Question

Difficulty: Very hardTürkiye'de Bitki Örtüsü: Ot Formasyonu

Türkiye’nin bitki coğrafyası üzerine araştırma yapan bir grup akademisyen; İç Anadolu’nun alçak havzalarından başlayarak Erzurum-Kars platolarına ve oradan Doğu Karadeniz Dağları’nın yüksek zirvelerine uzanan bir hat boyunca ot formasyonlarını incelemiştir. Yapılan arazi çalışmalarında şu bulgulara ulaşılmıştır:

* I. İstasyon: İç Anadolu havzalarında, geven topluluklarının yanı sıra yer yer sığır kuyruğu ve üzerlik gibi türlerin yoğunlaştığı, vejetasyonun yaz başında tamamen sarardığı gözlenmiştir.
* II. İstasyon: Kuzeydoğu Anadolu platolarında, otların yaz mevsiminde dahi yeşil kaldığı, tür çeşitliliğinin ve boylarının havzalara göre daha fazla olduğu tespit edilmiştir.
* III. İstasyon: Dağların yüksek kuşağında, ağaç yetişme sınırının bittiği yerden itibaren başlayan, soğuğa dayanıklı ve yastık formlu düşük boylu bitkiler kaydedilmiştir.

Bu gözlemlere dayanarak yapılan aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yanlıştır?

  1. A
    I. istasyonda sığır kuyruğu ve üzerlik gibi türlerin varlığı, bu sahaların geçmişte orman örtüsüyle kaplı olduğuna ve beşerî tahribatla 'antropojen bozkır'a dönüştüğüne işaret eder.
  2. B
    II. istasyonda vejetasyonun yaz boyu yeşil kalması, bölgenin konveksiyonel kökenli yaz yağışlarını alması ve düşük sıcaklıklara bağlı olarak buharlaşmanın şiddetli olmamasıyla ilişkilidir.
  3. C
    III. istasyonda kaydedilen formasyonun (alpin çayır) alt sınırı, enlem etkisine bağlı olarak Toros Dağları'nda, Kuzey Anadolu Dağları'na göre daha yüksek bir irtifadan başlar.
  4. I. istasyon sahasında vejetasyonun erken sararması, bu bölgenin mutlak konumuna bağlı olarak en fazla yağışı kış mevsiminde 'cephesel' karakterli almasından kaynaklanan doğal bir sonuçtur.Answer
  5. E
    Bu üç farklı sahadaki ot formasyonlarının yapısal farklılıkları; yükselti, karasallık ve yağış rejimi gibi 'özel konum' şartlarının bitki coğrafyası üzerindeki belirleyici etkisini yansıtmaktadır.

Answer

İç Anadolu bölgesindeki (I. İstasyon) bitki örtüsünün gelişim süreci ve yağış rejimi ile ilgili verilen bilgi yanlıştır; çünkü bu bölge en fazla yağışı ilkbaharda konveksiyonel olarak alır, kışın cephesel olarak değil.
Doğru cevap olan çıkarımda belirtilen 'en fazla yağışın kışın cephesel olarak alınması' ifadesi yanlıştır. İç Anadolu (Step iklimi), en fazla yağışını mutlak konumu sebebiyle değil, özel konumu gereği karasallığın etkisiyle ilkbahar mevsiminde ve konveksiyonel (yükselim) kökenli olarak alır. Kışın cephesel yağış alan bölge Akdeniz iklim kuşağıdır.

Step-by-Step Solution

1
İstasyonların coğrafi konumlarını ve iklim tiplerini belirle.
I. İstasyon İç Anadolu (Step iklimi), II. İstasyon Kuzeydoğu Anadolu (Sert Karasal), III. İstasyon ise Yüksek Dağ (Alpin) kuşağındadır.
Bitki örtüsü dağılımı iklim ve yer şekilleriyle doğrudan bağlantılıdır.
2
I. İstasyon için verilen 'yağış rejimi' bilgisini test et.
İç Anadolu'da yağışlar kışın değil, ilkbaharda (Nisan-Mayıs) zirve yapar. Yağış tipi ise çoğunlukla 'Kırkikindi' olarak bilinen konveksiyonel yağışlardır.
Cephesel yağışlar ve kış yağış zirvesi Akdeniz iklim kuşağının özelliğidir, İç Anadolu'nun değil.
3
Tür göstergelerini (üzerlik, sığır kuyruğu) ve alpin kuşak sınırlarını analiz et.
Üzerlik ve sığır kuyruğu antropojen tahribatı kanıtlar. Dağlarda enlem etkisiyle orman sınırı güneyde (Toroslar) daha yüksektedir.
Antropojen bozkır ve dikey kuşaklar bitki coğrafyasının temel analiz araçlarıdır.
4
Hatalı çıkarımı tespit et.
I. istasyonla ilgili verilen 'kışın cephesel yağış alma' ifadesi bölgenin coğrafi gerçekleriyle uyuşmamaktadır.
Yanlış olan seçenek, bölgenin yağış rejimi ve oluşum tipini yanlış tanımlamaktadır.

Key Concept

Türkiye'de ot formasyonlarının dağılışını belirleyen temel faktörler (yağış rejimi, yağış tipi, beşerî müdahaleler ve yükselti).

Hints

1
İç Anadolu'daki bozkırların ne zaman yeşerip ne zaman sarardığını ve bu durumun hangi mevsimdeki yağışlarla ilgili olduğunu düşünün.
2
Türkiye'deki yağış tiplerini (cephesel, konveksiyonel, orografik) bölgelerle eşleştirin. Cephesel yağışlar en çok hangi iklimde görülür?
3
Antropojen bozkır göstergeleri olan üzerlik ve sığır kuyruğu bitkilerini hatırlayın. Ayrıca 'matematik konum' (enlem) ile 'özel konum' (yükselti/karasallık) farkına odaklanın.

Practice More

Türkiye'deki maki ve garig gibi çalı formasyonlarının da benzer şekilde beşerî tahribatla olan ilişkisini inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Soruyu çözerken seçeneklerdeki iklim-bitki örtüsü eşleşmelerini kontrol etmek yerine, 'mutlak konum-yağış tipi' arasındaki teorik hatayı aramak daha hızlı sonuç verebilir.
Estimated Time:3m 0s
Rate this question