Doğadaki bazı kayaçlar su ile temas ettiğinde kimyasal olarak kolayca çözünebilme özelliğine sahiptir. Bu erime süreci sonucunda arazi yüzeyinde lapyalar (küçük kaya oyukları), dolinler (erime çanakları) ve obruklar (çökmüş derin kuyular) gibi aşınım şekilleri meydana gelir. Aynı zamanda, yer altı sularının içindeki eriyik minerallerin çökelmesiyle mağaralarda sarkıt ve dikit gibi birikim şekilleri oluşur.
Temel özellikleri ve oluşum biçimleri verilen bu karstik şekillerin Türkiye'deki dağılışı dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Kalker (kireç taşı) kaynaklı şekiller en fazla Akdeniz çevresinde, jips (alçı taşı) kaynaklı şekiller ise yoğunlukla İç Anadolu'da bulunur.Answer
- BTürkiye'deki karstik aşınım ve birikim şekillerinin tamamı istisnasız olarak sadece Akdeniz Bölgesi'nde yer almaktadır.
- CObruk ve dolin gibi erime çukurları, temel olarak akarsuların getirdiği alüvyonların sığ kıyılarda birikmesiyle oluşur.
- DSarkıt ve dikit gibi karstik birikim şekillerinin görüldüğü alanlar, bitki örtüsünün geniş ve iğne yapraklı ormanlardan oluştuğu yerlerdir.
- EKarstik araziler, sadece linyit ve taş kömürü gibi madenlerin yoğun olarak çıkarıldığı havzalarda gelişme göstermektedir.
Answer
Doğru ifade, kalker (kireç taşı) kaynaklı şekillerin en fazla Akdeniz Bölgesi'nde, jips (alçı taşı) kaynaklı şekillerin ise yoğunlukla İç Anadolu Bölgesi'nde bulunduğunu belirten seçenektir.
Karstik şekillerin oluşumu, arazinin kayaç yapısına (litoloji) bağlıdır. Türkiye'de suda çözünebilen kayaçlardan kireç taşı (kalker) en geniş alanı Toros Dağları kuşağında ve Akdeniz Bölgesi'nde kaplar. Bu nedenle lapya, dolin, mağara gibi şekiller en çok bu bölgededir. Diğer bir çözünebilen kayaç olan alçı taşı (jips) ise en çok Sivas ve çevresi başta olmak üzere İç Anadolu Bölgesi'nde bulunur. Doğru olan ifade bu coğrafi dağılımı eksiksiz özetlemektedir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Karstik Şekillerin Dağılışı ve Litolojik Yapı
Hints
1
Karstik şekillerin oluşması için suyun kolayca eritebileceği kayaçlara (kalker, jips) ihtiyaç vardır. Türkiye'de bu kayaçlar farklı bölgelerde toplanmıştır.
2
Kalker (kireç taşı) denildiğinde aklınıza ilk olarak Toros Dağları ve güney kıyılarımız gelmelidir. Peki jips (alçı taşı) ülkemizde en çok nerede bulunur?
3
Kalkerli araziler Akdeniz Bölgesi'nde yoğunlaşırken, jipsli araziler Sivas çevresi başta olmak üzere İç Anadolu Bölgesi'nde oldukça yaygındır. Seçeneklerde bu iki kayacın bölgesel dağılımını doğru veren ifadeyi aramalısınız.
Practice More
Türkiye haritası üzerinde kalker, jips ve kaya tuzunun bulunduğu alanları işaretleyerek görsel hafızanızı güçlendirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 0s