Question

Difficulty: HardTürkiye'de Nem ve Yağış

Türkiye'de ısınan hava kütlelerinin dikey yönde yükselerek soğuması sonucu oluşan konveksiyonel (yükselim) yağışlar, bölgeler arasında farklı dönemlerde belirginleşir. İç Anadolu Bölgesi'nde "kırkikindi" yağışları olarak bilinen bu yağışların en fazla ilkbahar mevsiminde görülmesine karşın, Erzurum-Kars çevresinde bu yağışların yaz başlarına kayması bu iki yöre arasındaki hangi temel farkın sonucudur?

  1. Ortalama yükseltinin fazla olması nedeniyle yüzeyin geç ısınmasıAnswer
  2. B
    İç Anadolu'nun Ekvator'a daha yakın olması nedeniyle güneş ışınlarını daha dik açıyla alması
  3. C
    Erzurum-Kars çevresinde yaz mevsiminde cephe yağışlarının daha etkili olması
  4. D
    İç Anadolu'da mutlak nem miktarının yazın daha fazla olması
  5. E
    İç Anadolu'nun bitki örtüsünün bozkır, Erzurum-Kars'ın ise alpin çayır olması

Answer

İç Anadolu ve Erzurum-Kars arasındaki yağış mevsimi farkının temel nedeni, ortalama yükselti farkına bağlı olarak yüzeyin ısınma süresinin değişmesidir.
Doğru yanıt olan 'yükselti ve ısınma süresi' seçeneği, coğrafi bir kuralı ifade eder. Erzurum-Kars platosu, Türkiye'nin en yüksek yerlerinden biri olduğu için kışın biriken karların erimesi ve toprağın ısınması zaman alır. Bu durum, havanın yükselip soğuyarak yağış bırakma sürecini İç Anadolu'ya göre bir mevsim sonraya, yani yaz başlarına öteler.

Step-by-Step Solution

1
Yağış türünü analiz et.
Her iki bölgede de görülen yağışlar 'Konveksiyonel' (Yükselim) karakterlidir.
Mekanizma aynıdır; ısınan havanın yükselerek soğuması gerekir.
2
Bölgelerin fiziki özelliklerini karşılaştır.
İç Anadolu ortalama 10001000 metre civarındayken, Erzurum-Kars 20002000 metre üzerindedir.
Yükselti arttıkça sıcaklık her 200200 metrede 11^\circ C azalır ve ısınma süreci gecikir.
3
Isınma zamanı ile yağış arasındaki ilişkiyi kur.
İç Anadolu ilkbaharda ısınırken, Erzurum-Kars ancak yaz başında yeterli sıcaklığa ulaşır.
Konveksiyonel hareketin başlaması için yer yüzeyinin havayı ısıtacak kadar ısınmış olması şarttır.

Key Concept

Konveksiyonel yağışların zamanlaması üzerinde yükseltinin (termal gecikme) etkisi.

Hints

1
Konveksiyonel yağışların oluşması için yerin 'yeterince' ısınması gerektiğini unutmayın.
2
Türkiye'de batıdan doğuya gidildikçe artan bir coğrafi özellik bu ısınma süresini etkiliyor olabilir.
3
Erzurum-Kars'ta karların ne zaman eridiğini ve toprağın ne zaman ısınmaya başladığını düşünün; bu süre İç Anadolu'dan daha geçtir.

Practice More

Karadeniz kıyılarında neden konveksiyonel yağışların İç Anadolu kadar baskın olmadığını araştırabilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question