dağılışlarını ve özellikle 'kalıcı' mı yoksa 'geçici' mi olduklarını kontrol ediniz.
2
Teke ve Taşeli gibi karstik arazilerde 'engebe' kuralından ziyade 'su azlığı' kuralının yerleşme dokusunu şekillendirdiğini (istisnai durum) unutmayınız.
3
Mezralar genellikle tarımın da yapıldığı 'kalıcı' yerleşmeler olup Karadeniz'den ziyade Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da bulunurlar. Karadeniz'in dağınık yapıdaki kalıcı yerleşmeleri daha çok 'mahalle' olarak adlandırılır.
Practice More
Karstik arazilerdeki su-yerleşme ilişkisi ve köy altı yerleşmelerinin kalıcı/geçici ayrımı üzerine çıkmış soruları tekrar çözerek bu istisnai kuralları pekiştirin.
Alternative Method
Önermelerdeki çoklu yargıları ikiye bölerek analiz edebilirsiniz. Örneğin bir önermenin ilk kısmı 'Doğu Karadeniz'de yerleşme dağınıktır' doğru olabilir, ancak virgülden sonra gelen 'geçici olan mezralar görülür' kısmı onu tamamen yanlış yapar.
Estimated Time:2m 0s