Türkiye'de karstik yer şekillerinin morfolojik karakteri ve bölgesel dağılımı; litolojik yapı, tabaka uzanışı ve jeolojik zaman faktörleriyle yakından ilişkilidir. Batı Toroslar kuşağında kilometrelerce karelik alanı kapsayan devasa polye sahaları (karstik ovalar) hakim yer şekli iken, İç Anadolu'nun güneyindeki platolarda (Obruk Platosu) ve Taşeli çevresinde dikey çukurluklar olan obruklar daha karakteristik bir görünüm sunar.
Batı Toroslar ile Konya çevresindeki bu morfolojik farklılığın temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- Batı Toroslar'ın kalın, masif ve saf kalkerlerden oluşmasının yanal çözünmeyi ve geniş düzlüklerin oluşumunu kolaylaştırması; Konya çevresinde ise yatay uzanışlı ve farklı dirençteki Neojen tabakalarının bulunmasının tavan çökmelerine zemin hazırlamasıAnswer
- BPolye gibi büyük yer şekillerinin sadece Akdeniz iklim bölgesine özgü olması, İç Anadolu'da ise yağış miktarının azlığı nedeniyle karstlaşmanın sadece küçük obruklarla sınırlı kalması
- CToros Dağları'nın jeolojik olarak Konya çevresindeki platolardan daha sonra oluşması nedeniyle karstlaşma döngüsünde henüz başlangıç evresinde bulunması
- DKonya çevresindeki obrukların aslında rüzgar erozyonu ile oluşmuş deflasyon çukurları olması, Toroslar'ın ise tamamen buzul aşındırmasına maruz kalması
- EAkdeniz kuşağında kış ılıklığı nedeniyle kimyasal çözünmenin durması, İç Anadolu'da ise şiddetli donma-çözülme olaylarının obrukları ortaya çıkarması
Answer
Batı Toroslar'daki kalın ve masif kireç taşı yapısı yanal genişlemeyi destekleyerek polye oluşumunu sağlarken, Konya çevresindeki farklı dirençli tabakalı yapı tavan çökmelerini tetikleyerek obruk oluşumuna neden olur.
Batı Toroslar'da yer alan kireç taşlarının (kalker) çok kalın, saf ve yoğun çatlaklı bir yapı sergilemesi, yer altı sularının geniş bir sahada yanal yönde çözünme yapmasına ve polye adı verilen devasa ovaların oluşmasına imkan tanır. Buna karşın, Konya-Karapınar çevresi gibi sahalarda üstte dirençli olmayan veya farklı dirençteki yatay uzanışlı Neojen yaşlı gölsel tabakaların bulunması, alt kısımlardaki boşlukların tavanlarının dayanıksızlaşarak aniden çökmesine ve dik duvarlı dikey çukurluklar olan obrukların oluşmasına neden olur.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Litolojik Yapı ve Karstik Şekil İlişkisi