Atatürk Dönemi Türk Dış Politikası

Lozan Barış Antlaşması ile Osmanlı borçları imparatorluktan ayrılan devletler arasında paylaştırılmış, Türkiye kendi payına düşen borçları $1928$ yılında imzalanan Paris Sözleşmesi ile takside bağlamıştır. Ancak $1929$ Dünya Ekonomik Bunalımı'nın etkisiyle ödeme güçlüğü çeken Türkiye, alacaklı devletlerle (başta Fransa) masaya oturarak $1933$ yılında yeni bir anlaşma imzalamıştır. Bu yeni düzenleme sonucunda Türkiye'nin elde ettiği temel ekonomik kazanım aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye Cumhuriyeti’nin $1930$’lu yıllarda doğu sınırlarını güvence altına almak ve bölgesel barışa katkı sağlamak amacıyla yürüttüğü diplomatik girişimler sonucunda imzalanan Sadabat Paktı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Atatürk Dönemi Türk dış politikasında Hatay Sorunu'nun diplomatik gelişim süreci incelendiğinde; $1937$ yılında Milletler Cemiyeti tarafından onaylanan 'Hatay Statüsü' ile $2$ Eylül $1938$'de kurulan 'Hatay Devleti'nin hukuki ve egemenlik kimlikleri arasındaki en temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

1930'lu yıllarda İtalya'nın Doğu Akdeniz ve Habeşistan üzerindeki yayılmacı politikaları, Orta Doğu ülkelerini ortak bir güvenlik çatısı altında birleşmeye sevk etmiştir. Bu doğrultuda 1937 yılında Türkiye, İran, Irak ve Afganistan arasında Tahran'da imzalanan bölgesel pakt aşağıdakilerden hangisidir?

$1936$ yılında Fransa'nın Suriye ve Lübnan üzerindeki manda yönetimini sonlandıracağını açıklamasıyla başlayan Hatay Sorunu sürecinde, bölgenin statüsü ile ilgili yaşanan aşağıdaki gelişmelerden hangisi kronolojik olarak diğerlerinden daha sonra gerçekleşmiştir?

1934 yılında Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya ve Romanya arasında imzalanan Balkan Antantı, bölgesel statükoyu korumayı amaçlayan önemli bir diplomatik adımdır. Ancak paktın metninde yer alan yardım yükümlülüğü; saldırganın bir Balkan devleti olması şartına bağlanmış, ayrıca Yunanistan gibi bazı üyeler paktın kendilerini büyük güçlerle (özellikle SSCB) karşı karşıya getirmeyeceğine dair çekinceler koymuştur.

Buna göre, Balkan Antantı’nın askeri ve siyasi etkinliğini sınırlayan temel faktör aşağıdakilerden hangisidir?

$1937$ yılında Tahran'da imzalanan Sadabat Paktı ile Türkiye, doğu sınırlarını güvence altına almayı ve bölgesel barışa katkı sağlamayı amaçlamıştır. Aşağıdaki devletlerden hangisi, Türkiye ile yaşadığı Hatay sorunu ve sınır anlaşmazlıkları nedeniyle bu pakta katılmamıştır?

Türkiye Cumhuriyeti, $1924$ yılında kabul edilen Tevhid-i Tedrisat Kanunu ve $1925$ yılında yayımlanan genelgelerle yabancı okullarda; Türkçe, Tarih ve Coğrafya derslerinin Türk öğretmenler tarafından okutulmasını ve bu okulların Türk müfettişlerce denetlenmesini zorunlu kılmıştır. Bu kararlara en sert tepkiyi gösteren Fransa ve Papalık, konuyu diplomatik yollarla müzakere etmek istemiş ancak Türk hükümeti bu talepleri kesin bir dille geri çevirmiştir.

Türk hükümetinin Fransa ve Papalık'ın görüşme taleplerini reddederek sergilediği bu kararlı tutumun temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

1923 yılında imzalanan Lozan Boğazlar Sözleşmesi, Boğazlar'ın yönetimini başkanlığını bir Türk'ün yapacağı "Uluslararası Boğazlar Komisyonu"na bırakmış ve kıyıların her iki yakasını askersizleştirmiştir. 1936'da imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi ise bu rejimi kökten değiştirmiştir. Buna göre, Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nde yer alan aşağıdaki hükümlerden hangisi, Türkiye'nin Boğazlar üzerindeki egemenlik haklarını kısıtlayan idari mekanizmanın tamamen sona erdiğini doğrudan kanıtlamaktadır?

1935 yılında İtalya'nın Habeşistan'ı (Etiyopya) işgal etmesi ve Orta Doğu coğrafyasına yönelik 'Mare Nostrum' (Bizim Deniz) idealiyle yayılmacı politikalar izlemesi üzerine; Türkiye'nin öncülüğünde 8 Temmuz 1937 tarihinde Tahran'da imzalanan ve Doğu sınırlarının güvenliğini sağlamayı amaçlayan bölgesel iş birliği antlaşması aşağıdakilerden hangisidir?

$1930$’lu yıllarda İtalya'nın Habeşistan'a saldırması ve Almanya'nın Ren bölgesini silahlandırması gibi gelişmeler, Avrupa'daki mevcut statükoyu bozmuş ve Türkiye’nin Boğazlar rejiminin değiştirilmesi yönündeki talebini haklı kılmıştır. Dışişleri Bakanı Tevfik Rüştü Aras'ın yürüttüğü başarılı diplomasi sonucunda imzalanan $1936$ Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile Boğazlar sorunu Türkiye lehine çözülmüştür.

