Türkçede içerisinde soru sözcüğü (nasıl, niçin, kim vb.) veya soru eki (-mı / -mi) bulunan her cümle soru işareti ile bitmez. Eğer cümle soru sorma amacından ziyade bir yargı bildiriyorsa veya soru unsuru yan cümlecik içinde kalarak temel yüklemin anlamını soruya dönüştürmüyorsa bu cümlenin sonuna nokta konur.
Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işareti yanlış kullanılmıştır?
- Sizin gibi liyakat sahibi bir yöneticinin bu denli basit bir hatayı nasıl yapabildiğini bir türlü anlayamadım (?)Answer
- BAcaba bu yılki terfi listesinde bizim birimden de liyakatli personelin ismi yer alıyor mu (?)
- CVah zavallı memur, bunca yıl devlete sadakatle hizmet ettikten sonra ne hallere düşmüş (!)
- DKurumun tozlu arşivlerinde daha gün yüzüne çıkmamış ne belgeler, ne sırlar vardır kim bilir (...)
- EYeni yönetmeliğin hangi maddelerinin iptal edileceği hususu henüz resmi makamlarca açıklanmadı (.)
Answer
Sizin gibi liyakat sahibi bir yöneticinin bu denli basit bir hatayı nasıl yapabildiğini bir türlü anlayamadım (?) cümlesinde soru işareti yerine nokta kullanılmalıdır.
Doğru cevap olan seçenekteki cümle bir 'dolaylı soru' yapısıdır. Cümlenin ana amacı soru sormak değil, bir durumu anlayamadığını belirtmektir. Bu tür cümlelerde 'nasıl' sözcüğü yan cümlede kalır ve temel yüklem olan 'anlayamadım' ifadesi bir kesinlik/yargı bildirir. Dolayısıyla soru işareti kullanımı kural dışıdır, nokta kullanılmalıdır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Dolaylı Soru Cümleleri ve Noktalama
Hints
1
Cümlenin sonundaki işareti belirlemek için yükleme bakın: Size bir soru mu soruyor yoksa bir durumu mu haber veriyor?
2
İçinde 'nasıl' veya 'kim' geçmesine rağmen anlatıcının aslında bir cevap beklemediği, kendi durumunu anlattığı cümlelere dikkat edin.
3
Özellikle 'anlayamadım', 'bilmiyorum', 'açıklanmadı' gibi net yargı bildiren yüklemlerle biten cümleler, içlerinde soru sözcüğü barındırsa bile nokta ile bitmelidir.
Practice More
Sözde soru cümleleri (cevap beklenmeyen ama soru işareti alan) ile dolaylı soru cümleleri (yargı bildiren ve nokta alan) arasındaki farkı çalışmak bu konudaki kafa karışıklığını giderir.
Estimated Time:1m 30s