Dağılma Dönemi (1792-1922)

63 questions

Question 1Question

Osmanlı Devleti'nin 1919. yüzyılda karşı karşıya kaldığı Mısır Meselesi sürecinde, Kavalalı Mehmet Ali Paşa'nın ordularının ilerleyişini durdurmak amacıyla Rusya ile imzaladığı, sekiz yıl sürecek olan ve Boğazlar üzerinde tek başına egemenlik hakkını kullandığı son antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Hünkar İskelesi Antlaşması

Answer

Osmanlı Devleti'nin Boğazlar üzerindeki egemenlik hakkını son kez tek başına kullandığı antlaşma Hünkar İskelesi Antlaşması'dır.
Hünkar İskelesi Antlaşması, 18331833 yılında Rusya ve Osmanlı arasında imzalanmış bir savunma ve ittifak antlaşmasıdır. Antlaşmanın gizli maddesine göre Osmanlı Devleti, Rusya saldırıya uğrarsa Boğazları kapatmayı taahhüt etmiştir. Bu antlaşma, Osmanlı'nın Boğazlar üzerinde tek başına karar verdiği son uluslararası belgedir ve bu tarihten sonra mesele 'Boğazlar Sorunu' olarak uluslararası bir boyut kazanmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Krizin tespiti
Mısır Valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa'nın isyanı ve ordularının Kütahya'ya kadar ilerlemesi.
Osmanlı Devleti'nin kendi iç meselesini çözemeyerek dış desteğe ihtiyaç duyması sürecini anlamak için.
2
Diplomatik çözüm arayışı
II. Mahmut'un 'Denize düşen yılana sarılır' diyerek Rusya'dan yardım istemesi.
Mısır isyanına karşı denge politikası gereği Rusya ile yakınlaşmanın nedenini belirlemek için.
3
Antlaşmanın belirlenmesi
18331833 Hünkar İskelesi Antlaşması'nın imzalanması.
Bu antlaşmanın Rusya'ya sağladığı ayrıcalıklar ve Osmanlı'nın Boğazlar üzerindeki son müstakil tasarrufu olduğunu saptamak için.

Key Concept

Hünkar İskelesi Antlaşması ve Boğazlar Meselesi'nin Başlangıcı

Hints

1
Bu antlaşma Rusya ile imzalanmış bir ittifak antlaşmasıdır.
2
Antlaşmanın ardından İngiltere ve Fransa tepki göstermiş ve mesele uluslararası bir sorun haline gelmiştir.
3
18331833 yılında imzalanan ve Boğazlar sorununu başlatan antlaşmayı düşünün.

Practice More

Boğazlar sorununun aşamalarını (Hünkar İskelesi -> Londra Sözleşmesi -> Montrö) kronolojik olarak incelemek konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.
Estimated Time:1m 15s
Question 2Question

1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı (93 Harbi) sonrasında imzalanan Ayastefanos Antlaşması'nın Avrupalı devletlerce geçersiz sayılması üzerine Berlin Kongresi toplanmıştır. Bu kongre sonucunda imzalanan 1878 Berlin Antlaşması, Osmanlı Devleti'nin Balkanlar ve Doğu Anadolu'daki toprak bütünlüğüne ağır bir darbe indirmiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi 1878 Berlin Antlaşması ile gerçekleşen değişimlerden biri değildir?

Show answer & explanation

Answer: Kırım'ın bağımsız bir hanlık haline gelerek Osmanlı Devleti ile siyasi bağının kopması

Answer

Kırım'ın bağımsız bir hanlık haline gelmesi, 1774 yılında imzalanan Küçük Kaynarca Antlaşması ile gerçekleşmiş bir olaydır ve 18. yüzyıl (Gerileme Dönemi) siyasi tarihine aittir.
Kırım'ın bağımsız bir hanlık haline gelmesi 1774 Küçük Kaynarca Antlaşması'nın sonucudur. 1878 Berlin Antlaşması imzalandığında Kırım zaten yaklaşık bir asırdır Osmanlı egemenliğinden çıkmış, hatta Yaş Antlaşması (1792) ile Rusya'ya bağlanmıştı.

