Coğrafi koşulların insan yaşamı üzerindeki en net yansımaları kırsal alanlarda görülür. Bir bölgedeki su kaynaklarının durumu ve yer şekillerinin engebe derecesi evlerin birbirine olan mesafesini (yerleşme dokusunu) doğrudan belirler. Diğer yandan, kırsal kesimde yürütülen temel ekonomik faaliyetin türü de köye bağlı yerleşmelerin yıl boyunca mı yoksa dönemsel olarak mı kullanılacağına (süreklilik durumuna) yön verir.
Buna göre, bölgesel coğrafya özellikleri dikkate alındığında, yerleşme dokusunu oluşturan faktörler ve köy altı yerleşmelerine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Karadeniz Bölgesi'nde bol su kaynağı ve engebeli arazinin oluşturduğu "dağınık" yerleşme dokusu ile yazın hayvancılık için çıkılan "yayla" adı verilen geçici yerleşmeler yaygındır.Answer
- Bİç Anadolu Bölgesi'nde su kısıtlılığı ve düz arazinin oluşturduğu "toplu" yerleşme dokusu ile tarım faaliyetlerinin ön planda olduğu "mezra" adı verilen geçici yerleşmeler hakimdir.
- CKaradeniz Bölgesi'nde eğimli arazinin zorunlu kıldığı "toplu" yerleşme dokusu ile küçükbaş hayvancılık amacıyla kurulan "ağıl" adı verilen kalıcı yerleşmeler görülür.
- Dİç Anadolu Bölgesi'nde düzlüklerin geniş yer tutmasına bağlı gelişen "dağınık" yerleşme dokusu ile birkaç mahallenin birleşmesinden oluşan "divan" adı verilen kalıcı yerleşmeler ön plandadır.
- EKaradeniz Bölgesi'nde su kaynaklarının yetersizliğinden kaynaklanan "toplu" yerleşme dokusu ile göçebe ailelerin kurduğu "oba" adı verilen kalıcı yerleşmeler bulunur.
Answer
Karadeniz Bölgesi'nde yer şekilleri ve su bolluğu sebebiyle dağınık yerleşmelerin, hayvancılık faaliyetleri sebebiyle de geçici olan yayla yerleşmelerinin yaygın olduğunu belirten ifade doğrudur.
Karadeniz Bölgesi, özellikle Doğu Karadeniz bölümü, arazinin çok engebeli olduğu ve su kaynaklarının her yerde bulunabildiği bir coğrafyadır. Bu durum insanların evlerini tarım arazilerinin yakınına, birbirlerinden uzağa inşa etmelerine (dağınık yerleşme) olanak tanır. Ayrıca bölgede yaz aylarında hayvanları otlatmak amacıyla yüksek kesimlere çıkılarak oluşturulan 'yayla' yerleşmeleri karakteristik bir geçici köy altı yerleşmesidir. Tüm bu coğrafi olgular birbiriyle tutarlıdır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Kırsal Yerleşme Dokuları ve Köy Altı Yerleşmelerinin Sınıflandırılması
Hints
1
Bir bölgede su bol ve arazi dağlık ise evler bitişik yapılamaz (Karadeniz); su kısıtlı ise evler mecburen suyun olduğu yerde toplanır (İç Anadolu).
2
Köy altı yerleşmelerini ekonomik faaliyetlerine göre düşünün: Tarım yapılıyorsa evden uzun süre ayrılamazsınız (kalıcı/sürekli), hayvancılık yapılıyorsa sürüyle yer değiştirebilirsiniz (geçici).
3
Seçeneklerdeki yanlışlıklar ya bölgenin dokusuyla (örn: Karadeniz'e toplu denmesi) ya da yerleşmenin türüyle (örn: Mezra'ya geçici denmesi) ilgilidir. İki durumun da doğru olduğu seçeneği arayın.
Practice More
Türkiye haritası üzerinde köy altı yerleşmelerinin en çok görüldükleri bölgeleri (örn: Divan -> Batı Karadeniz, Kom -> Doğu Anadolu) eşleştirme çalışması yapabilirsiniz.
Alternative Method
Ezberlemek yerine mantık yürütün: Bir 'Ağıl' veya 'Oba' (çadır) taştan yapılmadığı için kalıcı olamaz. 'Mezra' veya 'Çiftlik' ise geniş tarlaları olan yerlerdir, ekin bırakıp gidilemeyeceği için kalıcıdır.
Estimated Time:1m 15s