Examkin

Question

Osmanlı Devleti'nin Kuruluş Dönemi'nin son evresinde (1444−14511444-1451), II.MuradII. Murad’ın tahtı kendi rızasıyla genç yaştaki oğlu II.MehmedII. Mehmed’e bırakması ve ardından yaşanan süreç; sadece bir dış tehdit (Haçlılar) krizi değil, aynı zamanda devletin yönetim felsefesi üzerindeki derin bir çatışmanın da dışa vurumudur. Bu dönemde bir tarafta Çandarlı Halil Paşa önderliğindeki "geleneksel Türk aristokrasisi", diğer tarafta ise genç padişahın çevresindeki "devşirme/kul" kökenli devlet adamları yer almıştır.

Bu siyasi atmosferde yaşanan Buçuktepe İsyanı (14461446) ve sonrasında II.MuradII. Murad’ın yeniden tahta geçirilmesi süreci dikkate alındığında; Çandarlı Halil Paşa’nın bu hamlelerle aşağıdakilerden hangisini amaçladığı savunulabilir?

  1. Mutlak merkeziyetçi bir imparatorluk yapısına geçişi geciktirerek aristokratik bürokrasinin yönetimdeki nüfuzunu korumakAnswer
  2. B
    Veraset sisteminde 'Ekber ve Erşed' usulünü getirerek taht kavgalarını Kuruluş Dönemi'nde tamamen bitirmek
  3. C
    Kapıkulu Ocağı'nın sayısını artırarak Türkmen beylerinin eyaletlerdeki otoritesini askeri yollarla kırmak
  4. D
    Tımar sistemini tüm eyaletlerde kaldırarak doğrudan hazineye bağlı 'Mültezim' sınıfını merkezi bürokrasiye dahil etmek
  5. E
    Halifelik makamının dini otoritesinden yararlanarak Anadolu Türk siyasi birliğini barışçıl yollarla tamamlamak

Answer

Doğru cevap, mutlak merkeziyetçi bir imparatorluk yapısına geçişi geciktirerek aristokratik bürokrasinin yönetimdeki nüfuzunu korumak olan seçenektir.
Çandarlı Halil Paşa, Osmanlı Devleti'nin 'Beylik'ten 'İmparatorluk' yapısına evrilirken yönetimin devşirme kökenli devlet adamlarının eline geçmesini ve padişahın mutlak bir otokrat olmasını istememiştir. Buçuktepe İsyanı gibi krizleri kullanarak genç II.MehmedII. Mehmed’in yetersizliğini kanıtlamış ve II.MuradII. Murad’ı tekrar tahta çıkararak kendi aristokratik sınıfının yönetimdeki belirleyici rolünü bir süre daha korumayı başarmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Dönemin siyasi aktörlerini tanımla
Çandarlı Halil Paşa geleneksel Türk aristokrasisini, II.MehmedII. Mehmed ve çevresi ise merkeziyetçi/imparatorluk vizyonunu temsil eder.
Krizin sadece askeri değil, sınıfsal bir çatışma olduğunu anlamak için gereklidir.
2
Buçuktepe İsyanı'nın mahiyetini analiz et
Tarihteki ilk Yeniçeri isyanıdır ve genç padişahın otoritesini sarsmak için Çandarlı tarafından bir araç olarak kullanılmıştır.
İsyanın sonucunda II.MuradII. Murad tahta geri dönmüş ve Çandarlı'nın nüfuzu yeniden zirveye çıkmıştır.
3
Merkeziyetçilik ve aristokrasi ilişkisini değerlendir
Güçlü bir padişah, aristokratik ailelerin yönetimdeki etkisini azaltarak 'kul' sistemi üzerinden doğrudan kendine bağlı bir bürokrasi kurmak ister.
Çandarlı'nın neden genç ve iddialı II.MehmedII. Mehmed yerine daha kontrol edilebilir/gelenekçi bir dengede kalmak istediğini açıklar.

Key Concept

Osmanlı'da 'Merkeziyetçi İmparatorluk' ile 'Aristokratik Bürokrasi' arasındaki iktidar mücadelesi

Hints

1
Çandarlı ailesinin Osmanlı yönetimindeki köklü geçmişini ve 'Kul' (Devşirme) sistemi ile olan rekabetini düşünün.

Practice More

II.MehmedII. Mehmed’in (FatihFatih) 14531453’te İstanbul’u fethettikten hemen sonra Çandarlı Halil Paşa’yı idam ettirmesinin merkeziyetçilikle ilişkisini araştırın.
Estimated Time:2m 30s

Topics

KPSS_TAR__osmanli_devleti_siyasi_tarihi__kurulus_donemi

More questions from this topic