Step-by-Step Solution

1
Berlin Antlaşması'nın (1878) kapsamını ve maddelerini gözden geçir.
Antlaşma ile Sırbistan, Karadağ ve Romanya bağımsız olmuş; Kars, Ardahan ve Batum Rusya'ya verilmiş; Bosna yönetimi Avusturya'ya devredilmiş ve Bulgaristan toprakları bölünmüştür.
Seçeneklerdeki olayların Berlin Antlaşması ile tarihsel uyumunu kontrol etmek için.
2
Seçeneklerdeki olayların kronolojisini karşılaştır.
Kırım'ın bağımsızlığına dair süreç (1774 Küçük Kaynarca), Berlin Antlaşması'ndan (1878) yaklaşık 100 yıl önce tamamlanmıştır.
Hangi olayın Dağılma Dönemi ve Berlin Antlaşması dışında kaldığını tespit etmek için.
3
Yanlış olan bilgiyi teyit et.
Kırım'ın kaybı 18. yüzyıl, Berlin Antlaşması ise 19. yüzyıl sonu gelişmesidir.
Kronolojik tutarsızlığın doğruluğunu kesinleştirmek için.

Key Concept

1878 Berlin Antlaşması ve Siyasi Sonuçları

Alternative Method

Kronolojik eleme yöntemi kullanılabilir. Seçeneklerdeki olayların hangi yüzyıllara ait olduğunu düşünerek (18. yy vs 19. yy) Küçük Kaynarca maddesi kolayca ayırt edilebilir.
Estimated Time:1m 5s
Question 3Question

185318561853-1856 Kırım Savaşı'nın ardından imzalanan Paris Antlaşması'nın 'Karadeniz tarafsız hale getirilecek; bütün devletlerin ticaret gemilerine açık, ancak savaş gemilerine kapalı olacak ve kıyılarında hiçbir tersane bulunmayacaktır.' maddesi dikkate alındığında, Osmanlı Devleti ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

Show answer & explanation

Answer: Savaşın galibi olmasına rağmen, kendi karasularında tersane kurma hakkını kaybederek yenik devlet muamelesi görmüştür.

Answer

Osmanlı Devleti, Kırım Savaşı'nın galibi olmasına rağmen, Paris Antlaşması'nda yer alan Karadeniz'in tarafsızlığı ve tersane yasağı maddesiyle kendi sularında egemenlik hakları kısıtlanmış ve diplomatik olarak yenik bir devlet muamelesine maruz kalmıştır.
Paris Antlaşması'nda Karadeniz'in tarafsızlaştırılması ve hem Osmanlı hem de Rusya'nın kıyılarda tersane kurmasının, Karadeniz'de savaş gemisi bulundurmasının yasaklanması; Osmanlı Devleti'nin savaşı kazanmış olmasına rağmen kendi egemenlik haklarından feragat ettiğini gösterir. Bu durum, tarihçiler tarafından 'galip devletin yenik muamelesi görmesi' olarak tanımlanır.

Step-by-Step Solution

1
Antlaşma maddesinin içeriğini analiz etme
Karadeniz'in tarafsızlığı, ticaret gemilerine açıklığı, savaş gemilerine kapalılığı ve kıyılarda tersane kurulmasının yasaklanması.
Maddenin getirdiği askeri kısıtlamaları anlamak gerekir.
2
Osmanlı Devleti'nin savaştaki konumunu değerlendirme
Osmanlı Devleti, Kırım Savaşı'ndan galip çıkmış bir devlettir.
Savaşın askeri sonucu ile diplomatik sonucu arasındaki çelişkiyi tespit etmek için bu bilgi gereklidir.
3
Çıkarım yapma
Kazanan bir devletin kendi karasularında tersane kurmasının yasaklanması, egemenlik haklarına aykırıdır ve yenik devletlere uygulanan bir yaptırımdır.
Antlaşmanın Osmanlı Devleti'nin prestiji ve hakları üzerindeki etkisini yorumlamak gerekir.

Key Concept

Paris Antlaşması (18561856) ve Karadeniz'in Statüsü

Alternative Method

Soruya 'egemenlik' kavramı üzerinden yaklaşarak, bir devletin kendi toprağında askeri tesis kurmasının yasaklanmasının o devletin bağımsızlığına ve galibiyetine aykırı olup olmadığını sorgulayarak sonuca ulaşılabilir.
Estimated Time:1m 15s
Question 4Question

Osmanlı Devleti'nin Dağılma Dönemi'nde (1792-1922) görülen milliyetçilik isyanları ve bu isyanlar sonucunda imzalanan antlaşmalar, imparatorluğun toprak kaybını hızlandırarak parçalanma sürecini derinleştirmiştir. Özellikle 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan bir antlaşma, Osmanlı tarihinde bir azınlık topluluğunun bağımsızlığını kazandığı ilk resmi belge olma özelliğini taşır.

