Türkiye'de etkili olan yerel rüzgârların sıcaklık üzerindeki etkileri incelendiğinde, genellikle enlem faktörüne bağlı bir sıcaklık değişimi gözlemlenir. Ekvator yönünden gelen rüzgârlar hava sıcaklığını artırırken, kutup yönünden gelenler düşürür. Ancak bazı rüzgârlar, enlem etkisinden bağımsız olarak yer şekillerinin etkisiyle yöresel ısınmalara neden olur.
Bu bağlamda;
I. Kuzeybatı yönünden eserek özellikle kış mevsiminde hava sıcaklıklarını belirgin şekilde düşüren yerel rüzgâr
II. Dağ yamaçları boyunca alçalan hava kütlesinin sürtünmenin de etkisiyle her 100 metrede 1 °C ısınmasıyla oluşan kurutucu rüzgâr
Yukarıda temel özellikleri verilen rüzgâr türleri, aşağıdakilerin hangisinde doğru sırayla eşleştirilmiştir?
- APoyraz - Samyeli
- BYıldız - Lodos
- CLodos - Fön
- Karayel - FönAnswer
- EKarayel - Samyeli
Answer
Verilen tanımlara göre doğru eşleştirme 'Karayel - Fön' şeklinde olmalıdır.
Türkiye'yi etkileyen yerel rüzgârlar 'KAYIP SAKAL' şifresiyle saat yönünde (Karayel, Yıldız, Poyraz, Samyeli, Kıble, Lodos) sıralanır. Bu şifrelemeye göre kuzeybatı yönünden eserek sıcaklığı düşüren rüzgâr Karayel'dir. Dağ yamaçlarından aşağıya doğru hareket eden hava kütlesinin adyabatik olarak her 100 metrede 1 °C ısınmasıyla oluşan, özel konum kaynaklı ve kurutucu etkiye sahip yerel rüzgâr ise Fön rüzgârıdır. Bu nedenle birinci tanım Karayel'e, ikinci tanım Fön'e aittir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Türkiye'nin Yerel Rüzgârları (KAYIP SAKAL) ve Fön Rüzgârının Oluşumu
Hints
1
Türkiye'deki yerel rüzgârların yönlerini saat yönünde hatırlamak için 'KAYIP SAKAL' (K-Y-P-S-K-L) şifresini düşünün.
2
Birinci öncüldeki rüzgâr, şifrenin ilk harfine karşılık gelen ve Balkanlar üzerinden ülkemize kuzeybatıdan giren rüzgârdır.
3
İkinci öncüldeki rüzgâr, dağdan aşağıya doğru sürtünerek indiği için havayı kurutur ve saç kurutma makinelerine de adını veren bir doğa olayıdır.
Practice More
Fön rüzgârının Doğu Karadeniz'de kış aylarında çay veya turunçgil yetişmesine olanak sağlayan mikroklima etkisini inceleyen sorular çözebilirsiniz.
Alternative Method
Rüzgârları matematik ve özel konum olmak üzere iki gruba ayırın: Karayel, Yıldız, Poyraz, Lodos, Kıble ve Samyeli enlem (matematik konum) kurallarına göre sıcaklığı etkilerken, Fön rüzgârı doğrudan dağlık alanların varlığına (özel konum) bağlıdır.
Estimated Time:1m 0s