Question

Türkiye'de özellikle Batı Toroslar kuşağında yer alan Manavgat ve Köprüçayı gibi akarsuların, yaz mevsimindeki şiddetli kuraklığa rağmen debilerinin çok fazla düşmemesi ve akış sürekliliğinin korunması aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?

  1. A
    Akarsu havzalarının çok geniş olması
  2. Karstik kaynaklar (voklüzler) ile beslenmeleriAnswer
  3. C
    Bölgenin her mevsim yağışlı bir iklime sahip olması
  4. D
    Akarsu havzalarının yüksek dağlık alanlarda yer alması
  5. E
    Akarsuların akış rejimlerinin kendiliğinden düzenli olması

Answer

Manavgat ve Köprüçayı gibi akarsuların yazın kurumamasının temel nedeni karstik kaynaklar (voklüzler) ile beslenmeleridir.
Batı Toroslar'da yaygın olan kalkerli (kireç taşı) yapı, yüzey sularının yer altına sızarak geniş boşluklarda depolanmasına olanak tanır. 'Voklüz' adı verilen bu güçlü karstik kaynaklar, yaz kuraklığının en şiddetli olduğu dönemlerde bile nehir yataklarını besleyerek debinin çok fazla düşmesini engeller.

Step-by-Step Solution

1
Bölgenin iklim özelliklerini değerlendir.
Batı Toroslar Akdeniz iklimindedir ve yazları çok kuraktır.
Yazın yağış azlığına rağmen nehir akışının neden devam ettiğini anlamak için dış faktörleri elemek gerekir.
2
Bölgenin jeolojik yapısını incele.
Bölge yoğun kalker (kireç taşı) tabakalarından oluşmaktadır.
Kalker, suyu sızdıran ve yer altında depolayan çatlaklı/boşluklu bir yapıya sahiptir.
3
Beslenme kaynağı ile debi arasındaki ilişkiyi kur.
Yer altında biriken suların voklüzler aracılığıyla nehir yatağına boşaldığını tespit et.
Yer altı suları yüzeydeki kuraklıktan hemen etkilenmediği için akarsu debisinin stabil kalmasını sağlar.

Key Concept

Karstik Kaynaklar (Voklüz)

Hints

1
Akdeniz Bölgesi'nin yaz mevsimindeki iklim koşullarını ve yağış durumunu hatırlayın.
2
Toros Dağları'nın kayaç yapısını (litoloji) ve bu yapının su sızdırma özelliğini düşünün.
3
Yer altına sızan suların yüzeye çıktığı karstik kaynaklara ne ad verildiğini ve bunların nehir debisine etkisini düşünün.

Practice More

Karstik ovaların (polye) neden 'takke' şifresiyle (Tefenni, Acıpayam vb.) kodlandığını ve bu ovaların tarımsal özellikleri ile bu soru arasındaki ilişkiyi inceleyin.

Alternative Method

Akarsu debisinin yazın düşmemesi 'beslenme kaynağı' ile ilgilidir. Seçeneklerde jeolojik yapıya (karst) vurgu yapan ifadeyi aramak en kısa yoldur.
Estimated Time:50s