Question

Difficulty: Very hardSomut Norm Denetimi (İtiraz Yolu)

19821982 Anayasası'nda düzenlenen somut norm denetimi (itiraz yolu) mekanizmasının işleyişi, başvuruya konu olabilecek normların kapsamı ve Anayasa Mahkemesi kararlarının yargılama sürecine etkileri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi hukuken doğrudur?

  1. Anayasa Mahkemesi, kendisine ulaşan itiraz başvurusunu 55 ay içinde sonuçlandırmazsa mahkeme davayı yürürlükteki hükümlere göre karara bağlar; ancak mahkeme kararı kesinleşinceye kadar Anayasa Mahkemesi kararı gelirse mahkeme bu karara uymakla yükümlüdür.Answer
  2. B
    Anayasa Mahkemesi'nin itiraz başvurusu üzerine verdiği ret kararının üzerinden 1010 yıl geçmedikçe, ret gerekçesi usule (mahkemenin yetkisizliği vb.) dayansa dahi aynı hüküm hakkında tekrar itiraz yoluna başvurulamaz.
  3. C
    Somut norm denetimine sadece kanunlar konu edilebilir; olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile milletlerarası andlaşmalar bu denetim yolunun kapsamı dışında bırakılmıştır.
  4. D
    Anayasa Mahkemesi tarafından verilen iptal kararları, kuralın ilk yürürlüğe girdiği tarihten itibaren hüküm doğurur ve o kurala dayanılarak daha önce tesis edilmiş ve kesinleşmiş tüm yargı kararlarını kendiliğinden geçersiz kılar.
  5. E
    Mahkeme hakimi, taraflarca ileri sürülen Anayasa'ya aykırılık iddiasını ciddi bulmasa dahi, mülkiyet hakkı veya kişi hürriyeti gibi temel hakları ilgilendiren durumlarda dosyayı resen Anayasa Mahkemesine göndermek zorundadır.

Answer

Anayasa Mahkemesi'nin beş ay içinde karar vermemesi durumunda mahkemenin davayı mevcut kanunla çözmesi, ancak karar kesinleşene kadar gelecek AYM kararına uyması gerektiğini belirten ifade doğrudur.
Doğru ifade, Anayasa'nın 152152. maddesindeki 'Beş ay içinde karar verilmezse mahkeme davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırır. Ancak, Anayasa Mahkemesinin kararı, esas hakkındaki karar kesinleşinceye kadar gelirse, mahkeme buna uymak zorundadır.' hükmüne tam uyumludur. Bu kural, somut norm denetiminin en teknik ve ayırt edici usul kurallarından biridir.

Step-by-Step Solution

1
Başvuru Süresini Analiz Etme
Mahkeme AYM'ye başvurduğunda davayı 55 ay süreyle durdurur.
Anayasa'nın 152152. maddesi uyarınca AYM'ye tanınan karar süresi 55 aydır.
2
Süre Dolumunun Etkisini Belirleme
55 ay içinde karar gelmezse, mahkeme yürürlükteki mevzuata göre davayı karara bağlar.
Yargılamanın sürüncemede kalmaması için Anayasa bu istisnayı tanımıştır.
3
Kesinleşme Kriterini Değerlendirme
Yerel mahkeme kararını verse bile, karar kesinleşmeden (temyiz/istinaf aşamasında) AYM kararı açıklanırsa bu karar uygulanır.
Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcılığı ve hukukun üstünlüğü ilkesi gereği, henüz kesinleşmemiş uyuşmazlıklarda güncel Anayasal durum esas alınır.

Key Concept

Somut Norm Denetiminde 5 Aylık Süre ve Kararların Bağlayıcılığı

Hints

1
AYM'nin itiraz yolu üzerindeki karar süresini ve bu süre dolunca yerel mahkemenin ne yapması gerektiğini düşünün.
2
Anayasa m. 152152'deki 55 ay ve 1010 yıl kurallarına odaklanın. Ancak 1010 yıl kuralının 'esastan ret' şartına bağlı olduğunu unutmayın.
3
Bir karar yerel mahkemede verilse bile henüz temyiz aşamasındaysa (yani kesinleşmemişse) AYM kararı hala o davayı etkileyebilir.

Practice More

İtiraz yolu ile iptal davası (soyut norm denetimi) arasındaki farkları, özellikle süre ve başvuruya yetkili olanlar açısından karşılaştırın.
Estimated Time:3m 0s
Rate this question