Buna göre, Yunanistan'ın bağımsız bir devlet olarak tanındığı antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 1829 Edirne Antlaşması

Answer

Yunanistan'ın bağımsızlığını kazandığı antlaşma 1829 Edirne Antlaşması'dır.
1829 Edirne Antlaşması, Osmanlı Devleti'nin Rusya karşısında aldığı yenilgi sonrası imzalanmış ve Yunanistan'ın bağımsız bir devlet olarak kurulmasını resmen tescil etmiştir. Bu olay, Osmanlı Devleti'nden bağımsızlık kazanarak ayrılan ilk azınlık topluluğunun Yunanlılar olması bakımından tarihi bir dönüm noktasıdır.

Step-by-Step Solution

1
Soru kökündeki temel kriteri belirle.
Osmanlı'dan bağımsızlık kazanan 'ilk' azınlık topluluğu ve ilgili antlaşma aranmaktadır.
Sorunun odak noktasını netleştirmek doğru bilgiye ulaşmayı sağlar.
2
Dağılma dönemi isyanlarını ve sonuçlarını hatırla.
Sırp İsyanı (1804) ilk isyandır ancak Yunan İsyanı (1821) ilk bağımsızlıkla sonuçlanan isyandır.
İsyanların kronolojisi ve hukuki sonuçları arasındaki farkı ayırt etmek gerekir.
3
İlgili savaşı ve antlaşmayı eşleştir.
1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı sonucunda Rusya galip gelmiş ve Edirne Antlaşması imzalanmıştır.
Antlaşmaların hangi askeri gelişmeler sonucunda imzalandığını bilmek kronolojik bütünlük sağlar.
4
Antlaşma hükümlerini analiz et.
Edirne Antlaşması'nın 10. maddesiyle Yunanistan'ın bağımsızlığı Osmanlı Devleti tarafından kabul edilmiştir.
Belge içeriği ile sonucun doğrulanması gerekir.

Key Concept

Dağılma Dönemi Azınlık İsyanları ve İlk Bağımsızlık

Hints

1
İsyan eden ilk topluluk ile bağımsızlık kazanan ilk topluluğun farklı olduğunu unutmayın.
2
Aradığınız antlaşma, II. Mahmut döneminde Rusya ile yapılan 1828-1829 savaşının sonucudur.
3
Bu antlaşma ile Mora Yarımadası merkezli yeni bir devlet kurulmuş ve Osmanlı'nın Balkanlar'daki hakimiyeti ilk kez büyük bir yara almıştır.

Practice More

Sırpların imtiyaz, özerklik ve bağımsızlık aşamalarını (Bükreş - Edirne - Berlin) bir tablo halinde çalışmak bu tür soruları çözmenizi kolaylaştıracaktır.
Estimated Time:1m 15s
Question 5Question

Osmanlı Devleti, 187718781877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın (9393 Harbi) ardından imzalanan Ayastefanos Antlaşması'nın ağır hükümlerini Berlin Kongresi'nde hafifletebilmek ve İngiltere'nin diplomatik desteğini kazanabilmek amacıyla aşağıdakilerden hangisini gerçekleştirmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Kıbrıs adasının yönetimini geçici olarak İngiltere'ye bırakması

Answer

Osmanlı Devleti, Berlin Kongresi'nde İngiliz desteğini alabilmek karşılığında Kıbrıs adasının yönetimini geçici olarak İngiltere'ye bırakmıştır.
Osmanlı Devleti, Rusya'nın Ayastefanos Antlaşması ile elde ettiği kazanımları sınırlamak amacıyla Berlin Kongresi'nde İngiltere'nin yardımına ihtiyaç duymuştur. İngiltere, bu yardımı sağlamak karşılığında Rusya'nın Anadolu'daki ilerleyişini durdurmak bahanesiyle Kıbrıs adasının yönetiminin kendisine bırakılmasını şart koşmuştur. Bu doğrultuda imzalanan gizli sözleşme ile Kıbrıs'ın yönetimi geçici olarak İngiltere'ye devredilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Kriz durumunu belirleme
9393 Harbi sonrası imzalanan Ayastefanos Antlaşması'nın Osmanlı'nın varlığını tehlikeye soktuğu tespit edildi.
Rusya'nın Balkanlar'da kurduğu büyük Bulgaristan Padişahı ve Avrupalı devletleri endişelendirmiştir.
2
Diplomatik stratejiyi analiz etme
Osmanlı'nın Ayastefanos hükümlerini değiştirmek için İngiltere ile ittifak yapması gerektiği anlaşıldı.
Osmanlı Devleti bu dönemde varlığını korumak için Denge Politikası izlemektedir.
3
Sonucu bulma
Haziran 18781878 tarihli Kıbrıs Sözleşmesi ile Kıbrıs'ın yönetiminin İngiltere'ye devredildiği hatırlandı.
İngiltere, Rus tehlikesine karşı Osmanlı'yı savunma sözü karşılığında bu üssü talep etmiştir.

