Osmanlı Devleti Kültür ve Medeniyeti
410 questions
Osmanlı toprak yönetiminin temelini oluşturan dirlik sistemi, arazilerin yıllık gelirlerine göre çeşitli kategorilere ayrılması esasına dayanmaktadır. Buna göre, yıllık geliri ile akçe arasında olan ve genellikle kadı, subaşı gibi orta dereceli devlet görevlilerine tahsis edilen toprak türü aşağıdakilerden hangisidir?
Osmanlı Devleti’nde Tımar Sistemi kapsamında dirlik sahipleri tarafından yetiştirilen ve "Cebelü" olarak adlandırılan atlı askerlerin temel özellikleri dikkate alındığında, bu askeri birimle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Osmanlı Devleti’nin klasik dönem taşra teşkilatında idari birimler; eyalet, sancak, kaza ve köy olarak hiyerarşik bir düzende örgütlenmiştir. Bu birimlerde kamu hizmetlerini ve güvenliği sağlamak amacıyla beylerbeyi, sancakbeyi, kadı ve subaşı gibi görevliler farklı sorumluluklar üstlenmiştir.
Buna göre, Osmanlı taşra teşkilatında görev yapan yetkililer ve görev tanımlarıyla ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Osmanlı askeri teşkilatında, devlet merkezinde bulunan Kapıkulu askerleri ile taşrada bulunan Eyalet askerlerinin mali kaynakları birbirinden tamamen farklıdır. Kapıkulu askerleri doğrudan hazineye bağlıyken, Eyalet askerleri toprak sistemine dayalı bir yapı içindedir.
Buna göre, Kapıkulu ordusunun doğrudan devlet hazinesinden 'ulufe' alması; Tımarlı Sipahilerin aşağıdaki özelliklerinden hangisiyle en belirgin finansal farklılığı ortaya koymaktadır?
Osmanlı Devleti'nin askeri teşkilatında yer alan Kapıkulu ve Eyalet ordularının genel özelliklerine dair aşağıda verilen karşılaştırmalardan hangisi yanlıştır?
Osmanlı Devleti'nde, Divan-ı Hümayun toplantılarına kanunla belirlenmiş daimi bir üye olarak katılmadığı halde, görüşülen konuların İslam hukukuna uygunluğu hakkında "fetva" veren ve 16. yüzyıldan itibaren protokolde sadrazama denk kabul edilen görevli aşağıdakilerden hangisidir?
Osmanlı Devleti'nin yönetim yapısında görev alan Seyfiye ve Kalemiye sınıflarına mensup bürokratlar genellikle Enderun'da yetişen devşirme kökenli devlet adamlarından seçilebilirken; adalet, eğitim ve din işlerinden sorumlu olan İlmiye sınıfı üyelerinin mutlaka Türk-İslam kökenli olması ve medrese eğitimi alması şartı aranmıştır.
Buna göre, aşağıdaki Divan-ı Hümayun üyelerinden hangisinin devşirme kökenli olması beklenemez?
Osmanlı Devleti’nde yönetilenler (reaya) sınıfına mensup bir çiftçi çocuğunun, aldığı medrese eğitimi sonucunda ilmiye sınıfına dahil olması ve kadılık veya kazaskerlik makamına kadar yükselebilmesi mümkündür. Bu durum, Osmanlı toplumsal yapısında aşağıdakilerden hangisinin varlığını kesin olarak kanıtlamaktadır?
Osmanlı hukuk sisteminde adaletin tesisi için 'hüküm verme' (yargı) ile 'hükmü yerine getirme' (icra) yetkileri kesin çizgilerle birbirinden ayrılmıştır. Bu sistemde, idari ve askeri yetkilere sahip olan 'ehl-i örf', bir kişi hakkında kendiliğinden cezai işlem yapma yetkisine sahip değildir.
Buna göre, klasik dönemde bir sancağın asayişinden sorumlu olan 'Subaşı'nın, suç işlediği iddia edilen bir kişi üzerinde ceza uygulayabilmesi için gereken temel hukuki dayanak aşağıdakilerden hangisidir?
Osmanlı Devleti'nde mülkiyeti devlete ait olan miri araziler, kullanım amaçlarına göre çeşitli bölümlere ayrılmıştır. Bu sistem içerisinde, geliri padişahın annesi, eşleri ve kızları gibi hanedan mensubu kadınların kişisel giderleri için ayrılan toprak türü aşağıdakilerden hangisidir?
Osmanlı toprak sisteminde şahısların mülkiyetinde bulunan ve "Mülk Arazi" olarak adlandırılan topraklar, sahiplerinin dinî mensubiyetine göre iki ana kategoriye ayrılmıştır.
