İslamiyet Öncesi Türk Tarihi

422 questions

Çin egemenliğinde geçen yaklaşık $50$ yıllık "Esaret Devri"nin (Matem Yılları) ardından, Kutluk Kağan'ın başlattığı bağımsızlık mücadelesi sonucunda kurulan II. Göktürk Devleti'nin Türk siyasi tarihi içindeki stratejik dönüşümü dikkate alındığında, bu devletin yapılanma süreci ve politikaları hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlış bir değerlendirmedir?

Kutluk Kağan, dağılmış Türk boylarını bir araya getirerek devlet birliğini sağladığı için "İlteriş" (İli derleyen) unvanını almıştır.

Devletin kuruluşu, Orta Asya'daki Avar (Juan-Juan) hakanlığına karşı yapılan bir isyanın sonucunda gerçekleşmiş ve Aşina soyunun liderliği bu yolla pekişmiştir.

Vezir Tonyukuk, devletin Çin karşısında asimile olmasını engellemek amacıyla yerleşik hayata geçilmesine ve şehirlerin surlarla çevrilmesine karşı çıkmıştır.

Orhun Yazıtları (Köktürk Kitabeleri), bu devlet döneminde dikilerek Türk tarihinin ve edebiyatının ilk yazılı belgeleri olarak milli hafızaya kazandırılmıştır.

II. Göktürk Devleti'nin bağımsızlık süreci, Türk tarihinde sistemli bir milli istiklal mücadelesi karakteri taşıyan ilk başarılı harekettir.

Show answer & explanation

Answer: Devletin kuruluşu, Orta Asya'daki Avar (Juan-Juan) hakanlığına karşı yapılan bir isyanın sonucunda gerçekleşmiş ve Aşina soyunun liderliği bu yolla pekişmiştir.

Answer

Devletin kuruluşu, Avar (Juan-Juan) hakanlığına karşı yapılan bir isyanın sonucu değil, Çin (Tang Hanedanı) esaretine karşı yürütülen bir bağımsızlık savaşı sonucunda gerçekleşmiştir.

Avar hakanlığına karşı isyan ederek bağımsızlık kazanan devlet I. Göktürk Devleti'dir (Bumin Kağan dönemi). II. Göktürk Devleti ise yaklaşık

50

yıllık Çin esaretinden sonra, Çin'e karşı verilen bir bağımsızlık mücadelesiyle Kutluk Kağan önderliğinde kurulmuştur.

Step-by-Step Solution

Dönem analizi yapılması

Soruda bahsedilen devlet

682

yılında kurulan II. Göktürk (Kutluk) Devleti'dir.

II. Göktürk Devleti,

630

681

yılları arasındaki Çin esaretinden sonra kurulmuştur.

Kuruluş dinamiklerinin karşılaştırılması

I. Göktürk Devleti (

552

) Avarlara karşı; II. Göktürk Devleti (

682

) ise Çin'e karşı kurulmuştur.

Yanlış seçeneği belirlemek için iki devletin kurucu düşmanlarını ayırt etmek gerekir.

Siyasi figürlerin ve kavramların kontrolü

İlteriş unvanı ve Vezir Tonyukuk'un etkisi II. Göktürk dönemine aittir.

Bu kavramlar devletin restorasyon sürecindeki temel unsurlardır.

Key Concept

II. Göktürk Devleti'nin Kuruluş Dinamikleri ve I. Göktürk Devleti ile Farkları

Hints

I. ve II. Göktürk devletlerinin hangi dış güçlere karşı mücadele ederek kurulduğunu düşünün.

Practice More

Vezir Tonyukuk'un Türk tarihindeki 'Bismarck' olarak anılmasının nedenlerini ve Orhun Yazıtları'ndaki siyasi öğütleri inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 422Question →

Asya Hun Devleti hükümdarı Mete Han, Orta Asya'da birbirinden bağımsız hareket eden $26$ Türk boyunu tek bir siyasi çatı altında toplamış ve bu toplulukları $10$ 'lu sistem esasına göre yeniden teşkilatlandırmıştır. Bu düzenleme ile boy beylerinin kendi boyları üzerindeki geleneksel askeri komuta yetkileri, doğrudan hükümdara bağlı hiyerarşik bir yapıya devredilmiştir.

Mete Han'ın bu askeri ve idari reformla ulaşmak istediği temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

Boyların iç işlerindeki özerkliğini tamamen kaldırarak yerleşik eyalet sistemine geçmek

Boy beylerinin yerel askeri nüfuzunu kırmak ve devletin merkezi otoritesini güçlendirmek

Kut anlayışını yönetimden dışlayarak taht kavgalarını halkın seçimiyle sonlandırmak

Yerleşik hayata geçişi hızlandırmak amacıyla boyları tarım bölgelerine iskan etmek

Gök Tanrı inancının yerine Maniheizm'i benimseyerek toplumsal birliği sağlamak

Show answer & explanation

Answer: Boy beylerinin yerel askeri nüfuzunu kırmak ve devletin merkezi otoritesini güçlendirmek

Answer

Mete Han'ın onlu sistem ve boyları birleştirme politikası, boy beylerinin yerel otoritesini merkezi idareye bağlayarak devletin merkezi gücünü artırmayı hedeflemiştir.

Doğru yanıt olan boy beylerinin nüfuzunu kırmak ifadesi, Mete Han'ın onlu sistemle yaptığı reformun asıl siyasi amacını açıklar. Geleneksel Türk yapısında boy beyleri kendi birliklerini bağımsızca yönetirken, Mete Han bu birlikleri onluk, yüzlük, binlik tümenlere bölerek beyleri merkeze bağlı birer komutan haline getirmiş, böylece feodal eğilimleri bastırıp merkezi otoriteyi sağlamlaştırmıştır.

Step-by-Step Solution

Mete Han'ın faaliyetini analiz etme

Bağımsız

26

boyun birleştirilmesi ve

10

'lu sistemin uygulanması.

Bu hamlelerin askeri olduğu kadar idari bir dönüşüm olduğunu anlamak gerekir.

Boy beylerinin konumundaki değişimi inceleme

Geleneksel boy liderliğinden merkezi ordunun birer subayı haline gelmeleri.

Onlu sistem, boy aidiyeti yerine liyakat ve hiyerarşiyi ön plana çıkarır.

Siyasi sonucu belirleme

Boy beylerinin bağımsız hareket kabiliyetinin kısıtlanması ve merkeze bağlılığın artması.

Merkezi otorite, boyların kendi başlarına buyruk hareket etmesini engelleyerek devletin ömrünü uzatır.

Key Concept

Asya Hun Devleti'nde Merkezi Otorite ve Devlet Teşkilatlanması

Hints

Geleneksel Türk boy yapısında boy beylerinin gücü devletin birliğini nasıl etkileyebilir?

Practice More

Mete Han'ın Çin'i vergiye bağlayıp oraya yerleşmemesinin nedenini, bu sorudaki merkeziyetçilik anlayışıyla kıyaslayarak inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

PreviousPage 22 / 22

İslamiyet Öncesi Türk Tarihi

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More