Key Concept

Berlin Kongresi Öncesi Diplomatik Hamleler (Kıbrıs'ın İngiltere'ye Üs Olarak Verilmesi)

Hints

1
Osmanlı Devleti bu dönemde varlığını korumak için büyük devletler arasındaki çıkar çatışmalarını kullanmıştır.
2
Göz önünde bulundurulan olay, Rusya'nın Akdeniz'e inmesini ve Balkanlar'da çok güçlenmesini engellemek için yapılan bir pazarlıktır.
3
İngiltere'ye verilen bu yer, Akdeniz'in doğusunda bulunan stratejik öneme sahip bir adadır.

Practice More

Berlin Antlaşması ile Ayastefanos Antlaşması arasındaki farkları ve Osmanlı'nın kaybettiği toprakları (Elviye-i Selase gibi) inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 6Question

Osmanlı Devleti'nin 18381838 yılında İngiltere ile imzaladığı Balta Limanı Ticaret Antlaşması, devletin ekonomik yapısında köklü değişimlere neden olmuştur. Bu antlaşmanın Osmanlı Devleti üzerindeki etkileriyle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Antlaşma ile iç gümrük vergilerinin kaldırılması ve yabancı tüccarlara tanınan geniş imtiyazlar, Osmanlı topraklarının Avrupa devletlerinin açık pazarı haline gelmesine yol açmıştır.

Answer

Balta Limanı Ticaret Antlaşması ile iç gümrüklerin kaldırılması ve yabancı tüccarlara tanınan kolaylıklar, Osmanlı Devleti'nin Avrupa devletlerinin açık pazarı haline gelmesine ve yerli sanayinin çökmesine neden olmuştur.
Doğru seçenek, antlaşmanın tarihsel önemini vurgular. Balta Limanı ile iç gümrüklerin kaldırılması, yabancı tüccarların Osmanlı içinde yerli tüccardan daha az vergi ödeyerek mal satmasına olanak tanımıştır. Bu durum, Osmanlı ekonomisinin Avrupa sanayisine karşı savunmasız kalmasına ve 'açık pazar' haline dönüşmesine neden olmuştur.

Step-by-Step Solution

1
Antlaşmanın içeriğini analiz etme
İhracattan alınan vergi %\% 12, ithalattan alınan vergi %\% 5 olarak belirlenmiş ve iç gümrük vergileri kaldırılmıştır.
Antlaşmanın teknik şartları, yerli tüccarın yabancı tüccarla rekabet edemeyeceği bir mali ortam yaratmıştır.
2
Ekonomik sonuçları değerlendirme
Avrupa'dan gelen ucuz ve seri üretim mallar iç piyasaya hakim olmuş, lonca teşkilatı ve yerli üretim zayıflamıştır.
Osmanlı Devleti, hammadde ihraç eden ve mamul madde ithal eden yarı sömürge bir ekonomik yapıya bürünmüştür.