Buna göre; Müslümanlara ait mülk araziler ile gayrimüslimlere ait mülk araziler aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?
Osmanlı Devleti'nde mirî araziler (mülkiyeti devlete ait topraklar), devletin askeri, idari ve sosyal ihtiyaçlarını karşılamak üzere gelirlerinin kullanım amaçlarına göre çeşitli kategorilere ayrılmıştır.
Buna göre, aşağıda verilen mirî arazi türlerinden hangileri doğrudan sınır güvenliğinin sağlanması ve askeri tesislerin (kale, tersane vb.) giderlerinin karşılanması amacıyla tahsis edilmiştir?
Osmanlı Devleti’nin klasik dönem toplumsal yapısında mahalle; sadece bir yerleşim birimi değil, aynı zamanda idari, mali ve hukuki bir ortaklık alanı olarak kabul edilmiştir. Mahalle sakinlerinin asayişin korunması, vergi borçlarının ödenmesi ve bir suç işlendiğinde suçlunun teslim edilmesi hususunda birbirlerine 'zincirleme sorumluluk' ile bağlanmalarını öngören uygulama aşağıdakilerden hangisidir?
Osmanlı Devleti'nde merkez teşkilatının işleyişinde önemli bir yere sahip olan 'Defterdar', devletin mali işlerini yürütmekle görevliydi. Buna göre, Defterdar’ın Divan-ı Hümayun’daki konumu ve temsil ettiği idari sınıf aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
Osmanlı Devleti'nde miri arazi rejimi; toprağın mülkiyetinin devlete (hazineye) ait olduğu, reayanın ise belirli şartlar dahilinde kullanım hakkına sahip olduğu bir yapıdır. Bu sistemin temel amacı, toprağın parçalanmasını önlemek, tarımsal üretimi denetlemek ve taşrada merkezi otoriteye rakip feodal bir yapının oluşmasına engel olmaktır.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi miri arazi sisteminin bu temel amacıyla bağdaşmayan ve zamanla taşrada merkezi otoritenin sarsılarak yerel güç odaklarının oluşmasına yol açan bir gelişmedir?
Osmanlı Devleti’nin toplumsal yapısını oluşturan unsurlar ve sınıflar arası ilişkiler dikkate alındığında, aşağıda verilen bilgilerden hangisi söylenemez?
Osmanlı klasik döneminde merkezi otoritenin en önemli dayanağı olan Seyfiye sınıfı; devletin hem askeri hem de idari sevk ve idaresini üstlenmiştir. Bu sınıfın merkez ve taşra unsurları arasındaki ekonomik ve hiyerarşik farklar, ordu teşkilatının genel işleyişini ve devletin mali yapısını belirlemiştir. Buna göre; Kapıkulu askerlerini, Tımar sistemi bünyesinde dirlik sahipleri tarafından yetiştirilen ve 'Cebelü' olarak adlandırılan eyalet askerlerinden ayıran temel fark aşağıdakilerden hangisidir?
Osmanlı Devleti'nde merkez teşkilatını oluşturan yönetici sınıflar olan Seyfiye, İlmiye ve Kalemiye; görev alanları, eğitim kökenleri ve tabi oldukları hukuki statüler bakımından belirgin farklara sahiptir. Özellikle devletin merkezi otoritesini korumak amacıyla uyguladığı 'müsadere' (ölen veya görevden alınan memurun mallarına el konulması) sistemi, bu sınıflar üzerinde farklı şekillerde tezahür etmiştir. Buna göre; aşağıdakilerden hangisi İlmiye sınıfının, Seyfiye ve Kalemiye sınıflarından ayrılan temel hukuki imtiyazlarından biridir?
Osmanlı Devleti’nin klasik dönem taşra teşkilatlanmasında idari birimler hiyerarşik bir yapıda düzenlenmiştir. Bu düzenleme içerisinde, merkeze bağlı olarak hem yargı görevini yerine getiren hem de bulunduğu bölgenin en üst düzey mülki idarecisi sıfatıyla belediye işlerini ve genel yönetimi yürüten 'kaza' birimi sorumlusu aşağıdakilerden hangisidir?
Osmanlı Devleti’nin klasik dönem idari taksimatında yer alan 'sancak' biriminin en üst düzey askeri ve mülki yöneticisi olan, savaş zamanında emrindeki timarlı sipahilerle bağlı olduğu eyalet valisinin sancağı altında orduya katılan görevli aşağıdakilerden hangisidir?