Question

Difficulty: MediumTürkiye'de Nüfusun Yapısal Özellikleri

Türkiye'de Cumhuriyet'in ilanından günümüze kadar geçen süreçte nüfusun nitelik ve niceliğinde büyük değişimler yaşanmıştır. Nüfusun yapısal özellikleri arasında yer alan eğitim seviyesindeki yükselme, ülkenin toplumsal ve ekonomik dönüşümünün en önemli göstergelerinden biridir. Buna göre, Türkiye'de nüfusun eğitim yapısında meydana gelen değişim ve sonuçlarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Okuryazar oranının artması, modernleşme süreciyle paralel olarak kadınların sosyal hayattaki rolünü güçlendirmiştir.
  2. B
    Eğitim düzeyinin yükselmesiyle birlikte evlenme yaşı gecikmiş, bu durum doğurganlık hızının azalmasında etkili olmuştur.
  3. C
    Eğitimli nüfus miktarının artması, nitelikli iş gücü ihtiyacının karşılanmasına ve ikincil faaliyetlerin gelişmesine katkı sağlamıştır.
  4. Okuryazarlık oranının artması, nüfusun ülke genelindeki aritmetik yoğunluğunun bölgeler arasında dengeli dağılmasını sağlamıştır.Answer
  5. E
    Yükseköğretim mezunu oranının artması, beşerî sermayenin güçlenmesine ve Ar-Ge faaliyetlerinin artmasına olanak tanımıştır.

Answer

Okuryazarlık oranının artmasının nüfusun aritmetik yoğunluğunun bölgeler arasında dengeli dağılmasını sağladığı yönündeki ifade yanlıştır.
Okuryazarlık ve eğitim seviyesi, nüfusun niteliğini (kalitesini) ifade eden yapısal özelliklerdir. Bir ülkenin eğitim düzeyinin artması sosyo-ekonomik gelişmeye katkı sağlasa da, nüfusun bölgeler arasındaki dağılışını (aritmetik nüfus yoğunluğunu) dengeleme özelliğine sahip değildir. Türkiye'de nüfusun dağılışını belirleyen temel faktörler yer şekilleri, iklim koşulları, ulaşım ve sanayi imkanlarıdır. Hatta eğitim düzeyinin artması, genellikle eğitimli nüfusun iş imkanı bulabileceği büyük şehirlere göç etmesine ve dolayısıyla yoğunluk dengesizliğinin daha da artmasına neden olabilir.

Step-by-Step Solution

1
Nüfusun yapısal özelliklerini tanımlama
Eğitim durumu, yaş yapısı, cinsiyet yapısı ve sektörel dağılım nüfusun yapısal (niteliksel) özellikleridir.
Soruda istenen 'eğitim yapısı' kavramının hangi kategoriye girdiğini belirlemek gerekir.
2
Eğitim düzeyi ile demografik sonuçları ilişkilendirme
Eğitim düzeyinin artması doğurganlığı azaltır, kadınların iş gücüne katılımını artırır ve ekonomik gelişmeyi hızlandırır.
Doğru seçenekleri elemek ve eğitim-ekonomi ilişkisini kurmak için bu adım gereklidir.
3
Nüfusun dağılışı ile eğitim seviyesi arasındaki ilişkiyi sorgulama
Nüfusun aritmetik yoğunluğu ve dağılışı iklim, yer şekilleri ve sanayileşme gibi faktörlerle belirlenir; okuryazarlık oranı bu yoğunluğu dengelemez.
Hatalı mantık kurulan seçeneği tespit etmek için dağılış prensipleri ile niteliksel özellikler arasındaki fark analiz edilmelidir.

Key Concept

Nüfusun Niteliksel (Yapısal) ve Niceliksel (Dağılış) Özellikleri Ayrımı

Hints

1
Nüfusun 'yapısal' özellikleri ile 'dağılış' özelliklerini birbirinden ayırın.
2
Okuryazar olan bir kişinin nerede yaşamayı seçeceğini düşünün; eğitimli olmak her zaman memleketinde kalmak anlamına mı gelir?
3
Türkiye'de nüfus yoğunluğunun en fazla olduğu yerlerin (Marmara gibi) ortak özelliği okuryazarlık mı yoksa sanayileşme mi?

Practice More

Türkiye'de nüfusun sektörel dağılımı ile çalışanların eğitim seviyesi arasındaki korelasyonu inceleyen sorulara göz atabilirsiniz.

Alternative Method

Soruya 'sebep-sonuç' ilişkisi açısından yaklaşın. Eğitimdeki artış ekonomik dönüşüme (sanayi, hizmet) neden olurken; nüfus yoğunluğu yeryüzü şekilleri ve iklim gibi dışsal/doğal faktörlerin sonucudur. İkisi arasında doğrudan bir dengeleme ilişkisi kurulamaz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question