Question

Difficulty: MediumII. Göktürk (Kutluk) Devleti

II.II. Göktürk Devleti'nin kurucusu Kutluk Kağan'a, Çin esaretinde dağınık halde yaşayan Türk boylarını bir araya getirmesi ve devleti yeniden teşkilatlandırması sebebiyle "İlteriş" unvanı verilmiştir. Türk devlet geleneği ve Orhun Yazıtları'ndaki ifadeler dikkate alındığında, bu unvanın hükümdara yüklediği temel misyon aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Parçalanmış boyları birleştirerek siyasi birliği ve töreyi yeniden tesis etmekAnswer
  2. B
    Türk topluluklarını yerleşik hayata geçirerek tarımsal üretimi ve şehirleşmeyi başlatmak
  3. C
    Maniheizm ve Budizm gibi inançları benimseyerek toplumsal yapıda köklü bir değişim yapmak
  4. D
    Veraset sistemindeki belirsizliği gidererek kut anlayışına dayalı yönetime son vermek
  5. E
    Bizans ve Sasani İmparatorlukları ile diplomatik ittifaklar kurarak İpek Yolu'nu denetlemek

Answer

İlteriş unvanı, parçalanmış boyları birleştirerek siyasi birliği ve töreyi yeniden tesis etme misyonunu ifade eder.
Kutluk Kağan, Çin esaretine karşı başlattığı bağımsızlık mücadelesini başarıya ulaştırarak dağınık Türk boylarını Ötüken merkezli olarak birleştirmiştir. Bu başarısından dolayı ona "devleti ve boyları toplayan" anlamına gelen "İlteriş" unvanı verilmiştir. Bu durum, Türklerin siyasi birliğinin ve toplumsal düzeni sağlayan törenin yeniden tesis edildiğini gösterir.

Step-by-Step Solution

1
Kavram analizi yapılması
"İlteriş" kelimesi Eski Türkçede "İl" (devlet/vatan) ve "Ter-mek" (toplamak/derlemek) köklerinden türetilmiştir.
Unvanın kelime anlamı, hükümdarın tarihteki rolünü doğrudan açıklar.
2
Tarihsel bağlamın kurulması
I.I. Göktürk Devleti'nin yıkılmasından sonra Türkler yaklaşık 5050 yıl Çin esaretinde kalmıştır.
Bu süreçte boylar arasındaki siyasi birliğin dağılmış olması, yeni kurulacak devletin öncelikli görevini belirler.
3
Sonuç çıkarma
Kutluk Kağan'ın bu unvanı alması, dağılan milleti ve töreyi yeniden bir araya getirme başarısının bir tescilidir.
Türk devlet felsefesinde devletin kuruluşu, törenin (hukukun) yeniden yürürlüğe girmesiyle eş anlamlıdır.

Key Concept

İlteriş Unvanı ve Türk Siyasi Birliği

Hints

1
"İlteriş" kelimesinin kökenindeki "İl" kelimesinin Eski Türkçedeki anlamını düşünün.
2
II.II. Göktürk Devleti'nin kuruluşundan önceki 5050 yıllık esaret döneminin toplum üzerindeki etkisini hatırlayın.
3
İlteriş: İl (Devlet) + Ter (Derlemek/Toplamak). Yani unvan doğrudan devleti yeniden kurma ve birleştirme eylemine vurgu yapar.

Practice More

Vezir Tonyukuk'un bu birleştirme sürecindeki rolünü ve Orhun Yazıtları'nın Türk tarihindeki önemini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Rate this question