Bu sözleşmenin aşağıdaki hükümlerinden hangisi, Türkiye’nin Boğazlar üzerindeki tam egemenlik haklarını kısıtlayan en temel engelin ortadan kaldırıldığını doğrudan kanıtlar?

Atatürk Dönemi Türk dış politikasında, 1930'lu yıllarda dünyada artan savaş tehdidine karşı bölgesel güvenlik önlemleri alınmıştır. Bu çerçevede 8 Temmuz 1937 tarihinde Türkiye, İran, Irak ve Afganistan arasında imzalanan Sadabat Paktı'nın temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye ile İngiltere arasında $5$ Haziran $1926$ tarihinde imzalanan Ankara Antlaşması'na göre; Musul ve Kerkük Irak'a bırakılmış, buna karşılık bölgedeki petrol gelirlerinin $\%10$'unun $25$ yıl süreyle Türkiye'ye verilmesi kararlaştırılmıştır.

Bu antlaşma ve sonuçları dikkate alındığında, aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Lozan Antlaşması'na göre İstanbul Rumları ile Batı Trakya Türkleri 'etabli' (yerleşik) sayılarak mübadele dışında tutulmuştur. Ancak 1923-1930 yılları arasında Türkiye ve Yunanistan, kimlerin 'etabli' sayılacağı konusunda büyük bir hukuki ve siyasi kriz yaşamıştır. Türkiye, 30 Ekim 1918'den önce İstanbul'da bulunanların 'yerleşik' sayılmasını savunurken; Yunanistan, İstanbul'da bulunan tüm Rumların bu hakka sahip olduğunu iddia etmiştir. 10 Haziran 1930 tarihinde imzalanan Ankara Antlaşması (Ahali Sözleşmesi) ile bu uyuşmazlık aşağıdakilerin hangisiyle kesin olarak çözüme kavuşturulmuştur?

Lozan Barış Antlaşması'na ek olarak imzalanan "Türk ve Rum Nüfus Mübadelesine İlişkin Sözleşme" sonrasında, İstanbul'da yaşayan Rumların hangilerinin şehirde kalacağı (etabli/yerleşik sayılacağı) konusunda Türkiye ve Yunanistan arasında büyük bir hukuki uyuşmazlık çıkmıştır. Bu sorun, 1930 yılında imzalanan Ankara (Ahali) Antlaşması ile nihai bir sonuca bağlanmıştır.

Buna göre, 1930 Ankara Antlaşması ile "etabli" sorununun çözülmesinde esas alınan temel düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

$1923$ Lozan Boğazlar Sözleşmesi'nde yer alan "Boğazlar'ın her iki yakasının askersizleştirilmesi" ve "Milletler Cemiyeti güvencesi altında uluslararası bir komisyon tarafından yönetilmesi" hükümleri, Türkiye'nin tam egemenliğini kısıtlayan temel unsurlar olmuştur. $1936$ yılında imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile bu statü köklü bir değişikliğe uğramıştır.

Buna göre, Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile Türkiye'nin elde ettiği aşağıdaki haklardan hangisi, Boğazlar'ın güvenliğini "uluslararası bir mekanizmanın" denetiminden çıkarıp doğrudan "Türk Devleti'nin kendi inisiyatifine" bırakan en kritik hukuki ve askeri gelişmedir?

$1926$ yılında İngiltere ile imzalanan Ankara Antlaşması ile Musul'un Irak'a bırakılması karşılığında, Türkiye'nin bölgedeki ekonomik haklarını korumak amacıyla kararlaştırılan hüküm aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye ile Fransa arasında yaşanan Hatay Sorunu'nun Milletler Cemiyeti'ne taşınması üzerine, cemiyet tarafından görevlendirilen temsilcinin hazırladığı Sandler Raporu doğrultusunda $1937$ yılında "Hatay Statüsü" yürürlüğe girmiştir. Bu statü ile Hatay, Suriye'den ayrı ancak dış işlerinde oraya bağlı "Ayrı Bir Varlık" ($Entity$ $Distincte$) olarak tanımlanmıştır.

Buna göre, $1937$ Hatay Statüsü'nde yer alan aşağıdaki hükümlerden hangisi, bölgenin Türk kimliğinin korunmasına ve Türkiye ile olan bağlarının sürdürülmesine yönelik doğrudan bir düzenlemedir?

Fransa ile yürütülen diplomatik görüşmeler sonucunda $1938$ yılında bağımsız bir devlet haline gelen ve $1939$ yılında anavatana katılma kararı alan Hatay Devleti'nin ilk ve tek Cumhurbaşkanı aşağıdakilerden hangisidir?

1937 yılında Tahran'da Türkiye, İran, Irak ve Afganistan arasında imzalanan Sadabat Paktı, dönemin revizyonist güçlerinin Orta Doğu üzerindeki yayılmacı emellerine karşı bölgesel bir set oluşturmayı amaçlamıştır. Paktın içeriği, üye yapısı ve diplomatik sonuçları analiz edildiğinde, aşağıdakilerden hangisi bu bölgesel oluşum hakkında yapılabilecek doğru bir değerlendirme değildir?