Türkiye'nin Ekonomik Coğrafyası

Türkiye'de mera hayvancılığı faaliyetlerinin bölgesel dağılımı ile doğal bitki örtüsü arasında doğrudan bir ilişki bulunmaktadır. Erzurum-Kars ve Ardahan platolarında büyükbaş mera hayvancılığı, İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde ise küçükbaş hayvancılık faaliyetleri ön plana çıkmaktadır.

Buna göre, bu bölgeler arasındaki hayvancılık türü farklılığının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'nin güneş enerjisi potansiyel haritası incelendiğinde Güneydoğu Anadolu ve Akdeniz bölgelerinin en yüksek değerlere sahip olduğu görülmektedir. Ancak günümüzde güneş enerjisi kurulu gücü ve bu kaynaktan elde edilen elektrik üretim miktarı bakımından Marmara ve Ege bölgeleri de üst sıralarda yer almaktadır. Bu durumun ortaya çıkmasında, Marmara ve Ege bölgelerinin aşağıdaki özelliklerinden hangisi daha etkili olmuştur?

Türkiye’de kâğıt üretim tesislerinin yer seçiminde 'bol ve temiz su kaynağı' ile 'ham madde kaynağı olan geniş orman varlığı' iki temel doğal kriterdir.

Bu iki kriter birlikte değerlendirildiğinde, aşağıdaki alanların hangisinde kâğıt sanayisinin gelişmesi için gerekli olan doğal koşulların diğerlerine göre daha kısıtlı olduğu söylenebilir?

Türkiye'nin elektrik üretim kompozisyonunda hidroelektrik santrallerinin payı, iklimsel koşullara bağlı olarak yıllara göre belirgin dalgalanmalar gösterebilmektedir. Yağışın az olduğu kurak dönemlerde barajlardaki su seviyesinin düşmesiyle hidroelektrik üretimi azalırken, oluşan enerji açığı genellikle doğal gaz ve ithal kömürle çalışan termik santrallerin üretim kapasitesinin artırılmasıyla kapatılmaktadır.

Bu durumun Türkiye ekonomisi üzerindeki temel olumsuz etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye’de hayvancılık faaliyetleri ile doğal çevre koşulları, özellikle de bitki örtüsü arasında sıkı bir ilişki vardır. İlkbahar yağışlarıyla yeşeren, yaz kuraklığıyla sararan kısa boylu otlardan oluşan bozkırların (step) yaygın olduğu alanlar küçükbaş hayvancılık için en uygun yerlerdir. Buna göre, bitki örtüsü özellikleri göz önüne alındığında aşağıdaki illerin hangisinde küçükbaş hayvancılığın daha yaygın olması beklenir?

Türkiye'nin enerji kaynakları potansiyeli ve bu kaynakların coğrafi dağılışı; ülkenin geçirdiği jeolojik süreçler, tektonik hareketler ve sahip olduğu topografik özelliklerle doğrudan ilişkilidir. Bu ilişkiler ve Türkiye'nin enerji coğrafyası dikkate alındığında, aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yanlış bir yargı içermektedir?

Türkiye Turizm Stratejisi 2023 belgesinde, turizmin çeşitlendirilmesi ve bölgesel kalkınmanın sağlanması amacıyla belirli güzergâhlar üzerinde "Turizm Koridorları" oluşturulmuştur. Bu kapsamda Mersin'in Tarsus ilçesinden başlayarak Hatay, Gaziantep, Şanlıurfa ve Mardin illerini kapsayan hat "İnanç Koridoru" olarak belirlenmiştir.

Buna göre, aşağıdaki illerden hangisi sözü edilen turizm koridoru içerisinde yer alan duraklardan biri değildir?

Türkiye'de yer şekillerinin uzanış doğrultusu, özellikle kıyı bölgeleri ile iç kesimler arasındaki ulaşım maliyetlerini artırmakta ve limanların art bölge (hinterland) genişliğini kısıtlamaktadır. Bu engeli aşmak amacıyla geliştirilen 'Kuzey-Güney Koridorları' üzerindeki tünel projeleri, bölgesel kalkınma ve transit ticaret açısından kritik öneme sahiptir.

Buna göre, aşağıda verilen tünel ve bu tünelin temel ekonomik/coğrafi katkısı eşleştirmelerinden hangisi doğrudur?

Türkiye’de kıyı şehirlerinin ekonomik gelişiminde limanların kapasitesi ve bu limanların iç kesimlerle olan ulaşım olanakları kritik öneme sahiptir. Dağların kıyıya paralel uzandığı bölgelerde, yer şekilleri demir yolu inşasını zorlaştırdığı için pek çok önemli liman şehri demir yolu ağından mahrum kalmıştır.

Bu durum göz önüne alındığında; aşağıdaki liman şehirlerinden hangisi, iç kesimlerle olan demir yolu bağlantısı sayesinde diğerlerine göre daha geniş bir hinterlanda (art bölge) sahip olmuştur?

