Question

Difficulty: MediumRüzgar Şekilleri

Türkiye'de rüzgârların yer şekilleri üzerindeki etkisi; yıllık yağış miktarının azaldığı, bitki örtüsünün seyrekleştiği ve fiziksel ufalanmanın şiddetli olduğu kurak-yarı kurak bölgelerde belirginleşir. Konya-Karapınar yöresi, bu dış kuvvetin hem aşındırma hem de biriktirme yoluyla oluşturduğu topografik unsurların Türkiye'deki en tipik örneklerini barındırmaktadır.

Buna göre, aşağıda verilen yer şekli eşleştirmelerinden hangisi rüzgârın doğrudan etkisiyle oluşmuş "aşındırma" ve "biriktirme" şekillerine sırasıyla doğru bir örnektir?

  1. Tafoni - KumulAnswer
  2. B
    Peri Bacası - Barkan
  3. C
    Yardang - Dev Kazanı
  4. D
    Mantarkaya - Delta Ovası
  5. E
    Hamada - Traverten

Answer

Tafoni ve kumul eşleşmesi, rüzgârın doğrudan aşındırma ve biriktirme süreçlerini sırasıyla temsil ettiği için doğru cevaptır.
Tafoni, kayaların yumuşak kısımlarının rüzgâr tarafından aşındırılmasıyla oluşan kuş yuvası benzeri deliklerdir (aşındırma). Kumul ise rüzgârın taşıdığı kumların hızının kesildiği yerlerde üst üste yığılmasıyla oluşan tepelerdir (biriktirme). Her iki şekil de rüzgârın doğrudan etkisiyle meydana gelir.

Step-by-Step Solution

1
Dış kuvvetlerin sınıflandırılması
Rüzgârlar kurak ve yarı kurak bölgelerde (İç ve Güneydoğu Anadolu) etkilidir.
Soruda istenen rüzgârın doğrudan oluşturduğu şekilleri diğer dış kuvvetlerden ayırt etmektir.
2
Aşındırma ve biriktirme şekillerinin analizi
Aşındırma şekilleri: Mantarkaya, Tafoni, Yardang, Hamada. Biriktirme şekilleri: Kumul, Barkan, Lös.
Eşleştirmenin her iki bileşeninin de rüzgâr kaynaklı olması ve doğru süreçle (aşındırma/biriktirme) verilmesi gerekir.
3
Hatalı seçeneklerin elenmesi
Peri bacası, dev kazanı, delta ovası ve traverten gibi farklı dış kuvvetlere ait şekiller elenmiştir.
Bu şekiller rüzgârın değil; akarsu, sel suları veya yeraltı sularının ürünüdür.

Key Concept

Rüzgâr Yer Şekilleri Sınıflandırması

Hints

1
İç Anadolu'da bitki örtüsünün cılız olduğu yerlerde hangi dış kuvvet daha etkilidir?
2
Barkan ve kumul biriktirme şekilleri iken; mantarkaya, yardang ve tafoni aşındırma şekilleridir.
3
Peri bacalarının rüzgârla olan ilişkisinin sadece dolaylı olduğunu hatırlayın.

Practice More

Rüzgârın en etkili olduğu ilimiz olan Konya ve özellikle Karapınar ilçesindeki erozyon önleme çalışmalarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question