Question

Difficulty: HardTürk-İslam Devletlerinde Bilim, Kültür ve Sanat

Orta Çağ Türk-İslam dünyasının en parlak dönemlerinden biri olan 11.11. yüzyılda yaşamış olan İbn-i Sina, Batı dünyasında "Hekimlerin Prensi" olarak anılsa da felsefe ve mantık alanındaki çalışmalarıyla da dünya düşünce tarihini derinden etkilemiştir. Sanılanın aksine, tıp alanındaki otoritesini borçlu olduğu "El-Kânûn fi't-Tıbb" adlı eserinden daha kapsamlı ve hacimli olan başyapıtı "Kitabü'ş-Şifâ"dır.

İbn-i Sina'nın "Kitabü'ş-Şifâ" adlı eseriyle ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Aristoteles felsefesinin İslam inancıyla sentezlendiği devasa bir felsefe ansiklopedisi niteliğindedir.
  2. B
    Batılı bilginler tarafından "Sanatio" (İyileşme) adıyla Latinceye çevrilerek Orta Çağ skolastik düşüncesini derinden etkilemiştir.
  3. C
    İçeriğinde yer alan bazı metafiziksel görüşler, Gazali'nin "Tehâfüt'ül-Felâsife" adlı eserinde yönelttiği temel eleştirilerin odağı olmuştur.
  4. Karahanlı hükümdarlarına sunulmuş olup, Türkçenin bir bilim dili olarak gelişmesine katkı sağlayan ilk manzum eserdir.Answer
  5. E
    Eser; mantık, tabiat (fizik), matematik ve ilahiyat (metafizik) olmak üzere dört ana bölümden oluşur.

Answer

Kitabü'ş-Şifâ'nın Karahanlı hükümdarlarına sunulduğu ve Türkçenin bilim dili gelişimine manzum olarak katkı sağladığı bilgisi yanlıştır; bu özellikler Yusuf Has Hacib'in Kutadgu Bilig adlı eserine aittir.
İbn-i Sina, eserlerini o dönemin bilim dili olan Arapça ile kaleme almıştır. Karahanlı hükümdarlarına sunulan ve Türkçenin gelişimine katkı sağlayan manzum eser, Yusuf Has Hacib tarafından yazılan Kutadgu Bilig'dir. İbn-i Sina'nın Karahanlı devleti ile doğrudan bir siyasi veya edebi bağı bulunmamaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Eserin ismine odaklan
"Kitabü'ş-Şifâ" isminin tıp ile ilgili olduğu yanılgısına düşmeden, içeriğinin bir felsefe ansiklopedisi olduğunu teyit et.
İsim benzerliği (Şifa) öğrencileri tıp kitabı olduğu yanılgısına sürükleyebilir.
2
Yazarın dönemini ve coğrafyasını değerlendir
İbn-i Sina'nın Samanoğulları, Hamdaniler ve Büveyhiler gibi İran-Irak coğrafyasındaki devletlerin himayesinde çalıştığını hatırla.
Karahanlılar ile olan yanlış ilişkilendirmeyi elemek için coğrafi ve siyasi bağlam gereklidir.
3
Eserin dilini ve türünü kontrol et
İbn-i Sina'nın bilim dili olarak Arapçayı kullandığını ve eserinin nesir (düzyazı) olduğunu fark et.
Seçenekteki 'manzum' (şiirsel) ve 'Türkçe' ifadeleri Karahanlı dönemi eserlerine (Kutadgu Bilig gibi) aittir.

Key Concept

İbn-i Sina'nın eserlerinin içeriği ve Türk-İslam bilginlerinin eser-yazar-devlet eşleşmesi.

Hints

1
İbn-i Sina'nın yaşadığı coğrafya ve Karahanlıların hakimiyet alanını karşılaştırın.
2
Kitabü'ş-Şifâ'nın bir tıp kitabı mı yoksa bir felsefe ansiklopedisi mi olduğunu düşünün.
3
Seçeneklerden birinde verilen özellikler aslında 1069 yılında tamamlanan bir Türk-İslam klasiğine aittir.

Practice More

Karahanlı dönemi eserleri (Kutadgu Bilig, Divan-ı Lügati't Türk, Atabetü'l Hakayık) ile Gazneli/Selçuklu dönemi bilimsel eserlerini (Siyasetname, Kitabü'ş-Şifa, El-Asarül Bakiye) karşılaştıran bir tablo hazırlayın.

Alternative Method

Eserin ismindeki 'Şifa' kelimesinden ziyade, Türk-İslam tarihinde 'ilk Türkçe manzum eser' denildiğinde akla gelen ismin (Yusuf Has Hacib) ve eserin (Kutadgu Bilig) kronolojik ve dilsel özelliklerini hatırlayarak yanlış şıkka ulaşabilirsiniz.
Estimated Time:1m 40s
Rate this question