Key Concept

Balta Limanı Ticaret Antlaşması ve Ekonomik Bağımlılık
Estimated Time:1m 30s
Question 7Question

Osmanlı Devleti'nin 19.19. yüzyılda yaşadığı ve bir iç meseleyken Avrupalı devletlerin müdahalesiyle uluslararası bir sorun haline gelen Mısır Sorunu'nu nihai olarak çözüme kavuşturan, Mısır'ın yönetimini belirli şartlarla Mehmet Ali Paşa ve soyuna bırakan diplomatik gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Londra Konferansı (18401840)

Answer

Mısır Sorunu'nu uluslararası alanda nihai olarak çözen belge 18401840 Londra Konferansı kararlarıdır.
Londra Konferansı (18401840), Nizip Savaşı'ndan sonra Avrupalı devletlerin araya girmesiyle toplanmış ve Mısır'ın hukuki statüsünü Osmanlı Devleti lehine dengeleyerek sorunu sona erdirmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Sorunun kapsamını belirle.
Mısır Sorunu (18301830-18401840 arası yoğunlaşan dönem).
Mısır Valisi Mehmet Ali Paşa'nın isyanı bir iç sorun iken uluslararası bir kriz haline gelmiştir.
2
Dönemin diplomatik gelişmelerini analiz et.
Kütahya (18331833) geçici, Londra (18401840) nihai çözümdür.
Londra Konferansı, İngiltere'nin Rus etkisini kırmak ve sorunu sonlandırmak için topladığı uluslararası bir platformdur.
3
Doğru belgeyi eşleştir.
Londra Konferansı/Antlaşması.
Mısır valiliği yönetimi bu belge ile resmen hukuki statüye bağlanmıştır.

Key Concept

Mısır Sorunu ve Londra Konferansı (18401840)

Practice More

Londra Boğazlar Sözleşmesi (18411841) ile Boğazların statüsündeki değişimi inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 8Question

Osmanlı Devleti'nde 18761876 yılında ilan edilen Türk tarihinin ilk anayasası (Kanun-i Esasi) ile başlayan, halkın ilk kez kısıtlı da olsa seçimler yoluyla yönetime katıldığı dönem aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: I. Meşrutiyet Dönemi

Answer

Türk tarihinin ilk anayasası olan Kanun-i Esasi'nin ilanıyla başlayan ve halkın ilk kez meclis yoluyla yönetime katıldığı süreç I. Meşrutiyet Dönemi'dir.
I. Meşrutiyet Dönemi, 18761876 yılında Kanun-i Esasi'nin ilanı ve Mebusan Meclisi'nin açılmasıyla başlamıştır. Bu dönem, Osmanlı Devleti'nde mutlak monarşiden meşruti monarşiye geçişi temsil eder ve halkın ilk kez kısıtlı da olsa seçimler yoluyla temsil hakkı kazandığı süreçtir.

Step-by-Step Solution

1
Tarih ve anahtar kavramları analiz etme
18761876 yılı ve 'halkın yönetime katılması' ifadeleri bir rejim değişikliğini işaret eder.
Osmanlı Devleti'nde halkın ilk kez meclis çatısı altında temsil edilmesi anayasal bir gelişmedir.
2
Seçeneklerdeki dönemlerin özelliklerini karşılaştırma
Tanzimat ve Islahat fermanları haklar verse de meclis ve seçim usulü getirmemiştir.
Meşrutiyet, mutlak otoritenin yanında halkın seçtiği bir meclisin varlığını şart koşar.
3
Doğru dönemi belirleme
I. Meşrutiyet, Kanun-i Esasi'nin ilanıyla 18761876 yılında başlamıştır.
Bu gelişme Osmanlı Devleti'nin ilk anayasal ve parlamenter dönemi kabul edilir.

Key Concept

Osmanlı Devleti'nde Demokratikleşme Hareketleri ve Meşrutiyet

Hints

1
Bu gelişme, Türk tarihinin ilk anayasası olan Kanun-i Esasi ile doğrudan ilgilidir.
Estimated Time:45s
Question 9Question

Osmanlı Devleti’nin "Dağılma Dönemi" olarak adlandırılan 19.19. yüzyılda, milliyetçilik akımlarının etkisiyle Balkanlar'da birçok isyan çıkmış ve bu isyanlar diplomatik süreçlerle sonuçlanmıştır. Bu süreçte imzalanan aşağıdaki antlaşmalardan hangisi ile bir azınlık topluluğu Osmanlı Devleti'nden ayrılarak ilk kez tam bağımsızlık kazanmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Edirne Antlaşması

Answer

Yunanistan'ın bağımsızlığını kazandığı Edirne Antlaşması
18291829 yılında Rusya ile imzalanan Edirne Antlaşması ile Yunanistan bağımsızlığını kazanmıştır. Bu olay, Osmanlı Devleti'nden ayrılarak kendi bağımsız devletini kuran ilk azınlık topluluğu olması bakımından tarihi bir dönüm noktasıdır. Aynı antlaşmada Sırbistan'a özerklik verilmiş olsa da, tam bağımsızlık statüsü sadece Yunanistan için geçerli olmuştur.

