Question

Difficulty: EasyParaleller ve Enlem Etkileri

Güneş ışınlarının atmosferde katettiği yol (tutulma oranı) enleme bağlı olarak değişmektedir. Ekvator'dan kutuplara doğru gidildikçe güneş ışınlarının atmosferde aldığı yol uzamakta ve buna bağlı olarak enerji kaybı artmaktadır. Türkiye'nin mutlak konumu göz önüne alındığında, yıl boyunca güneş ışınlarının atmosferdeki tutulma oranının diğerlerine göre daha az olması beklenen il aşağıdakilerden hangisidir?

  1. MersinAnswer
  2. B
    Sivas
  3. C
    Zonguldak
  4. D
    Kars
  5. E
    Bursa

Answer

En güneyde yer alan ve güneş ışınlarını en büyük açıyla alan merkez olan Mersin ilinde tutulma oranı en azdır.
Güneş ışınlarının atmosferde katettiği yolun uzunluğu, ışınların yere düşme açısıyla ters orantılıdır. Türkiye Kuzey Yarım Küre'de yer aldığı için güneyden kuzeye gidildikçe güneş ışınlarının düşme açısı küçülür, atmosferde aldığı yol uzar ve enerji kaybı (tutulma) artar. Mersin, seçenekler arasında Ekvator'a en yakın (en güneyde) il olduğu için güneş ışınlarını en büyük açıyla alır ve tutulma oranı en düşük seviyede kalır.

Step-by-Step Solution

1
Kuralı belirle
Güneş ışınlarının düşme açısı büyüdükçe (Ekvator'a yaklaşıldıkça) atmosferdeki yol kısalır ve tutulma azalır.
Dik veya dike yakın gelen ışınlar atmosferi en kısa yoldan geçerler.
2
Merkezlerin enlem konumlarını karşılaştır
Mersin (Güney), Bursa ve Sivas (Orta), Zonguldak ve Kars (Kuzey).
Türkiye 3636^\circ - 4242^\circ Kuzey paralelleri arasındadır; güney illeri Ekvator'a daha yakındır.
3
En güneydeki merkezi seç
Seçenekler arasındaki en güney il Mersin'dir.
Enleme bağlı olarak güneş ışınlarını en büyük açıyla alan Mersin'de tutulma en az gerçekleşir.

Key Concept

Enlem etkisine bağlı olarak güneş ışınlarının düşme açısı ve atmosferdeki tutulma oranı ilişkisi.

Hints

1
Ekvator'a yaklaştıkça güneş ışınlarının düşme açısı büyür.
2
Güneş ışınları ne kadar dik gelirse atmosferde o kadar az yol kateder.
3
Türkiye'de en güneydeki ilde güneş ışınlarının atmosferdeki enerji kaybı en azdır.

Practice More

Aynı iller için 'çizgisel hız' veya 'alacakaranlık süresi' değişimlerini karşılaştırarak enlem etkisini pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Türkiye dilsiz haritası üzerinde illerin kuzey-güney sıralamasını yaparak en altta (güneyde) kalan ili seçmek tutulma oranının en az olduğu yeri bulmamızı sağlar.
Estimated Time:45s
Rate this question