Question

Difficulty: MediumTürkiye'de Ulaşım Sistemleri

Türkiye'nin Asya ve Avrupa kıtaları arasındaki stratejik konumu, ülkeyi uluslararası transit taşımacılığın önemli bir merkezi haline getirmiştir. Ancak ülke içindeki ulaşım ağlarının gelişiminde ve güzergâh seçiminde yer şekillerinin uzanış doğrultusu ile engebe durumu hâlâ en temel belirleyici faktördür.

Türkiye'nin ulaşım sistemlerinin genel özellikleri ve yer şekilleriyle ilişkisi dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Karadeniz ve Akdeniz kıyı kuşaklarında dağların kıyıya paralel uzanması, iç kesimlerle ulaşımda geçitlerin ve tünellerin stratejik önemini artırmıştır.
  2. B
    Ege Bölgesi'nde dağların kıyıya dik uzanması, ulaşım ağlarının graben ovaları boyunca iç kesimlere kolayca sokulmasına olanak sağlamıştır.
  3. C
    Türkiye'de yer şekillerinin engebeli ve yüksek olması, demir yolu yapım maliyetlerinin kara yolu yapım maliyetlerine oranla genellikle daha yüksek seyretmesine neden olur.
  4. Türkiye'nin sahip olduğu yer şekilleri özellikleri, demir yolu ağının ülke genelinde kara yolu kadar yaygın, esnek ve her noktaya ulaşabilir olmasını kolaylaştırmıştır.Answer
  5. E
    Marmara Bölgesi'nde ortalama yükseltinin az ve yer şekillerinin sade olması, ulaşım ağlarının en yoğun ve gelişmiş olduğu bölge olmasında temel etkendir.

Answer

Türkiye'nin yer şekillerinin demir yolu ağının yaygınlaşmasını ve esnekliğini kolaylaştırdığı yönündeki ifade yanlıştır; çünkü engebeli topografya demir yolu inşasını zorlaştıran bir unsurdur.
Türkiye'de demir yolu ağı, yer şekillerinin engebeli olması, yüksek eğimli arazilerin fazlalığı ve dağların uzanış doğrultusu nedeniyle kara yolu kadar yaygın ve esnek değildir. Demir yolu inşaatı için çok daha düşük eğim ve geniş kavisler gerektiğinden, Türkiye'nin dağlık yapısı bu ulaşım türünün gelişimini kolaylaştırmak bir yana, ciddi şekilde zorlaştırmış ve maliyetli hale getirmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Ulaşım türlerinin topografya duyarlılığını analiz etme
Kara yolunun yüksek eğimlere uyum sağlayabildiği, ancak demir yolunun çok daha düşük eğim değerlerine (genellikle %2-3) ihtiyaç duyduğu tespit edilir.
Ulaşım türlerinin teknik gereksinimleri, yer şekillerinden etkilenme düzeylerini belirler.
2
Türkiye'nin yer şekillerini değerlendirme
Türkiye'nin ortalama yükseltisi fazla (11321132 metre) ve arazisi oldukça engebelidir.
Engebeli arazi, ulaşım yollarının inşasında ek maliyet ve mühendislik çözümleri gerektirir.
3
Seçenekleri karşılaştırma
Kara yolunun 'kapıdan kapıya' ulaşım esnekliği varken, demir yolunun topografik engeller nedeniyle her yere ulaşamadığı ve yer şekillerinin bu süreci kolaylaştırmak yerine zorlaştırdığı anlaşılır.
Hatalı genellemeyi tespit etmek için mevcut coğrafi verilerle seçenekler kıyaslanır.

Key Concept

Yer Şekillerinin Ulaşım Türleri Üzerindeki Sınırlayıcı Etkisi

Hints

1
Türkiye'de hangi ulaşım türünün (kara yolu mu demir yolu mu) her kasabaya veya köye kadar gidebildiğini düşünün.
2
Demir yolları dik yokuşları tırmanabilir mi yoksa çok düz bir zemin mi ister? Türkiye'nin genel arazi yapısı buna ne kadar uygundur?
3
Yanlış olan seçenek, yer şekillerinin demir yolu inşasını 'kolaylaştırdığını' iddia etmektedir; ancak Türkiye'nin dağlık yapısı demir yolu için en büyük engeldir.

Practice More

Türkiye'deki önemli geçitlerin (Kalkanlı, Gülek, Belen vb.) hangi illeri birbirine bağladığını harita üzerinde çalışarak pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Ulaşım türlerinin Türkiye'deki toplam taşımacılıktaki paylarına bakıldığında kara yolunun %90'ın üzerinde olması, onun esnekliğinin ve yer şekillerine uyum yeteneğinin bir sonucudur. Demir yolunun payının düşük kalması ise topografik engellerle doğrudan ilişkilidir.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question