Question

Difficulty: HardParaleller ve Enlem Etkileri

Türkiye'nin coğrafi özelliklerini analiz eden bir araştırmacı, gözlemlediği bazı durumların ortaya çıkmasında enlem etkisinin (mutlak konum) mi yoksa özel (göreceli) konumun mu belirleyici olduğunu saptamak istemektedir.

Buna göre, aşağıda verilen durumlardan hangisi Türkiye'de yalnızca enlem etkisine bağlı olarak gerçekleşen, özel konumun etkisinden bağımsız bir değişimdir?

  1. Antalya kıyılarında zeytin hasadının Çanakkale kıyılarına göre yaklaşık iki hafta daha erken başlamasıAnswer
  2. B
    Kış mevsiminde Rize kıyılarındaki sıcaklık ortalamasının, daha güneyde yer alan Şanlıurfa'dan daha yüksek olması
  3. C
    Mart ayında Erzurum'da kar kalınlığı artarken aynı gün Antalya'da insanların denize girebilmesi
  4. D
    Kuzey Anadolu Dağları'nın kuzey yamaçlarındaki orman üst sınırının, güney yamaçlarına göre daha yüksek olması
  5. E
    Marmara Bölgesi'nde sanayi faaliyetlerinin yoğunluğu nedeniyle kişi başına düşen enerji tüketiminin yüksek olması

Answer

Antalya kıyılarında zeytin hasadının Çanakkale kıyılarına göre daha erken başlaması, yükselti ve denizellik gibi özel konum faktörleri benzer olduğu için doğrudan enlem (sıcaklık) etkisiyle açıklanır.
Doğru seçenek olan Antalya ve Çanakkale karşılaştırmasında, her iki şehrin de deniz kıyısında olması yükselti farkını ortadan kaldırır. Bu durumda ortaya çıkan sıcaklık ve hasat vakti farkı, yalnızca güneş ışınlarının düşme açısını belirleyen enlem dereceleri ile açıklanabilir.

Step-by-Step Solution

1
Merkezlerin özel konum şartlarını karşılaştırın.
Antalya ve Çanakkale'nin her ikisi de kıyı şeridinde yer alır, bu da yükselti ve denizellik etkisini benzer kılar.
Özel konumun etkisini elemek için benzer yükselti ve denizellik şartlarına sahip noktalar seçilmelidir.
2
Enlem farkının sıcaklık üzerindeki etkisini analiz edin.
Antalya (yaklaşık 3737^\circ K) daha güneyde, Çanakkale (yaklaşık 4040^\circ K) daha kuzeydedir. Güneydeki merkeze güneş ışınları daha büyük açıyla gelir.
Güneş ışınlarının geliş açısı enlem etkisiyle güneyden kuzeye doğru daralır.
3
Sıcaklık ve tarımsal olgunlaşma ilişkisini kurun.
Daha yüksek sıcaklık, tarım ürünlerinin daha hızlı olgunlaşmasını sağlar. Antalya'daki hasat erkenciliği doğrudan güneş ışınlarının açısı (enlem) ile ilgilidir.
Hasat vakti farkı, özel konum faktörleri nötrlendiğinde saf bir enlem etkisi göstergesidir.

Key Concept

Enlem-Sıcaklık İlişkisi ve Özel Konum Ayrımı

Hints

1
Bir özelliğin sadece enlemle ilgili olması için, karşılaştırılan yerlerin yükseltilerinin ve denize olan uzaklıklarının benzer olması gerekir.
2
Türkiye'de 'enleme ters durumlar' genellikle denizellik veya karasallık nedeniyle kış mevsiminde daha belirgin görülür; seçenekleri buna göre eleyin.

Practice More

Türkiye'de kalıcı kar alt sınırının veya deniz tuzluluk oranlarının güneyden kuzeye değişimini inceleyen soruları çözmek bu konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.
Estimated Time:1m 40s
Rate this question