Step-by-Step Solution

1
Milliyetçilik isyanlarının gelişimini analiz etme
Sırp İsyanı (18041804) ve Yunan İsyanı (18211821) gibi süreçlerin diplomatik sonuçlarını değerlendirmek.
Bağımsızlık sürecindeki aşamaları (imtiyaz, özerklik, bağımsızlık) birbirinden ayırmak gerekir.
2
Antlaşmaların kronolojik ve hukuki sonuçlarını karşılaştırma
18121812 Bükreş'te Sırplara imtiyaz verilmiş, 18291829 Edirne'de Yunanistan bağımsız olmuştur.
Soruda istenen 'ilk tam bağımsızlık' kriterini karşılayan olayı belirlemek için.

Key Concept

Osmanlı Devleti'nde azınlıkların bağımsızlık süreci ve Edirne Antlaşması'nın önemi
Question 10Question

Osmanlı Devleti, 18541854 yılında Kırım Savaşı ile başlayan dış borçlanma sürecinde mali dengesini koruyamamış ve 18751875 yılında yayımlanan Ramazan Kararnamesi ile borç taksitlerini ödeyemeyeceğini ilan etmiştir. 18811881 yılında ise alacaklı devletlerin baskısıyla yayımlanan Muharrem Kararnamesi doğrultusunda, devletin temel gelir kaynaklarını doğrudan yönetmek ve borç tahsilatını yapmak üzere uluslararası bir kurum kurulmuştur.

Osmanlı Devleti'nin ekonomik bağımsızlığını büyük ölçüde kaybetmesine ve mali yönetiminin yabancıların denetimine girmesine yol açan bu kurum aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Duyun-u Umumiye İdaresi

Answer

Osmanlı Devleti'nin maliyesine yabancı devletlerin el koymasıyla kurulan Duyun-u Umumiye İdaresi'dir.
Duyun-u Umumiye İdaresi, Osmanlı Devleti'nin dış borçlarını ödeyememesi üzerine 18811881 yılında kurulan ve devletin en önemli gelir kaynaklarını (Rüsum-u Sitte) doğrudan tahsil eden uluslararası bir kuruluştur. Bu durum, Osmanlı maliyesinin yabancı denetimine girmesine ve ekonomik bağımsızlığın kaybedilmesine neden olmuştur.

Step-by-Step Solution

1
Mali kriz sürecini analiz et.
18541854'de başlayan dış borçlanmanın 18751875'de iflas (moratoryum) ile sonuçlandığı görülür.
Kurumun hangi şartlar altında kurulduğunu anlamak için tarihsel süreci belirlemek gerekir.
2
Muharrem Kararnamesi'nin sonucunu değerlendir.
18811881 yılında alacaklı devletlerin temsilcilerinden oluşan bir yönetim mekanizması kurulmuştur.
Muharrem Kararnamesi, Duyun-u Umumiye İdaresi'nin hukuki dayanağıdır.
3
Kurumun niteliğini tanımla.
Devletin vergi gelirlerine el koyan bu yapı, mali bağımsızlığın sona erdiğini kanıtlar.
Duyun-u Umumiye'nin 'devlet içinde devlet' gibi çalışması en belirgin özelliğidir.

Key Concept

Mali Egemenlik ve Duyun-u Umumiye
Estimated Time:1m 15s
Question 11Question

Osmanlı Devleti'nin Dağılma Dönemi'nde gerçekleşen;

I. Padişahın yetkilerinin ilk kez bir belge ile sınırlandırılması,
II. Taşradaki yerel güçler olan Âyanların varlığının ve haklarının hukuken tanınması,
III. Dünya tarihindeki 12151215 tarihli Magna Carta (Büyük Şart) ile benzerlikler taşıması

gibi özelliklere sahip olan gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Sened-i İttifak

Answer

Sened-i İttifak, Osmanlı Devleti'nde padişahın yetkilerini kısıtlayan ilk belge olması ve Ayanların varlığını tanıması bakımından Magna Carta'ya benzeyen gelişmedir.
Doğru cevap olan Sened-i İttifak, 18081808 yılında IIII. Mahmut ile Ayanlar arasında imzalanmıştır. Bu belge ile Osmanlı tarihinde ilk kez padişah kendi gücünün yanında başka bir gücü (Ayanları) tanımış ve yetkilerini sınırlandırmıştır. Bu yönüyle İngiliz tarihindeki Magna Carta ile büyük benzerlik gösterir.

