Question

Difficulty: MediumBuzul Şekilleri

Türkiye'nin mutlak (matematik) konumu nedeniyle buzulların yer şekilleri üzerindeki etkisi diğer dış kuvvetlere oranla oldukça sınırlıdır. Buna rağmen Kaçkar, Bolkar ve Aladağlar gibi dağların yüksek kesimlerinde sirk çukurları, buzul vadileri ve moren yığınlarına rastlanmaktadır. Bu durum, Türkiye'nin aşağıdaki özelliklerinden hangisiyle doğrudan ilişkilidir?

  1. A
    Orta kuşak enlemlerinde yer alması
  2. Ortalama yükseltisinin fazla olmasıAnswer
  3. C
    Arazinin büyük oranda genç oluşumlu olması
  4. D
    Üç tarafının denizlerle çevrili olması

Answer

Türkiye'deki dağlarda buzul şekillerine rastlanması, özel konumun bir sonucu olan ortalama yükseltinin fazla olması ile ilişkilidir.
Doğru cevap, yükselti faktörüne vurgu yapmaktadır. Türkiye'de buzullar matematik konum gereği deniz seviyesinde görülemez; ancak özel konumun bir getirisi olan yüksek dağlık alanlar, sıcaklığın yeterince düşmesine ve buzul şekillerinin oluşmasına imkan tanır.

Step-by-Step Solution

1
Dış kuvvetlerin etkisini analiz et.
Türkiye'de en etkili dış kuvvet akarsular iken, en az etkili olan buzullardır.
Buzulların az etkili olması, Türkiye'nin orta kuşakta (ılıman kuşak) yer almasından kaynaklanır.
2
Yüksek dağlardaki oluşumları değerlendir.
Belirli bir yükseltiden sonra (yaklaşık 2200-2500m) geçmiş buzul izlerine, daha yükseklerde (3500m+) ise güncel buzullara rastlanır.
Sıcaklığın yükseltiye bağlı olarak azalması, yüksek zirvelerin buzul oluşumuna uygun hale gelmesini sağlar.
3
Kavramsal sınıflandırma yap.
Yükselti faktörü 'Özel Konum' (Göreceli Konum) kapsamında değerlendirilir.
Bir özelliğin enlem dereceleriyle değil, arazi yapısı veya yükseltiyle açıklanması özel konumun kanıtıdır.

Key Concept

Özel Konum ve Yükselti İlişkisi

Hints

1
Türkiye'nin orta kuşakta olması buzulların etkisini neden sınırlar? Peki dağlarda neden buzullar var?
2
Buzul şekilleri (sirk, moren vb.) Türkiye'de sadece çok yükseklerde görülür. 'Yüksek' olmak hangi konum türüne girer?
3
Enlem etkisi (matematik konum) buzulu engellerken, yükselti (özel konum) buzula izin verir.

Practice More

Türkiye'de güncel buzulların en yoğun olduğu bölgeyi ve dağları (Cilo-Sat, Kaçkar vb.) harita üzerinde inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Soruya tersten yaklaşarak 'Eğer Türkiye'nin ortalama yükseltisi az olsaydı bu şekillere rastlanır mıydı?' diye düşünerek cevaba ulaşılabilir.
Estimated Time:50s
Rate this question