Question

Difficulty: MediumTürkiye'de Kentsel Yerleşmeler ve Şehirlerin Fonksiyonları

Türkiye'de kentsel yerleşmelerin fonksiyonel sınıflandırması yapılırken, şehri büyüten ve ekonomik karakterini belirleyen temel faaliyet esas alınır. Bazı şehirler, yer altı kaynaklarının bulunduğu sahalarda 'maden şehri' olarak gelişirken; bazıları bu kaynakların işlendiği tesislerin varlığıyla 'sanayi şehri' kimliği kazanır. Buna göre, aşağıdaki şehirlerden hangisinin kentsel gelişimindeki temel fonksiyon, o alanda bir maden çıkarımının yapılmasından ziyade hammaddenin işlendiği bir sanayi faaliyetine dayanmaktadır?

  1. A
    Batman
  2. B
    Zonguldak
  3. KarabükAnswer
  4. D
    Soma
  5. E
    Murgul

Answer

Karabük şehri, kentsel gelişimini maden çıkarımına değil, demir-çelik sanayisine borçludur.
Karabük, kentsel gelişimini bir maden çıkarım faaliyetine değil, 1937 yılında kurulan Türkiye'nin ilk ağır sanayi fabrikası olan Karabük Demir Çelik Fabrikası'na borçludur. Şehirde demir madeni çıkarılmaz; demir Sivas-Divriği'den tren yoluyla getirilir. Bu durum Karabük'ü saf bir 'maden şehri' yerine 'sanayi şehri' kategorisine sokar.

Step-by-Step Solution

1
Verilen şehirlerin temel ekonomik faaliyetlerini belirle.
Batman, Zonguldak, Soma ve Murgul'da yer altı kaynağı çıkarımı (madencilik) yapılırken, Karabük'te demir-çelik üretimi (sanayi) yapılır.
Fonksiyonel ayrımı yapabilmek için üretimin mi yoksa çıkarımın mı baskın olduğunu anlamak gerekir.
2
Hammadde çıkarımı ile sanayi tesisi arasındaki coğrafi ilişkiyi analiz et.
Karabük'te demir madeni bulunmaz; demir Sivas-Divriği'den getirilir.
Karabük'ün kuruluş yeri seçiminde 'hammaddeye yakınlık' değil, Zonguldak kömürüne dayalı 'enerji kaynağına yakınlık' ilkesi etkili olmuştur.
3
Tanıma uyan doğru şehri seç.
Karabük, bir maden çıkarım merkezi değil, ağır sanayi merkezidir.
Soruda istenen 'maden çıkarımından ziyade işleme faaliyetine dayalı gelişim' kriterine sadece bu merkez uyar.

Key Concept

Şehirlerin Fonksiyonel Sınıflandırması: Maden Şehri vs. Sanayi Şehri Ayrımı

Hints

1
Bir şehrin fabrikası olması onun mutlaka o madeni çıkardığı anlamına gelmez.
2
Hangi şehirde sanayi tesisinin kuruluş yeri olarak 'enerji kaynağına (taş kömürü) yakınlık' seçilmiştir?
3
Sivas-Divriği'den gelen demir madeninin Zonguldak'ın kömürüyle buluştuğu noktayı düşünün.

Practice More

İskenderun ve Ereğli şehirlerinin fonksiyonel benzerliklerini ve hammaddeye uzak olmalarına rağmen neden sanayi şehri olduklarını araştırabilirsiniz.

Alternative Method

Şehirlerin kuruluş hikayelerini karşılaştırın: Maden yatağı üzerine kurulanlar (Batman, Zonguldak) ile bir fabrikanın etrafında büyüyenleri (Karabük, İskenderun) ayırt edin.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question