Question

Difficulty: MediumTürkiye'nin Özel Konumu ve Sonuçları

Türkiye'nin coğrafi özellikleri incelendiğinde, mutlak (matematik) konum kurallarına ters düşen durumlarla karşılaşılabilmektedir. Normal şartlarda enlem etkisine bağlı olarak güneyden kuzeye doğru gidildikçe sıcaklıkların azalması beklenirken; kış mevsiminde Karadeniz kıyısındaki Samsun'un, İç Anadolu'da yer alan ve daha güneyde bulunan Ankara'dan daha sıcak olduğu görülmektedir.

Bu durumun ortaya çıkmasında etkili olan temel faktör aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Samsun'un deniz kıyısında yer alması ve Ankara'nın yükseltisinin daha fazla olmasıAnswer
  2. B
    Samsun'un Ankara'ya göre daha kuzeyde yer alması
  3. C
    Ankara'da yerel saatin Samsun'a göre daha geri olması
  4. D
    Her iki şehrin de Kuzey Yarım Küre'de yer alması
  5. E
    Ankara'da bakı etkisinin Samsun'dan daha fazla olması

Answer

Samsun'un denizellik etkisiyle ılıman kalması ve Ankara'nın karasallık ile yükselti nedeniyle daha soğuk olması durumudur.
Doğru yanıt olan seçenek, sıcaklık dağılışında enlem etkisini bozan 'denizellik' ve 'yükselti' faktörlerini bir arada sunmaktadır. Samsun, deniz kenarında olduğu için kışın aşırı soğumazken; Ankara hem karasal hem de deniz seviyesinden daha yüksek olduğu için kış mevsimini daha soğuk geçirir.

Step-by-Step Solution

1
Enlem etkisinin kuralını hatırla.
Enleme göre güneydeki Ankara'nın, kuzeydeki Samsun'dan daha sıcak olması gerekir.
Güneş ışınlarının düşme açısı güneyden kuzeye doğru daralır.
2
Verilen özel durumu analiz et.
Samsun'un Ankara'dan daha sıcak olması enlem kuralına bir çelişki (enleme ters durum) teşkil eder.
Bu çelişki ancak mutlak konum dışındaki 'özel konum' faktörleriyle açıklanabilir.
3
Özel konum faktörlerini eşleştir.
Samsun'un deniz kıyısında olması (nemlilik) ve Ankara'nın iç kesimde yüksekte olması (karasallık) cevaba ulaştırır.
Denizler geç soğur, karalar ve yüksek yerler ise çabuk soğur.

Key Concept

Özel Konumun (Göreceli Konum) Sıcaklık Üzerindeki Etkisi

Hints

1
Türkiye'de sıcaklık üzerinde sadece ekvatora uzaklık değil, yer şekilleri de etkilidir.
2
Kuzeydeki bir yerin güneydekinden sıcak olması, matematik konuma değil özel konuma işaret eder.
3
Denizlerin kışın ılık tutucu etkisini ve yükseltinin her 200200 metrede sıcaklığı 1C1^{\circ}C düşürdüğünü düşünün.

Practice More

İzmir ile Iğdır'ın yaklaşık aynı enlemde olmasına rağmen sıcaklıklarının neden farklı olduğunu araştırabilirsiniz.

Alternative Method

Soruya 'enleme ters düşen durumlar' mantığıyla yaklaşarak, şıklarda sadece özel konum (denizellik, yükselti, karasallık) içeren ifadeyi arayabilirsiniz.
Estimated Time:50s
Rate this question