Question

Difficulty: MediumYumuşama Döneminde Türkiye

1960’lı yılların başından itibaren Kıbrıs’ta Türklere yönelik saldırıların artması üzerine Türkiye adaya müdahale kararı almıştır. Ancak 1964 yılında ABD Başkanı tarafından gönderilen sert içerikli bir belge, Türkiye’nin bu kararını ertelemesine ve dış politikasında çok yönlü bir anlayış benimseyerek SSCB ile yakınlaşma gibi yeni arayışlara girmesine neden olmuştur.

Türkiye’nin NATO müttefiki olan ABD ile ilişkilerinde ilk ciddi krize yol açan bu belge aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Johnson MektubuAnswer
  2. B
    Marshall Planı
  3. C
    Eisenhower Doktrini
  4. D
    Balfour Deklarasyonu
  5. E
    Schuman Bildirgesi

Answer

Sözü edilen belge Johnson Mektubu'dur.
Doğru yanıt olan Johnson Mektubu, 1964 yılında Türkiye'nin Kıbrıs'a müdahalesini durdurmak amacıyla ABD Başkanı tarafından yazılmıştır. Mektup, Türkiye'nin ABD menşeli silahları kullanamayacağını ve olası bir Sovyet saldırısında NATO'nun Türkiye'yi savunmayabileceğini ima ederek Türk kamuoyunda büyük tepki çekmiş ve dış politikada eksen kaymalarına yol açmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Tarihsel bağlamı belirleme
Olayın 1960'lar, Kıbrıs meselesi ve Türkiye-ABD ilişkileri ekseninde olduğu saptandı.
Soru kökünde 1964 yılı ve Kıbrıs müdahalesi vurgusu yapılmıştır.
2
Belgenin içeriğini analiz etme
NATO silahlarının kullanılamayacağı uyarısını içeren belgenin Johnson Mektubu olduğu belirlendi.
ABD Başkanı Lyndon B. Johnson'ın gönderdiği mektubun en belirgin özelliği 'silah ambargosu' ve 'NATO güvencesinin sorgulanması'dır.
3
Dış politika etkisini değerlendirme
Bu krizin Türkiye'yi 'Çok Yönlü Dış Politika'ya ittiği teyit edildi.
Türkiye, bu olaydan sonra tek bir bloka tam bağımlılığın risklerini görerek SSCB ve İslam ülkeleriyle ilişkilerini geliştirmeye başlamıştır.

Key Concept

Johnson Mektubu ve Türk Dış Politikasındaki Etkileri

Hints

1
Belge, 1960'lı yıllarda Kıbrıs Sorunu nedeniyle NATO müttefikimizle yaşanan bir krizle ilgilidir.
2
Söz konusu mektup, dönemin ABD Başkanı Lyndon B. Johnson'ın soyadıyla anılır.
3
Türkiye'nin SSCB ile ilişkilerini yumuşatmasına ve İsmet İnönü hükümetinin 'Yeni bir dünya kurulur, Türkiye de orada yerini alır' sözüne zemin hazırlayan olaydır.

Practice More

Bu olaydan sonra 1974 yılında gerçekleştirilen Kıbrıs Barış Harekatı'nın nedenlerini ve sonuçlarını incelemek konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.
Estimated Time:50s
Rate this question