Question

Difficulty: EasyRüzgar Şekilleri

Rüzgarların yer şekillerini biçimlendirici etkisi, kurak ve yarı kurak iklim bölgelerinde, bitki örtüsünün cılız olduğu alanlarda belirgindir.

Türkiye'de rüzgar aşındırması sonucu oluşan mantarkaya, tafoni ve şahit kaya gibi şekillere en fazla İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde rastlanmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Fiziksel ufalanmanın şiddetli, bitki örtüsünün yetersiz olmasıAnswer
  2. B
    Akarsu rejimlerinin düzenli ve debilerinin yüksek olması
  3. C
    Yer şekillerinin çok engebeli ve dağlık bir yapıya sahip olması
  4. D
    Karstik arazilerin ve kireç taşı oluşumlarının yaygın olması
  5. E
    Her mevsim yağışlı ve nemli bir iklim yapısının görülmesi

Answer

Rüzgar şekillerinin İç ve Güneydoğu Anadolu'da yaygın olmasının nedeni bitki örtüsünün cılızlığı ve kuraklığa bağlı fiziksel ufalanmadır.
Rüzgarların yer şekillerini oluşturabilmesi için temel şart kuraklık ve bitki örtüsü eksikliğidir. İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerimizde yağışın azlığı nedeniyle bitki örtüsü cılız kalmış, şiddetli sıcaklık farkları ise kayaların fiziksel olarak ufalanarak rüzgarın taşıyabileceği boyuta gelmesini sağlamıştır.

Step-by-Step Solution

1
Rüzgarın dış kuvvet olarak çalışma prensibini analiz et.
Rüzgarın zemini aşındırabilmesi için yüzeyin kuru (gevşek) ve korumasız (bitkisiz) olması gerekir.
Bitki kökleri toprağı tutar, yapraklar ise rüzgarın hızını keser.
2
İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinin iklim özelliklerini hatırla.
Bu bölgeler Türkiye'nin en az yağış alan, kurak ve yarı kurak yerleridir.
Kuraklık, bitki örtüsünün bozkır (step) olmasına ve sıcaklık farklarından dolayı taşların fiziksel (mekanik) ufalanmasına neden olur.
3
Sonucu rüzgar landformları ile ilişkilendir.
Zemindeki gevşek malzemeler rüzgar tarafından kolayca taşınır ve mantarkaya gibi şekiller oluşur.
Bitki örtüsü yetersizliği rüzgarın doğrudan yerle temasını sağlar.

Key Concept

Rüzgar Şekillerinin Oluşum Koşulları

Hints

1
Rüzgarın bir yeri aşındırması için önünde bir engel (orman gibi) olmaması gerekir.
2
Konya (İç Anadolu) ve Şanlıurfa (Güneydoğu Anadolu) gibi şehirlerin doğal bitki örtüsünü ve yağış durumunu düşünün.
3
Kuraklık fiziksel ufalanmayı artırır, fiziksel ufalanma ise rüzgarın taşıyabileceği kumları oluşturur.

Practice More

Rüzgar biriktirme şekillerinden olan 'Barkan' (hilal şekilli kumullar) Türkiye'de doğal olarak yaygın değildir, ancak kumul oluşumları kıyılarımızda ve bazı iç bölgelerimizde görülür.
Estimated Time:45s
Rate this question