Türkiye'de bitki topluluklarının dikey yönde dağılışını ve orman üst sınırını belirleyen temel faktör sıcaklıktır. Mutlak konum özellikleri ve enlem etkisi dikkate alındığında, orman üst sınırının güneyden kuzeye doğru gidildikçe düzenli olarak alçalması beklenir. Ancak yapılan araştırmalar, Türkiye'de orman üst sınırının en yüksek olduğu sahanın, yaklaşık metre ile Kuzeydoğu Anadolu (Erzurum-Kars platosu üzerindeki dağlık alanlar) olduğunu ortaya koymuştur.
Enlem-sıcaklık ilişkisiyle çelişen bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- ADağların kıyıya paralel uzanması sonucunda nemli hava kütlelerinin kıyı kuşağında yoğunlaşması
- Şiddetli karasallığa bağlı olarak yaz sıcaklıklarının ve yüksek plato yüzeylerindeki yerel ısınmanın belirgin olmasıAnswer
- CKuzeyden gelen soğuk hava kütlelerinin yüksek dağ sıraları tarafından engellenerek kış ılıklığı oluşturması
- DBölgenin boylam derecesinin yüksek olması nedeniyle güneş ışınlarının düşme açısının genişlemesi
- EBakı etkisine bağlı olarak kuzey yamaçlarda güneşlenme süresinin güney yamaçlardan daha uzun olması
Answer
Türkiye'de orman üst sınırının enlemle çelişerek Kuzeydoğu Anadolu'da en yüksek seviyeye ulaşmasının nedeni, bölgedeki şiddetli karasallık ve yüksek plato yüzeylerinin yaz mevsiminde yoğun şekilde ısınmasıdır.
Türkiye'de orman üst sınırı doğrudan sıcaklığa, özellikle de yaz sıcaklıklarının toplamına bağlıdır. Akdeniz kıyılarında nem oranı yüksek olduğu için hava aşırı ısınmaz ve sınır daha alçakta kalır. Ancak Kuzeydoğu Anadolu'da şiddetli karasallık ve geniş plato yüzeyleri, yaz aylarında havanın ve toprağın enlem beklentisinin çok üzerinde ısınmasına neden olur. Bu yüksek yaz sıcaklıkları, ağaçların metre gibi ekstrem irtifalarda bile hayatta kalabilmesini sağlayarak orman üst sınırını Türkiye'nin en yüksek seviyesine ulaştırır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Karasallığın ve yerel topoğrafyanın sıcaklık (orman üst sınırı) üzerindeki etkisi
Hints
1
Ormanların yetişebildiği en yüksek sınırı (üst sınır) belirleyen temel faktörün yağış değil, sıcaklık olduğunu unutmayın.
2
Enlem etkisine göre Akdeniz'deki sınırın daha yüksek olması gerekirdi. Bu durumun tersine dönmesi, 'özel konum' şartlarının (karasallık gibi) mutlak konuma baskın geldiğini gösterir.
3
Deniz kıyısındaki nemli hava yavaş ısınırken, iç kesimlerdeki kuru hava ve kara kütleleri yazın çok daha yüksek sıcaklıklara ulaşır. Bu durum bitkilerin tırmanma sınırını doğrudan etkiler.
Practice More
Türkiye'de orman ALT sınırını belirleyen temel faktörün 'nem ve yağış' olduğunu, bu nedenle Karadeniz'de ormanın deniz seviyesinden başladığını hatırlayarak bu sorudaki 'üst sınır' mantığı ile karşılaştırma yapabilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s