Türkiye'de kırsal yerleşme dokularının (toplu veya dağınık) şekillenmesinde doğal çevre faktörleri ile beşeri ihtiyaçlar etkileşim halindedir. Dağınık yerleşmelerin oluşabilmesi için hem engebeli bir topografya (yer şekilleri) hem de her noktada kolayca erişilebilir, bol su kaynakları gereklidir. Toplu yerleşmelerde ise temel belirleyici güç genellikle su kaynaklarının yetersizliği ve arazinin düz olmasıdır.
Bu bilgiler ışığında, Türkiye'deki yerleşme dokuları hakkında yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi hatalıdır?
- ADoğu Karadeniz'de tarım alanlarının dar ve birbirinden uzak olması, yerleşmelerin dağınık doku kazanmasında topografik bir zorunluluk yaratmıştır.
- Bİç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu gibi bölgelerde su kaynaklarının sınırlı olması, konutların ortak su kaynakları etrafında kümelenmesine yol açarak toplu yerleşmeyi hakim kılmıştır.
- CBatı Karadeniz'in bazı bölümlerinde engebenin yanında yağış rejiminin düzenli olması ve suyun her yerde bulunabilmesi, dağınık yerleşme dokusunun sürekliliğini destekler.
- DEge ve Akdeniz'deki bazı dağlık sahalarda yer şekilleri engebeli olmasına rağmen, suyun sadece belirli karstik kaynaklardan sağlanabildiği alanlarda toplu yerleşmeler görülür.
- Ergene Havzası ve Konya Ovası gibi düzlük alanlarda tarım arazilerinin geniş olması, ailelerin tarlalarının başına yerleşme zorunluluğu nedeniyle bu yörelerde dağınık yerleşme dokusunu birincil hale getirmiştir.Answer
Answer
Ergene Havzası ve Konya Ovası gibi düzlük ve yarı kurak bölgelerde hakim olan doku dağınık değil, toplu yerleşmedir.
Ergene Havzası ve Konya Ovası gibi bölgelerde yer şekilleri oldukça sadedir ve iklim yarı kurak özellik gösterir. Bu fiziksel koşullar altında su kaynakları kısıtlı olduğu için evler bir su kaynağı etrafında toplanır (toplu yerleşme). Tarım arazilerinin geniş olması dağınık yerleşmeye değil, genellikle köy merkezinden uzak tekil çiftliklerin kurulmasına neden olabilir ancak bölgenin genel kırsal dokusunu 'dağınık' (Karadeniz'deki gibi) yapmaz.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Türkiye'de kırsal yerleşme dokusunu belirleyen su ve yer şekilleri etkileşimi.
Hints
1
Dağınık yerleşme için en önemli iki şart: Dağlık arazi ve bol su kaynağıdır. Biri eksikse dağınıklık zordur.
2
Türkiye'de Karadeniz dışında dağınık yerleşme dokusu nadirdir. İç Anadolu ve Ergene gibi düzlüklerde toplu yerleşme hakimdir.
3
Ergene Havzası'ndaki su kaynaklarının kısıtlı olması ve yer şekillerinin düzlüğü, evlerin birbirinden uzak (dağınık) değil bir arada (toplu) olmasını gerektirir.
Practice More
Yerleşme dokularını çalışırken, 'Geçici' ve 'Kalıcı' köy altı yerleşmeleriyle (Yayla, Mezra vb.) olan ilişkisini de inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s