Examkin

Question

Difficulty: Very hardTürkiye'nin Ovaları

Türkiye'nin yer şekilleri içerisinde önemli bir paya sahip olan ovalar; oluşum kökenlerine göre tektonik, delta ve karstik ovalar olmak üzere üç ana gruba ayrılır. Bu ovaların dağılışı ve karakteristik özellikleri, Türkiye'nin jeolojik geçmişi ve dış kuvvetlerin aşındırma-biriktirme faaliyetleriyle şekillenmiştir.

Buna göre, aşağıda verilen ova ve oluşum/konum özelliklerine dair eşleştirmelerden hangisi coğrafi veriler ışığında jeomorfolojik açıdan yanlıştır?

  1. A
    Çukurova - Seyhan ve Ceyhan nehirlerinin taşıdığı alüvyonların, kıta sahanlığının geniş olduğu sığ kıyı alanında birikmesiyle oluşan Türkiye'nin en büyük delta ovasıdır.
  2. B
    Tefenni Ovası - Akdeniz Bölgesi'nde (Teke Yöresi), kalker ve dolomit gibi kolay eriyebilen kayaçların bulunduğu arazilerde çözünme sonucu oluşan bir karstik (polye) ovadır.
  3. Ergene Ovası - Kuzey Anadolu Fay Hattı (KAF) üzerinde yer alan, bu aktif fayın yarattığı tektonik hareketler sonucunda oluşmuş dar ve uzun bir çöküntü hendeği (graben) ovadır.Answer
  4. D
    Iğdır Ovası - Çevresindeki yüksek dağlık kütlelere göre alçakta kalan, Aras Nehri'nin taşıdığı malzemelerle dolan ve Doğu Anadolu'da mikroklima özelliği gösteren bir tektonik çukurdur.
  5. E
    Niksar Ovası - Kuzey Anadolu Fay Hattı'nın (KAF) geçtiği bir kuşak üzerinde, yer kabuğu hareketleriyle oluşan çöküntü alanının alüvyonlarla dolmasıyla meydana gelmiş tektonik bir ovadır.

Answer

Ergene Ovası'nın Kuzey Anadolu Fay Hattı (KAF) üzerinde yer aldığı ve dar bir graben hendeği olduğu ifadesi yanlıştır.
Ergene Ovası'nın oluşumu tektonik bir çökmeye dayansa da, bu ova Kuzey Anadolu Fay Hattı (KAF) üzerinde yer alan dar ve uzun bir graben hendeği değildir. Ergene, Trakya Yarımadası'nın orta kesiminde yer alan geniş bir havzadır. KAF hattı ise Ergene'nin daha güneyinden, Marmara Denizi ve Saros Körfezi hattından geçer. Niksar gibi ovalar KAF üzerindeki tipik örneklerken, Ergene konumu itibarıyla bu genellemeye uymaz.

Step-by-Step Solution

1
Ova türlerini sınıflandır.
Seçeneklerde Delta (Çukurova), Karstik (Tefenni) ve Tektonik (Ergene, Iğdır, Niksar) ovalar bulunmaktadır.
Sorunun kökenindeki üç ana ova tipini ayırt etmek gerekir.
2
Delta oluşum şartlarını kontrol et.
Çukurova için belirtilen 'sığ deniz' ve 'alüvyon birikimi' şartları coğrafi olarak doğrudur.
Delta ovaları ancak kıta sahanlığının geniş olduğu alanlarda gelişebilir.
3
Karstik ovaların konumunu doğrula.
Tefenni Ovası, Akdeniz Bölgesi'nde Teke-Taşeli çevresinde yer alan polye ovalarındandır.
Litolojik yapının (kireçtaşı) etkisiyle oluşan bu ovalar bölgeye özgüdür.
4
Tektonik ovaların fay hatları ile ilişkisini analiz et.
Niksar Ovası KAF üzerindedir. Ancak Ergene Ovası, Marmara Denizi'nden geçen KAF hattının kuzeyinde, Trakya'nın iç kısmında kalan geniş bir havzadır; aktif fay hattı üzerinde bir graben değildir.
Tektonik kökenli her ovanın aktif bir ana fay hattı üzerinde olması gerekmez; Ergene geniş bir çöküntü alanıdır.

Key Concept

Türkiye'nin Ovalarının Oluşum Kökenleri ve Mekânsal Dağılımı

Hints

1
Türkiye'deki delta ovaları (Çukurova, Bafra, Çarşamba vb.) her zaman kıyı derinliğinin az olduğu yerlerde oluşur.
2
Karstik ovaları 'TAKKE' (Tefenni, Acıpayam, Korkuteli, Castell, Elmalı) şifresiyle hatırlayabilirsiniz; bunların çoğu Akdeniz Bölgesi'ndedir.
3
Kuzey Anadolu Fay Hattı (KAF) Marmara Denizi'nden geçer; Trakya'nın iç kısmındaki Ergene Havzası bu fayın doğrudan üzerinde mi yoksa kuzeyinde mi kalıyor, buna dikkat edin.

Practice More

Fay hatları ile tektonik ovalar arasındaki ilişkiyi daha iyi anlamak için 'Türkiye Diri Fay Haritası' üzerindeki ovaları inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

Türkiye'nin Ovaları

More questions from this topic