Question

Difficulty: MediumTürkiye'nin Özel Konumu ve Sonuçları

Türkiye'nin göreceli (özel) konum özellikleri, iklim elemanları üzerinde belirleyici bir etkiye sahiptir. Örneğin; yaklaşık aynı enlem kuşağında (383938^{\circ} - 39^{\circ} Kuzey) yer almalarına rağmen İzmir ve Erzurum illerinde karın yerde kalma süresi ve kış mevsimi sıcaklık ortalamaları arasında çok büyük farklar bulunmaktadır. İzmir'de kar yağışı nadiren görülürken, Erzurum'da karın yerde kalma süresi 120120 günü aşabilmektedir.

Bu durum, Türkiye'nin aşağıdaki özelliklerinden hangisiyle doğrudan açıklanabilir?

  1. A
    Enlem derecelerinin farklı olması nedeniyle güneş ışınlarının düşme açısının değişmesi
  2. B
    Boylam farkından dolayı yerel saat ve güneşin doğuş saatinin değişmesi
  3. Batıdan doğuya doğru gidildikçe yükseltinin artması ve karasallığın şiddetlenmesiAnswer
  4. D
    Jeolojik yapının genç oluşumlu olması ve kaplıca turizminin yaygınlığı
  5. E
    Dağların kuzey ve güney kıyılarında denize paralel uzanması

Answer

Batıdan doğuya doğru gidildikçe yükseltinin artması ve karasallığın şiddetlenmesi
Türkiye'de yaklaşık aynı enlem üzerinde yer alan merkezlerde (İzmir ve Erzurum gibi) sıcaklık ve karın yerde kalma süresi gibi özelliklerin farklılık göstermesi, matematik konumla (enlem) açıklanamaz. Bu farkın temel nedeni, Türkiye'nin batısından doğusuna doğru gidildikçe ortalama yükseltinin artması ve denizel etkiden uzaklaşılarak karasallığın şiddetlenmesidir.

Step-by-Step Solution

1
Matematik konum etkisini kontrol et
Merkezler yaklaşık aynı enlemde olduğu için güneş ışınlarının açısı benzerdir.
Enlem farkı elenerek sıcaklık farkının özel konumla ilgili olduğu anlaşılır.
2
Özel konum değişkenlerini analiz et
İzmir deniz kıyısında (00 m) iken Erzurum yaklaşık 19001900 metre yükseltiye sahiptir.
Her 200200 metrede sıcaklığın 1C1^{\circ}C düştüğü gerçeği sıcaklık farkını açıklar.
3
Denizellik ve karasallık etkisini değerlendir
Denizden uzaklaşıldıkça nem azalır ve soğuma şiddetlenir.
Erzurum'un karasal konumu, karın yerde kalma süresini İzmir'e göre artırır.

Key Concept

Özel (Göreceli) Konum ve Yükselti İlişkisi

Hints

1
İzmir deniz kıyısında, Erzurum ise yüksek bir platoda yer alır.
2
Güneş ışınlarını aynı açıyla alan yerlerdeki sıcaklık farkı, enlem dışında bir sebeple açıklanmalıdır.

Practice More

Benzer bir mantıkla, aynı enlemdeki Iğdır'ın çevresine göre neden daha sıcak olduğunu (mikroklima) inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question