Question

Difficulty: MediumSoğuk Savaş Döneminde Türkiye

II. Dünya Savaşı’nın ardından Türkiye’de demokratikleşme çabalarının hız kazandığı süreçte, 1945 yılında Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Meclis Grubu'na sunulan ve Türk siyasi tarihine "Dörtlü Takrir" olarak geçen önerge, çok partili hayata geçişin en önemli dönüm noktalarından biri kabul edilir.

Celal Bayar, Adnan Menderes, Fuat Köprülü ve Refik Koraltan tarafından imzalanan bu önerge ile talep edilen temel değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Parti tüzüğünde ve mevcut kanunlarda demokratik düzenlemelerin gerçekleştirilmesiAnswer
  2. B
    Marshall Planı yardımlarından faydalanmak için devletçilik ilkesinin anayasadan çıkarılması
  3. C
    Türkiye'nin Birleşmiş Milletler üyeliğine kabulü için ordu bürokrasisinin sivil yönetime bağlanması
  4. D
    Tek dereceli seçim sisteminden vazgeçilerek çift dereceli seçim sistemine geri dönülmesi
  5. E
    Sovyet tehdidine karşı Batılı ülkelerle ortak bir askeri paktın temellerinin atılması

Answer

Dörtlü Takrir ile talep edilen temel değişiklik, parti tüzüğünde ve ülke kanunlarında demokratik düzenlemelerin yapılmasıdır.
Dörtlü Takrir olarak bilinen önerge, Celal Bayar ve arkadaşları tarafından CHP Meclis Grubu'na sunulmuştur. Bu önergenin özü, halkın yönetime katılımının artırılması, hükümetin denetlenmesi ve mevcut kanunların demokratik esaslara uygun hale getirilmesidir. Bu hareketin reddedilmesi üzerine muhalif isimler istifa etmiş veya ihraç edilmiş, ardından 1946'da Demokrat Parti kurulmuştur.

Step-by-Step Solution

1
Dönemin siyasi koşullarını değerlendiriniz.
II. Dünya Savaşı sonrası Türkiye'de çok partili hayata geçiş süreci başlamıştır.
Önergenin verildiği 1945 yılı, Türkiye'nin Batı demokrasilerine uyum sağlama çabasının yoğun olduğu bir dönemdir.
2
Önergeyi imzalayan isimleri (Bayar, Menderes, Köprülü, Koraltan) analiz ediniz.
Bu isimler daha sonra Demokrat Parti'yi (DP) kuracak olan isimlerdir.
Bu muhalefet hareketi CHP içinden doğmuş ve yeni bir siyasi partinin temellerini atmıştır.
3
Önergenin (Dörtlü Takrir) içeriğini belirleyiniz.
Önerge, milli egemenliğin ve demokrasinin gereği olarak parti ve devlet yönetiminde reform talep etmektedir.
Bu talep doğrudan kanunların ve parti tüzüğünün demokratikleşmesi üzerinedir.

Key Concept

Demokrat Parti'nin kuruluşu ve Dörtlü Takrir

Hints

1
Bu önergeyi veren isimlerin daha sonra hangi partiyi kurduğunu düşünün.

Practice More

Demokrat Parti'nin 1950'de iktidara geldiği 'Beyaz İhtilal' sürecini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Rate this question