Kireç taşı (kalker) ve alçı taşı (jips) gibi suda kolay çözünebilen kayaçların bulunduğu sahalara "karstik arazi" denir. Bu alanlarda suların kayaları kimyasal yolla eritmesi sonucunda lapya, dolin, polye ve obruk gibi aşınım şekilleri; suların içindeki eriyik minerallerin çökelmesiyle ise sarkıt ve dikit gibi birikim şekilleri meydana gelmektedir.
Türkiye'de karstik arazilerin özellikleri ve coğrafi dağılışı dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- İç Anadolu Bölgesi'nde, özellikle Sivas ve çevresinde alçı taşı (jips) kayacının çözünmesiyle oluşan karstik şekillere rastlanmaktadır.Answer
- BKarstik yer şekillerinin ülkemizdeki dağılışı istisnasız olarak yalnızca kireç taşının yoğun bulunduğu Akdeniz Bölgesi ile sınırlıdır.
- CBu yer şekilleri, akarsuların bol miktarda malzeme taşıdığı ve kıta sahanlığının geniş olduğu sığ kıyılarda meydana gelmektedir.
- DKarstik araziler genel olarak, birinci jeolojik zamanda (Paleozoik) oluşmuş ve deprem riskinin az olduğu sert masif kütlelerle aynı yayılışı gösterir.
- EKarstik şekillerin Türkiye'deki dağılışı, matematik konuma (enlem etkisine) bağlı olarak kuzeyden güneye doğru inildikçe düzenli bir şekilde artış gösterir.
Answer
İç Anadolu Bölgesi'nde Sivas ve çevresinde alçı taşı (jips) türü çözünebilen kayaçların varlığına bağlı olarak karstik yer şekilleri oluşmaktadır.
Karstik yer şekilleri kireç taşı (kalker), alçı taşı (jips) ve kaya tuzu gibi kimyasal yolla çözünebilen kayaçların bulunduğu arazilerde meydana gelir. Türkiye'de alçı taşı (jips) en yaygın olarak İç Anadolu Bölgesi'nde, özellikle de Sivas, Çankırı ve Erzincan çevrelerinde bulunur. Suların bu jipsli arazileri eritmesi sonucunda tıpkı Akdeniz'de olduğu gibi çeşitli karstik aşınım ve birikim şekilleri oluşur. Bu nedenle Sivas ve çevresinde jips karstına rastlanması kesinlikle doğru bir coğrafi bilgidir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Karstik arazilerin Türkiye'deki kayaç türlerine (Kalker ve Jips) göre genel dağılışı
Hints
1
Karstik arazilerin sadece kireç taşı (kalker) üzerinde değil, alçı taşı (jips) üzerinde de oluşabileceğini hatırlayın.
2
Alçı taşı olarak bilinen 'jips' kayacının ülkemizde en yaygın bulunduğu bölge İç Anadolu'dur.
3
Seçenekler arasında İç Anadolu'da yer alan illeri (özellikle Sivas'ı) ve burada jips kayacının oluşturduğu yer şekillerini içeren cümleye odaklanın.
Practice More
Türkiye'deki kireç taşı (kalker) arazilerinin özellikle Teke ve Taşeli platolarında yoğunlaşması konusunu tekrar edebilirsiniz.
Alternative Method
Sorudaki ifadeleri eleyerek de ilerleyebilirsiniz. Enlem etkisinden bahseden, masif arazilerle karıştıran veya akarsu biriktirmesinden bahseden seçeneklerin karstik yapıyla ilgisi olmadığını fark edebilirsiniz.
Estimated Time:1m 0s