Büyük Selçuklu Devleti'nde şehzadelerin (meliklerin) eğitimi ve eyalet yönetiminde tecrübe kazanmaları için görevlendirilen "Atabeylik" kurumu, Türk devlet geleneğinde önemli bir yer tutmuştur. Ancak merkezi otoritenin zayıfladığı dönemlerde atabeylerin bulundukları bölgelerde bağımsızlıklarını ilan ederek devletin parçalanma sürecini hızlandırdıkları görülmektedir.
Buna göre, Atabeylik kurumunun Selçuklu devlet yapısı içerisinde merkezi otorite için potansiyel bir "tehdit" unsuru haline gelmesinin temel dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?
- AAtabeylerin, İslamiyet öncesindeki İnal ve Ataman gibi sadece onursal bir unvana sahip olup yürütme yetkisinden yoksun bırakılmaları
- BVeraset sistemindeki belirsizliği kullanarak, hükümdarın ölümünden sonra tahta geçecek yeni sultanı belirleme yetkisinin doğrudan atabeylere verilmiş olması
- Atabeylerin, hami oldukları meliklerin yönetimindeki eyaletlerde hem askeri hem de mülki idareyi fiilen kontrol edebilecek geniş özerklik sınırlarına sahip olmalarıAnswer
- Dİkta sisteminin uygulanması sonucunda, eyaletlerdeki tüm toprak mülkiyetinin ve vergi gelirlerinin süresiz olarak atabeylerin şahsına devredilmesi
- EAtabeylerin merkeze bağlı "Şıhne" adı verilen askeri valiler tarafından sıkı bir denetim altında tutularak siyasi faaliyetlerinin kısıtlanması
Answer
Atabeylerin, yönetiminden sorumlu oldukları şehzadelerin eyaletlerinde hem askeri hem de idari yetkileri fiilen ellerinde bulundurmaları
Atabeylik kurumu, şehzadelere sadece teorik eğitim vermez; onların atandığı eyaletlerdeki orduyu ve bürokrasiyi fiilen yönetme yetkisine sahiptir. Bu geniş idari ve askeri muhtariyet, merkezi devletin zayıflaması durumunda yerel birer hükümdara dönüşmelerine imkan tanımıştır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Atabeylik Sisteminin Yapısı ve Siyasi Riskleri
Hints
1
Bir yöneticinin veya eğitimcinin bağımsız devlet kurabilmesi için elinde hangi güçlerin (ordu, vergi yönetimi vb.) olması gerektiğini düşünün.
2
Şehzadeler eyaletlere 'Melik' unvanıyla giderken, yanlarındaki Atabeylerin bu melikler üzerindeki etkisini ve bölge yönetimindeki fiili gücünü hatırlayın.
3
Büyük Selçuklu Devleti yıkılış sürecine girdiğinde kurulan Zengiler, Böriler veya Salgurlular gibi 'Atabeylikler' bu gücün somut sonuçlarıdır.
Practice More
İkta sisteminin merkezi otoriteyi güçlendiren yönleri ile Atabeylik sisteminin zayıflatan yönlerini karşılaştıran bir tablo hazırlayabilirsiniz.
Estimated Time:2m 30s