Question

Difficulty: MediumII. Göktürk (Kutluk) Devleti

II.II. Göktürk Devleti’nin kuruluş sürecinde; elli yıllık Çin esaretine son verilerek Türk boylarının Ötüken’de yeniden birleştirilmesi ve törenin (Türk yasası) tekrar hâkim kılınması, Kutluk Kağan’ın "İlteriş" unvanını almasını sağlamıştır.

Buna göre, Türk devlet geleneği içerisinde "İlteriş" unvanının temsil ettiği temel kavram aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Devleti ve töreyi yeniden derleyip toplamaAnswer
  2. B
    Türk boylarını tarihte ilk kez bir bayrak altında birleştirme
  3. C
    Türk adını ilk kez resmi bir devlet ismi olarak kullanma
  4. D
    Göçebe yaşamdan yerleşik hayata geçişi temsil etme
  5. E
    İlahi kaynaklı kut anlayışını terk ederek halk iradesine dayanma

Answer

Devleti ve töreyi yeniden derleyip toplama
İlteriş kelimesi eski Türkçede "İl" (devlet) ve "ter-mek" (derlemek, toplamak) fiilinden türetilmiştir. Kutluk Kağan, elli yıllık bir esaretin ardından dağınık haldeki Türk boylarını bir bayrak altında toplayıp töreyi yeniden canlandırdığı için bu unvana layık görülmüştür.

Step-by-Step Solution

1
Unvanın etimolojik kökenini analiz etme
"İl" (Devlet) ve "Teriş" (Derleyen, toplayan) kelimelerinin birleşimi
Unvanın tarihsel önemini anlamak için kelime anlamını bilmek gerekir.
2
Tarihsel süreci değerlendirme
630-682 yılları arasındaki esaretin sona ermesi ve II.II. Göktürk Devleti'nin kuruluşu
Kutluk Kağan'ın başarısı, dağılan bir yapıyı yeniden inşa etmektir.
3
Kavramsal ayrım yapma
Kutluk Kağan'ın 'yeniden kurucu' (İlteriş) vasfı ile diğer hükümdarların başarılarını karşılaştırma
Mete Han (ilk birleşme) ve Bumin Kağan (ilk Göktürk kuruluşu) ile karıştırılmamalıdır.

Key Concept

İlteriş unvanı ve devletin yeniden teşkilatlanması

Hints

1
İlteriş kelimesindeki "il" ifadesinin eski Türkçede devlet anlamına geldiğini düşünün.
2
Bu unvan, Kutluk Kağan'ın dağınık boyları bağımsızlık ideali etrafında birleştirmesiyle ilgilidir.
3
Unvanın anlamı, elli yıllık esaret (fetret) döneminden sonra devlet otoritesinin yeniden inşasını vurgular.

Practice More

Orhun Abideleri'nde Kutluk Kağan ve Vezir Tonyukuk'un bağımsızlık mücadelesini nasıl anlattığını inceleyin.
Estimated Time:50s
Rate this question