Question

Difficulty: MediumRüzgar Şekilleri

Türkiye'nin morfolojik gelişiminde dış kuvvetlerin etkisi; iklimsel koşullar, yerel litoloji ve bitki örtüsü özellikleriyle yakından ilişkilidir. Özellikle fiziksel ufalanmanın şiddetli, bitki örtüsünün ise cılız olduğu kurak ve yarı kurak bölgelerde rüzgârların doğrudan şekillendirme gücü belirginleşmektedir. Bu bağlamda Konya-Karapınar ve çevresi, rüzgârın aktif olduğu sahaların başında gelmektedir.

Buna göre, aşağıda verilen yer şekillerinden hangisi, rüzgârların doğrudan aşındırma (korazyon) veya biriktirme faaliyetleri sonucunda oluşan 'birincil' rüzgâr şekilleri arasında yer almaz?

  1. A
    Yardang
  2. B
    Barkan
  3. C
    Hamada
  4. Peri bacasıAnswer
  5. E
    Mantar kaya

Answer

Peri bacaları, rüzgârın doğrudan şekillendirdiği bir yer şekli değil; akarsu ve sel sularının birincil etkili olduğu, rüzgârın ise dolaylı katkı sağladığı bir oluşumdur.
Peri bacalarının temel mimarı akarsu ve sel sularıdır. Rüzgârlar, bu sahalarda bitki örtüsünün zayıf olması nedeniyle aşınma sürecine sadece dolaylı olarak yardım ederler. Diğer seçeneklerde yer alan yardang, barkan, hamada ve mantar kaya (ayrıca tafoni, lös ve kumul gibi şekiller) ise doğrudan rüzgârın aşındırma veya biriktirme faaliyetleriyle meydana gelen birincil rüzgâr şekilleridir.

Step-by-Step Solution

1
Yer şekillerini rüzgârın şekillendirme biçimine göre sınıflandırma
Yardang, barkan, hamada ve mantar kaya gibi şekiller rüzgârın doğrudan etkisiyle (aşındırma veya biriktirme) oluşur.
Bu şekillerin oluşum süreci rüzgârın kinetik enerjisi ve taşıdığı malzemenin aşındırma gücuna dayanır.
2
Karmaşık ajanlı yer şekillerini analiz etme
Peri bacası oluşumunda volkanik tüflerin sel suları tarafından parçalanması esastır.
Rüzgâr, bu süreçte sadece gevşek malzemeyi süpürerek şeklin belirginleşmesine katkıda bulunan dolaylı bir dış kuvvettir.

Key Concept

Rüzgârın Doğrudan ve Dolaylı Etkileri
Estimated Time:1m 0s
Rate this question