Question

Difficulty: MediumTürkiye'de Sıcaklık ve İzotermler

Türkiye'nin yıllık ortalama gerçek sıcaklık dağılışını gösteren bir harita incelendiğinde, izoterm eğrilerinin genel olarak batıdan doğuya doğru gidildikçe enlemleri keserek güneye doğru saptığı görülmektedir.

Bu durum, Türkiye'nin aşağıdaki özelliklerinden hangisiyle en iyi açıklanır?

  1. A
    Kuzey sektörlü rüzgarların iç kesimlerde sıcaklığı düşürmesi
  2. Batıdan doğuya doğru gidildikçe yükselti ortalamasının artmasıAnswer
  3. C
    Dağların kıyı çizgisine paralel uzanmasının denizelliği engellemesi
  4. D
    Enlem etkisine bağlı olarak güneş ışınlarının geliş açısının değişmesi
  5. E
    Bitki örtüsünün iç kesimlerde bozkıra dönüşmesi

Answer

Batıdan doğuya doğru gidildikçe yükselti ortalamasının artması
Türkiye'de batıdan doğuya doğru gidildikçe yükselti ortalaması belirgin şekilde artar. Gerçek sıcaklık ölçümlerinde yükselti faktörü hesaba katıldığı için, Doğu Anadolu gibi yüksek yerler aynı enlemdeki batı merkezlerine göre çok daha soğuktur. İzoterm eğrileri (eş sıcaklık eğrileri), doğudaki bu soğumayı telafi etmek ve aynı sıcaklık değerindeki noktaları birleştirmek için daha sıcak olan güney enlemlerine doğru meyleder.

Step-by-Step Solution

1
Gerçek sıcaklık ve yükselti ilişkisini analiz etme
Gerçek sıcaklık, yükseltinin etkisinin dahil edildiği sıcaklıktır; yükselti arttıkça sıcaklık her 200200 metrede yaklaşık 1C1^{\circ}C azalır.
Haritanın 'gerçek sıcaklık' haritası olduğu vurgusu, yükselti faktörünü ön plana çıkarır.
2
İzotermlerin sapma yönünü yorumlama
Batıdan doğuya gidildikçe yer şekilleri yükseldiği için hava soğur. 15C15^{\circ}C izotermi, doğudaki soğuk bölgede aynı sıcaklığı bulabilmek için daha sıcak olan Ekvator'a (güneye) doğru bükülür.
İzotermlerin güneye sapması, o boylamdaki yerin aynı enlemdeki batı tarafına göre daha soğuk olduğunu kanıtlar.
3
Temel nedeni belirleme
Türkiye'nin batısı ile doğusu arasındaki yaklaşık 20002000 metrelik yükselti farkı bu durumun temel nedenidir.
Enlem (Matematik konum) kuzey-güney yönlü değişimi açıklarken, yükselti (Özel konum) batı-doğu yönlü değişimi açıklar.

Key Concept

Gerçek Sıcaklık ve Yükselti İlişkisi

Alternative Method

Soruda 'gerçek sıcaklık' yerine 'indirgenmiş sıcaklık' deseydi, cevap yükselti olamazdı. Bu durumda sapmanın nedeni karasallık veya denizellik olurdu. Bu ayrımı yapmak soruyu hızla çözdürür.
Estimated Time:50s
Rate this question