Examkin

Question

Difficulty: HardBâb-ı Âli Baskını

Osmanlı Devleti'nin I.I. Balkan Savaşı'nda aldığı yenilgiler sonrası toplanan Londra Konferansı sürecinde, Kâmil Paşa hükümetinin Edirne'yi Bulgarlara bırakmaya hazırlandığı propagandası, İttihat ve Terakki Cemiyeti tarafından askeri müdahalenin meşruiyet zemini olarak kullanılmıştır. Bu doğrultuda gerçekleşen 2323 Ocak 19131913 tarihli Bâb-ı Âli Baskını ile ilgili yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi, bu olayın Türk siyasi tarihindeki özgün yerini ve niteliğini belirleyen unsurlardan biri değildir?

  1. A
    Türk siyasi tarihinde modern anlamda gerçekleşen ilk başarılı hükümet darbesi (coup d'état) örneği kabul edilmesi
  2. B
    Mevcut anayasal düzeni ve rejim karakterini (meşrutiyet) değiştirmeksizin sadece yürütme erkinin el değiştirmesini sağlaması
  3. C
    Siyasal iktidarın çok partili yapıdan, İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin fiili tek parti denetimine/hegemonyasına geçişini başlatması
  4. Padişahın anayasal yetkilerini askıya alarak monarşik otoriteyi tamamen ilga etmesi ve cumhuriyet rejimine geçişin hukuki altyapısını kurmasıAnswer
  5. E
    Ordu içerisindeki subayların (Enver Bey ve arkadaşları) siyasi sürece doğrudan ve silahlı müdahalesiyle kabine değişimini gerçekleştirmesi

Answer

Bâb-ı Âli Baskını bir hükümet darbesidir; devletin rejimini (meşrutiyeti) değiştirmemiş veya cumhuriyet ilanı gibi bir amaç taşımamıştır. Padişahın makamı ve anayasal düzen korunmuş, sadece hükümet kabinesi zorla değiştirilmiştir.
Bâb-ı Âli Baskını, Türk tarihinde anayasal düzeni veya padişahlık makamını ortadan kaldıran bir olay değildir. Bu müdahale, mevcut anayasal sistem (Meşrutiyet) içerisinde yürütme gücünü elinde bulunduran hükümetin (Kâmil Paşa kabinesi) silah zoruyla istifaya zorlanıp yerine başka bir kabinenin (Mahmut Şevket Paşa kabinesi) getirilmesidir. Dolayısıyla monarşiyi ilga etmek veya cumhuriyete geçişi sağlamak gibi bir özelliği bulunmamaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Olayın kapsamını analiz etme
Baskının padişaha (V. Mehmet Reşat) değil, hükümet başkanı olan Sadrazam Kâmil Paşa'ya yönelik olduğu tespit edilir.
Darbe ve rejim değişikliği arasındaki farkı anlamak için hedefin kim olduğu kritiktir.
2
Anayasal durumu değerlendirme
Kanun-i Esasi'nin yürürlükte kaldığı ve parlamenter sistemin (meşrutiyet) kağıt üzerinde devam ettiği görülür.
Olayın hukuki niteliğini belirlemek gerekir.
3
Siyasi sonuçları yorumlama
İttihat ve Terakki'nin Mahmut Şevket Paşa'yı sadrazamlığa getirerek iktidarı tamamen ele geçirdiği sonucuna varılır.
Baskının asıl amacının yönetimde tek elden hakimiyet kurmak olduğu anlaşılır.

Key Concept

Hükümet Darbesi vs. Rejim Değişikliği

Hints

1
Bu olayın bir 'rejim değişikliği' mi yoksa sadece bir 'hükümet değişikliği' mi olduğunu düşünün.
2
Osmanlı Devleti'nde padişahlığın ve halifeliğin bu baskın sonucunda sona erip ermediğini hatırlayın.
3
Cumhuriyet ilanı gibi köklü sistem değişiklikleri 19231923'e aittir; 19131913'teki baskında sadece kabine (hükümet merkezi) el değiştirmiştir.

Practice More

Bâb-ı Âli Baskını'nın ardından kurulan Mahmut Şevket Paşa kabinesinin I.I. Dünya Savaşı'na giden süreçteki politikalarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Bâb-ı Âli Baskını

More questions from this topic