Examkin

Question

Difficulty: MediumTürkiye'de Rüzgarlar

Türkiye'nin mutlak konumu ve yer şekillerinin uzanış doğrultusu, yerel rüzgarların hem esme yönlerini hem de ulaştıkları bölgelerdeki sıcaklık ve nem karakterlerini doğrudan etkiler. Bu rüzgarların yönlerini ve isimlerini kolayca hatırlamak için genellikle saat yönünde kuzeybatıdan başlayarak 'KAYIP SAKAL' kısaltması (Karayel, Yıldız, Poyraz, Samyeli, Kıble, Lodos) kullanılır.

Buna göre, Türkiye'de etkili olan yerel rüzgarlar ve özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Karayel, kuzeybatıdan esen bir rüzgardır; kış mevsiminde ulaştığı bölgelerde hava sıcaklığını belirgin şekilde düşürür ve genellikle kar yağışlarını beraberinde getirir.
  2. B
    Lodos, güneybatıdan esen sıcak bir rüzgardır; kışın ulaştığı bölgelerde karların erken erimesine yol açarken, dağ yamaçlarından aşağı doğru alçaldığında fön etkisi yaparak havayı ısıtır ve kurutur.
  3. C
    Samyeli (Keşişleme), güneydoğudan gelen sıcak ve kuru bir rüzgardır; özellikle yaz mevsiminde Güneydoğu Anadolu'da şiddetli buharlaşmaya ve tarım ürünlerinin kurumasına neden olur.
  4. Kıble, ülkemize kuzey yönünden sokulan bir rüzgar olduğu için ulaştığı bölgelerde sıcaklığı düşürücü bir etki yapar ve kış mevsiminde kıyı kesimlerde don olaylarını tetikler.Answer
  5. E
    Poyraz, kuzeydoğudan eserek ulaştığı bölgelerde dondurucu etki yapan bir rüzgardır; Karadeniz üzerinden geçtiğinde kuzey yamaçlara bol miktarda nem taşıyarak yağış bırakabilir.

Answer

Kıble rüzgarının kuzeyden eserek sıcaklığı düşürdüğünü belirten ifade yanlıştır; çünkü Kıble güneyden esen ve sıcaklığı artıran bir rüzgardır.
Kıble rüzgarı, Türkiye'ye tam güneyden sokulan bir rüzgardır. Türkiye Kuzey Yarım Küre'de yer aldığı için güneyden gelen rüzgarlar Ekvator üzerinden sıcak hava taşır ve ulaştıkları bölgelerde sıcaklığı artırır. Bu nedenle Kıble'nin kuzeyden geldiğini ve sıcaklığı düşürdüğünü savunan ifade yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
'KAYIP SAKAL' kısaltmasını rüzgar yönleriyle eşleştirin.
Kuzeybatıdan başlayarak saat yönünde: Karayel (KB), Yıldız (K), Poyraz (KD), Samyeli (GD), Kıble (G), Lodos (GB).
Rüzgarların hangi yönden geldiğini tespit etmek sıcaklık üzerindeki etkisini anlamanın ilk adımıdır.
2
Türkiye'nin mutlak konumuna (Kuzey Yarım Küre) göre sıcaklık etkisini değerlendirin.
Kuzeyden (Karayel, Yıldız, Poyraz) gelenler soğutur; güneyden (Samyeli, Kıble, Lodos) gelenler ısıtır.
Enlem etkisi nedeniyle kutup yönünden gelen hava soğuk, ekvator yönünden gelen hava sıcaktır.
3
Seçeneklerdeki rüzgar-yön-etki eşleşmelerini kontrol edin.
Kıble seçeneğinde rüzgarın kuzeyden geldiği ve soğuttuğu belirtilmiştir, ancak Kıble güney kökenlidir ve sıcaklığı artırır.
Rüzgarın yönü ile matematik konumdan kaynaklanan sıcaklık etkisi arasında bir çelişki tespit edilmiştir.

Key Concept

Türkiye'de rüzgarların sıcaklık üzerindeki etkisi, estikleri yönün enlem derecesiyle ilişkilidir; kuzey kökenli rüzgarlar soğuturken, güney kökenli rüzgarlar ısıtır.

Hints

1
'KAYIP SAKAL' şifresini bir kağıda rüzgar gülü şeklinde çizmeyi deneyin.
2
Türkiye Kuzey Yarım Küre'de olduğu için, güneyden (alt taraftan) gelen rüzgarların her zaman sıcaklığı artırdığını unutmayın.
3
Kıble, dini bir terim olarak yön belirtir ve Türkiye'de kıble yönü her zaman güneydir.

Practice More

Ege Bölgesi'nde denizden karaya doğru esen ve sıcaklığı dengeleyen 'İmbat' rüzgarının özelliklerini inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Fön rüzgarı etkisini hatırlamak için 'Alçalan Hava Isınır' kuralını kullanabilirsiniz. Dağdan aşağı inen hava her 100100 metrede 1∘C1^{\circ}C ısınarak çevresini kurutur.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question

Topics

Türkiye'de Rüzgarlar

More questions from this topic