Türkiye'de hafifliği ve korozyona karşı direnci nedeniyle uçak ve otomobil sanayisi gibi pek çok alanda kullanılan alüminyumun ham maddesi boksittir. Ülkemizde boksit madeninin en önemli çıkarım sahası olmasının yanı sıra, bu madenin işlendiği tek entegre tesisin de bulunduğu merkez aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de deniz kıyısındaki koylarda ve körfezlerde kafes yöntemiyle yapılan "kültür balıkçılığı", son yıllarda önemli bir ekonomik faaliyet haline gelmiştir. Bu faaliyetin yapılabilmesi için kıyıların dalgalara karşı korunaklı olması, girinti ve çıkıntının fazla olması büyük avantaj sağlamaktadır. Buna göre, Türkiye'nin kıyı özellikleri göz önüne alındığında kültür balıkçılığı faaliyetlerinin en yoğun yapıldığı yer aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye, jeolojik yapısı itibarıyla farklı dönemlere ait arazilerin bir arada bulunduğu, bu durumun da yeraltı kaynaklarının çeşitliliğine doğrudan yansıdığı bir ülkedir. Madenlerin oluşum süreçleri ve içinde bulundukları jeolojik zamanlar dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Türkiye'nin yer altı kaynaklarının coğrafi dağılışı, bu kaynakların ülke ekonomisindeki yeri ve sanayi tesislerinin kuruluş süreçleri analiz edildiğinde, aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

Türkiye’de bitki örtüsünün çeşitliliği ve çiçeklenme dönemlerinin yükselti ile enleme bağlı olarak bölgeler arasında farklılık göstermesi, belirli bir hayvancılık türünün "gezginci" (nomadik) olarak yapılmasını zorunlu kılmıştır. Özellikle Muğla, Ordu ve Hakkâri gibi iller bu faaliyetin yoğunlaştığı alanlar arasında yer almaktadır.

Bu durum, Türkiye'de yapılan aşağıdaki hayvancılık faaliyetlerinden hangisinin temel karakteristik özelliğidir?

Türkiye'de inşası devam eden Mersin-Akkuyu ve planlama aşamasındaki Sinop nükleer santrallerinin sahaları belirlenirken çeşitli coğrafi ve teknik kriterler göz önünde bulundurulmuştur. Buna göre, söz konusu santrallerin yer seçiminde aşağıdakilerden hangisinin belirleyici bir etkisi olduğu savunulamaz?

Türkiye'de iç ve dış ticaretin mekânsal organizasyonu incelendiğinde; ulaşım modlarının çeşitliliği, üretim bölgeleriyle olan fiziksel etkileşim (hinterland) ve lojistik merkezlerin sektörel uzmanlaşma biçimleri arasında doğrudan bir korelasyon olduğu görülür. Bir ticaret merkezinin küresel değer zincirindeki konumu, o merkezin bağlı olduğu ulaşım koridorlarının kapasitesi ve bölgesel üretim fonksiyonuyla şekillenir.

Bu bağlamda, Türkiye'deki bölgesel ticaret dinamikleri ve liman fonksiyonlarıyla ilgili aşağıdaki analizlerden hangisi, coğrafi ilkeler ve güncel ekonomik veriler ışığında en tutarlı değerlendirmedir?

Bir limanın kara ve demir yolu aracılığıyla iç kesimlerle olan ulaşım bağlantısının kolaylığı ve bu bağlantının ulaştığı alanın genişliği 'hinterland' (art bölge) olarak adlandırılır. Buna göre, yer şekilleri ve ulaşım ağları göz önüne alındığında aşağıdaki limanlardan hangisinin hinterlandının diğerlerine göre daha dar olduğu söylenebilir?

Türkiye'de tarım yöntemleri; yer şekillerine, iklim özelliklerine ve ekonomik gelişmişlik düzeyine göre farklılık gösterir. Yer şekillerinin sade olduğu alanlarda modern (intensif) tarım yöntemleri ve makine kullanımı yaygınken, engebeli arazilerde insan ve hayvan gücüne dayalı geleneksel (ekstansif) yöntemler zorunlu olarak tercih edilebilmektedir. Buna göre, aşağıdaki yörelerin hangisinde yer şekillerinin engebeli olması, modern tarım yöntemlerinin (özellikle makineleşme) uygulanmasını diğerlerine göre daha fazla kısıtlamaktadır?

Türkiye'nin iç kesimlerinde, özellikle İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu'daki geniş platolarda küçükbaş hayvancılık (koyun, keçi vb.) faaliyetlerinin büyükbaş hayvancılığa göre daha yaygın olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'nin dış ticaretinde ürünlerin taşınma maliyetlerini düşürmek ve küresel pazarda rekabet gücünü artırmak stratejik bir öneme sahiptir. Buna göre, uluslararası ticarette bir seferde en fazla yükün en düşük maliyetle taşınabildiği ulaşım sistemi aşağıdakilerden hangisidir?