Examkin

Question

Difficulty: MediumTürkiye'de İklimi Etkileyen Faktörler

Türkiye'nin Ocak ayı indirgenmiş sıcaklık haritası incelendiğinde, en düşük sıcaklıkların Kuzeydoğu Anadolu'da Erzurum-Kars çevresinde yoğunlaştığı görülmektedir. Bu bölgedeki sıcaklık değerlerinin Türkiye'nin diğer kesimlerinden daha düşük olması üzerinde aşağıdakilerden hangisinin etkisi bulunmaz?

  1. A
    Karasallığın şiddetli olması
  2. Bölgenin ortalama yükseltisinin fazla olmasıAnswer
  3. C
    Enlem faktörüne bağlı olarak güneş ışınlarının geliş açısının küçülmesi
  4. D
    Sibirya kökenli termik yüksek basınç merkezinin etkisi
  5. E
    Kar örtüsünün varlığına bağlı olarak yaşanan enerji kaybı

Answer

İndirgenmiş sıcaklık haritalarında yükselti faktörünün etkisi dikkate alınmaz; bu nedenle Erzurum-Kars çevresinin yüksek olması bu haritadaki düşük sıcaklığın bir nedeni olamaz.
İndirgenmiş sıcaklık hesaplamalarında tüm merkezlerin yükseltisi 00 metre (deniz seviyesi) kabul edilir. Bu nedenle, bir yerin indirgenmiş sıcaklığının düşük ya da yüksek olmasında o yerin gerçek yükseltisinin hiçbir etkisi bulunmaz. Erzurum-Kars platosunun indirgenmiş haritada soğuk olmasının nedenleri enlem, karasallık ve basınç merkezleridir.

Step-by-Step Solution

1
İndirgenmiş sıcaklık kavramının tanımını hatırla.
İndirgenmiş sıcaklık, bir merkezin gerçek sıcaklığına, o merkezin yükseltisinden kaynaklanan sıcaklık farkının (her 200200 metrede 1∘C1^{\circ}C) eklenmesiyle bulunan değerdir.
Soruda verilen 'indirgenmiş' ifadesi, yükselti faktörünün matematiksel olarak devre dışı bırakıldığını gösteren anahtar kelimedir.
2
İndirgenmiş haritalarda sıcaklık dağılışını etkileyen faktörleri belirle.
Yükselti elendiği için geriye enlem (mutlak konum) ve denizellik, karasallık, basınç merkezleri gibi özel konum faktörleri kalır.
Haritadaki sıcaklık farklarını açıklamak için yükselti dışındaki tüm iklim etmenleri kullanılabilir.
3
Erzurum-Kars bölümünün Ocak ayı özelliklerini değerlendir.
Bölge hem enlem olarak kuzeydedir (soğuk), hem de şiddetli karasallık ve Sibirya Yüksek Basıncı altındadır (çok soğuk).
Bu faktörler indirgenmiş haritada neden en düşük sıcaklıkların burada görüldüğünü açıklar.
4
Seçenekler arasında yükselti faktörünü ara.
Yükseltinin fazla olması, bölgenin 'gerçek' sıcaklığının düşük olmasında etkilidir ancak 'indirgenmiş' sıcaklığının bir nedeni olamaz.
Yükselti etkisi harita hazırlanırken zaten yok sayılmıştır.

Key Concept

İndirgenmiş Sıcaklık ve İklim Faktörleri İlişkisi

Hints

1
Sorudaki 'indirgenmiş' kelimesinin sıcaklık haritaları için ne anlama geldiğini düşünün.
2
İndirgenmiş sıcaklık, gerçek sıcaklığın yükseltiden arındırılmış halidir; yani yükselti faktörü bu hesaplamada matematiksel olarak yok edilir.
3
Erzurum-Kars gerçekte çok yüksek olduğu için soğuktur, ancak indirgenmiş haritada soğuk olmasının nedeni denizden uzaklık (karasallık) ve enlemdir.

Practice More

İndirgenmiş sıcaklık ile gerçek sıcaklık arasındaki farkın en fazla olduğu bölgeyi (Doğu Anadolu) ve en az olduğu bölgeyi (Marmara) inceleyerek yer şekilleri ile iklim ilişkisini pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question

Topics

Türkiye'de İklimi Etkileyen Faktörler

More questions from this topic