Examkin

Question

Difficulty: MediumTürkiye'de Nem ve Yağış

Türkiye'de özellikle Karadeniz ve Akdeniz kıyılarında denizden gelen nemli hava kütleleri, kıyıya paralel uzanan dağ yamaçları boyunca yükselerek 'yamaç (orografik) yağışları' oluşturur. Deniz seviyesinden itibaren bir yamaç boyunca yükselen bu hava kütlesinde meydana gelen değişimler dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. Sıcaklığın azalmasıyla havanın nem taşıma kapasitesi düşer ve bağıl nem oranı artar.Answer
  2. B
    Hava kütlesi yükseldikçe maksimum nem miktarı artar ve nem açığı belirginleşir.
  3. C
    Mutlak nem miktarı, havanın genişlemesine bağlı olarak doyma noktasına ulaşana kadar artış gösterir.
  4. D
    Yamaç boyunca yükselen hava kütlesinde mutlak nemin maksimum neme oranı giderek azalır.
  5. E
    Sıcaklık düştükçe havanın su buharı taşıma kapasitesi arttığı için yoğunlaşma gecikir.

Answer

Deniz seviyesinden yükselen bir hava kütlesinin sıcaklığı azaldığı için nem taşıma kapasitesi (maksimum nem) düşer ve buna bağlı olarak bağıl nem oranı artarak yağış oluşur.
Deniz seviyesinden bir yamaç boyunca yükselen hava kütlesi soğur. Sıcaklık ile maksimum nem (havanın nem taşıma kapasitesi) doğru orantılı olduğu için, soğuyan havanın kapasitesi azalır. İçindeki mevcut su buharı (mutlak nem) değişmezken kapasite daraldığı için havanın doyma noktasına yaklaşması, yani bağıl nemin artması sağlanır. Bu durum %100100 seviyesine ulaştığında yoğuşma ve ardından yağış başlar.

Step-by-Step Solution

1
Yükseltinin sıcaklık üzerindeki etkisini analiz etme
Hava kütlesi yükseldikçe her 200200 metrede sıcaklık yaklaşık 1∘C1^\circ C azalır.
Atmosfer yerden yansıyan ışınlarla ısındığı için yükseklere çıkıldıkça sıcaklık düşer.
2
Sıcaklık ile maksimum nem ilişkisini kurma
Sıcaklık azaldıkça havanın hacmi daralır ve maksimum nem (nem taşıma kapasitesi) azalır.
Maksimum nem sıcaklık ile doğru orantılıdır; soğuyan hava büzülür ve daha az nem taşıyabilir hale gelir.
3
Bağıl nem oranındaki değişimi hesaplama
Bağıl nem =(Mutlak Nem/Maksimum Nem)×100= (\text{Mutlak Nem} / \text{Maksimum Nem}) \times 100 formülüne göre, payda (maksimum nem) küçüldüğü için bağıl nem artar.
Sabit bir mutlak nem miktarının daha küçük bir kapasiteye olan oranı daha yüksek bir yüzde (%) verir.

Key Concept

Havanın soğuması ile maksimum nemin azalması ve bağıl nemin artması arasındaki ilişki.

Hints

1
Yükselen bir hava kütlesinin sıcaklığına ne olduğunu hatırlayın (her 200200 metrede 1∘C1^\circ C değişim).
2
Sıcaklık ile havanın nem taşıma kapasitesi (maksimum nem) arasındaki doğru orantıyı düşünün.
3
Hava soğudukça büzülür, büzülen havanın kapasitesi daraldığı için içindeki nemin 'sığmama' ve 'taşma' (yağış) ihtimali artar.

Practice More

Konveksiyonel (yükselim) yağışlarda da benzer bir soğuma mekanizmasının olup olmadığını araştırabilirsiniz.

Alternative Method

Bağıl nemi bir bardağın doluluk oranı gibi düşünün. Su miktarı (mutlak nem) aynı kalsın ama bardağı soğutarak küçültelim (maksimum nem azalması). Bardak küçüldükçe içindeki suyun oranı (bağıl nem) artacaktır.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question

Topics

Türkiye'de Nem ve Yağış

More questions from this topic