Examkin

Question

Difficulty: Very hardBireysel Başvuru

19821982 Anayasası ve 62166216 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde, Anayasa Mahkemesine yapılacak olan "bireysel başvuru" (Anayasa şikâyeti) mekanizmasının kişi yönünden (ratione personae) yetki ve konu yönünden (ratione materiae) kapsamı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Temel hakları ihlal edilen bireyler, yasama işlemleri (Kanunlar) veya idarenin doğrudan düzenleyici işlemlerine (Yönetmelikler) karşı, bu işlemlerin Anayasa'ya aykırılığını ileri sürerek doğrudan bireysel başvuru yolunu kullanabilirler.
  2. Özel hukuk tüzel kişileri (şirket, vakıf, dernek vb.), yalnızca tüzel kişiliğe ait olan hakların ihlal edildiği gerekçesiyle başvuruda bulunabilirken; belediyeler, köyler ve devlet üniversiteleri gibi kamu tüzel kişileri bireysel başvuru hakkına sahip değildir.Answer
  3. C
    Yabancılar, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarına tanınan ve Anayasa ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin ortak koruma alanında bulunan siyasi haklar da dahil olmak üzere tüm haklar için bireysel başvuruda bulunabilirler.
  4. D
    Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuru incelemesinde derece mahkemelerinin yerine geçerek delil değerlendirmesi yapabilir ve mahkeme kararının esastan hatalı olduğunu tespit ederse kararı doğrudan düzeltebilir.
  5. E
    Bireysel başvuru için öngörülen 3030 günlük süre, ihlale neden olan işlemin veya eylemin gerçekleştiği tarihten itibaren başlar ve bu süre hak düşürücü nitelikte olduğu için hiçbir mazeret kabul edilemez.

Answer

Özel hukuk tüzel kişilerinin yalnızca kendi tüzel kişiliklerini ilgilendiren haklar için başvurabilmesi, buna karşın kamu tüzel kişilerinin bireysel başvuru ehliyetinin bulunmaması.
Bireysel başvuru ehliyeti açısından 19821982 Anayasası ve ilgili mevzuat net bir ayrım yapmıştır. Kamu tüzel kişileri, kamu gücü kullandıkları için temel hak ve özgürlüklerin ihlali iddiasıyla AYM'ye başvuramazlar. Buna karşın şirket, vakıf ve dernek gibi özel hukuk tüzel kişileri, sadece tüzel kişiliğe sahip olmaları nedeniyle kendilerine tanınan (mülkiyet, adil yargılanma vb.) hakların ihlali durumunda başvurabilirler. Bu ifade hukuki çerçeveye tam olarak uygundur.

Step-by-Step Solution

1
Kişi yönünden yetki (ehliyet) incelemesi yapılması.
Bireysel başvuruyu herkes yapamaz. Kamu tüzel kişileri (Devlet kurumları, belediyeler vb.) başvuramaz; özel hukuk tüzel kişileri ise sınırlı ehliyete sahiptir.
Anayasa Mahkemesi'nin bireysel başvuruda kimleri kabul edeceğine dair usul kurallarını belirlemek.
2
Konu yönünden kapsamın (hak ve işlemler) değerlendirilmesi.
İhlal edilen hakkın hem Anayasa'da hem de AİHS'de ortak olması gerekir. Ayrıca yasama işlemleri doğrudan başvuru konusu yapılamaz.
Başvurunun kabul edilebilirlik kriterlerini karşılayıp karşılamadığını anlamak.
3
Yargılama sınırlarının (yerindelik denetimi yasağı) analizi.
AYM bir süper temyiz mahkemesi değildir; sadece anayasal hak ihlali var mı diye bakar.
Mahkemenin yetki sınırlarını korumak.

Key Concept

Bireysel Başvuru Ehliyeti ve Kapsamı

Hints

1
Bireysel başvuru ehliyeti olanlar ile dava açma ehliyeti olan kamu kurumlarını birbirine karıştırmayın.

Practice More

Kamu tüzel kişilerinin neden başvuru yapamadığını idari vesayet ve hiyerarşi kavramlarıyla ilişkilendirerek çalışın.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Bireysel Başvuru

More questions from this topic