Examkin

Question

Difficulty: Very hardTürkiye'de Nüfus Değişimi ve Nüfus Politikaları

Türkiye'de 19651965 yılında yürürlüğe giren 557557 sayılı Nüfus Planlaması Kanunu ile o güne kadar uygulanan ve nüfusu artırmayı hedefleyen (pro-natalist) yaklaşım terk edilerek, nüfusun niteliğini iyileştirme ve aile planlaması (anti-natalist) esasına geçilmiştir. Bu köklü paradigma değişiminin altında yatan temel ekonomik argüman ve bu süreci şekillendiren resmi stratejik belge aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Nüfus artış hızının, ekonomik büyüme hızının üzerine çıkması sonucu kısıtlı kaynakların 'demografik harcamalara' (eğitim, sağlık vb.) kayması; I.I. Beş Yıllık Kalkınma PlanıAnswer
  2. B
    Tarımda makineleşmenin yarattığı işgücü fazlasının kentlerdeki sanayi kollarına aktarılması zorunluluğu; Köy İşleri Bakanlığı Stratejik Raporu
  3. C
    Aritmetik nüfus yoğunluğunun Türkiye'nin tarımsal taşıma kapasitesini aşması sonucu oluşan gıda arzı riski; Devlet Su İşleri Master Planı
  4. D
    Sanayi tesislerinin kuruluş yeri seçiminde hammaddeye yakınlık ilkesinin yerini pazar ve ulaşım imkanlarına bırakması; Türkiye Sanayi Strateji Belgesi
  5. E
    Bölgesel kalkınma projeleri kapsamında nüfusun Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da tutulması hedefi; Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) Eylem Planı

Answer

Nüfus artış hızının ekonomik büyüme hızının üzerine çıkması sonucu kaynakların demografik harcamalara kayması ve bu durumun Birinci Beş Yıllık Kalkınma Planı ile belgelenmesi.
Türkiye'de 19601960 yılında Devlet Planlama Teşkilatı'nın kurulmasıyla birlikte hazırlanan I.I. Beş Yıllık Kalkınma Planı, yüksek nüfus artış hızını ekonomik büyümenin önündeki en büyük engel olarak görmüştür. Bu belgede, nüfus artışı nedeniyle yapılan 'demografik yatırımların' (üretken olmayan yatırımlar), kalkınma için gereken üretken yatırımları kısıtladığı vurgulanmış ve bu doğrultuda 19651965 yılında 557557 sayılı Nüfus Planlaması Kanunu ile doğum kontrolü ve aile planlaması yasal bir statüye kavuşturulmuştur.

Step-by-Step Solution

1
19601960 öncesi ve sonrası nüfus politikası ayrımını yapın.
19231923-19601960 arası nüfusu artırıcı (pro-natalist), 19601960-20122012 arası ise artış hızını azaltıcı (anti-natalist) politikalar uygulanmıştır.
Türkiye'nin nüfus tarihindeki kırılma noktalarını bilmek, politika değişikliğinin zamanlamasını anlamayı sağlar.
2
19601960 darbesi sonrası kurulan yeni teşkilatları ve hazırlanan belgeleri hatırlayın.
19601960 yılında Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) kurulmuş ve planlı kalkınma dönemi başlamıştır.
Nüfus politikaları bu dönemde rastgele değil, kalkınma planları çerçevesinde bilimsel verilere dayandırılarak değiştirilmiştir.
3
Dönemin ekonomik mantığını ('Demografik Yatırım' kavramı) analiz edin.
Hızlı nüfus artışı; daha fazla okul, hastane ve altyapı (demografik yatırım) gerektirir. Bu durum, fabrikalar ve teknoloji gibi doğrudan üretime yönelik yatırımların payını azaltır.
Politika değişikliğinin asıl sebebi nüfusun çokluğu değil, nüfus artış hızının ekonomik kalkınma hızını yavaşlatmasıdır.
4
19651965 yılındaki yasal düzenlemeyi doğru belgeyle eşleştirin.
557557 sayılı Nüfus Planlaması Kanunu, I.I. Beş Yıllık Kalkınma Planı'ndaki hedefler doğrultusunda çıkarılmıştır.
Kalkınma planları, devletin makro politikalarının (nüfus dahil) en üst düzey stratejik belgeleridir.

Key Concept

Planlı Kalkınma Dönemi ve Nüfus Politikası İlişkisi

Hints

1
19601960 sonrası Türkiye'de 'Planlı Kalkınma Dönemi'nin başladığını ve her şeyin kalkınma hızına endekslendiğini düşünün.
2
'Demografik yatırım' kavramına odaklanın: Bir devletin yeni doğan her çocuk için yapmak zorunda olduğu okul, hastane gibi harcamalar kalkınma hızını nasıl etkiler?
3
Türkiye'nin ilk kalkınma planı ile nüfus planlaması kanunu (19651965) arasındaki eş zamanlılığa ve Devlet Planlama Teşkilatı'nın bu süreçteki rolüne bakın.

Practice More

19231923-19601960 arası nüfusu artırıcı politikaların (çok çocuklu ailelere madalya verilmesi, yol vergisinden muafiyet vb.) nedenlerini araştırarak bu soruyla kıyaslayınız.

Alternative Method

Kronolojik eleme yöntemi: Köy Enstitüleri (19541954 kapandı), GAP (19801980 sonrası hızlandı) ve Sanayi Strateji Belgeleri (yakın dönem) elendiğinde, 19601960 sonrası planlı döneme ait tek seçenek kalkınma planlarıdır.
Estimated Time:3m 0s
Rate this question

Topics

Türkiye'de Nüfus Değişimi ve Nüfus Politikaları

More questions from this topic