Step-by-Step Solution

1
Olayın tarihini ve taraflarını belirle.
18081808 yılında IIII. Mahmut ve Âyanlar arasında gerçekleşmiştir.
Soruda belirtilen özelliklerin kronolojik ve siyasi bağlamını oturtmak için gereklidir.
2
Belgenin niteliğini analiz et.
Bir sözleşme (misak) niteliğindedir; padişahın mutlak otoritesi ilk kez bir belgeyle paylaşılmıştır.
Osmanlı'daki ilk yetki sınırlaması olması en ayırt edici özelliğidir.
3
Dünya tarihi ile karşılaştırma yap.
İngiltere'de kralın yetkilerini soylular lehine sınırlayan Magna Carta ile yapısal benzerlik gösterir.
Öncüllerde verilen III. madde ile doğru cevabı teyit eder.

Key Concept

Osmanlı Devleti'nde Demokratikleşme Hareketlerinin İlk Adımı: Sened-i İttifak
Estimated Time:45s
Question 12Question

Osmanlı Devleti, XVIIIXVIII. yüzyılın sonlarından itibaren varlığını korumak amacıyla Avrupalı devletler arasındaki çıkar çatışmalarından yararlandığı "Denge Politikası"nı takip etmeye başlamıştır.

Buna göre Osmanlı Devleti, bu politikayı ilk kez aşağıdaki gelişmelerin hangisinde uygulamıştır?

Show answer & explanation

Answer: Fransa'nın Mısır'ı işgal etmesi

Answer

Osmanlı Devleti'nin denge politikasını ilk kez uyguladığı olay Fransa'nın Mısır'ı işgal etmesidir.
Fransa'nın 17981798 yılında Osmanlı toprağı olan Mısır'ı işgal etmesi üzerine Osmanlı Devleti, bu saldırıyı tek başına savuşturamayacağını anlayarak İngiltere ve Rusya ile ittifak yapmıştır. Bu olay, Osmanlı diplomasi tarihinde 'Denge Politikası'nın ilk kez uygulamaya konulduğu gelişme olarak kabul edilir.

Step-by-Step Solution

1
Denge politikasının tanımını ve Osmanlı tarihindeki yerini hatırla.
Denge politikası, zayıflayan bir devletin büyük güçler arasındaki rekabetten yararlanarak ömrünü uzatma çabasıdır.
Soruda istenen 'ilk uygulama' noktasını bulmak için kavramın kronolojik başlangıcını tespit etmek gerekir.
2
XVIIIXVIII. yüzyıl sonu ve 1919. yüzyıl başındaki siyasi gelişmeleri kronolojik olarak karşılaştır.
17981798 yılında Napolyon'un Mısır'ı işgali, Osmanlı'nın İngiltere ve Rusya ile ittifak kurmasına ve denge politikasının doğmasına neden olmuştur.
Seçeneklerdeki diğer olaylar (18291829 Yunan bağımsızlığı, 18331833 Kavalalı isyanı, 18531853 Kırım Savaşı, 19081908 Bosna ilhakı) kronolojik olarak bu olaydan daha sonradır.

Key Concept

Denge Politikası Başlangıcı (17981798)
Estimated Time:45s
Question 13Question

18561856 yılında imzalanan Paris Antlaşması'nda yer alan "Osmanlı Devleti Avrupa devletler hukukundan yararlanacak ve toprak bütünlüğü Avrupalı devletlerin garantisi altında olacaktır." maddeleri dikkate alındığında, bu durum Osmanlı Devleti ile ilgili aşağıdakilerden hangisinin doğrudan bir göstergesidir?

Show answer & explanation

Answer: Kendi topraklarını tek başına koruyabilecek askeri ve siyasi güçten yoksun olduğunun

Answer

Osmanlı Devleti'nin kendi topraklarını koruyabilecek askeri ve siyasi güçten yoksun olduğu
Osmanlı Devleti'nin topraklarının başka devletler tarafından garanti edilmesi, devletin kendi sınırlarını tek başına koruyamayacak kadar zayıfladığının ve dış desteğe muhtaç kaldığının açık bir göstergesidir. Bu durum, 19. yüzyılda Osmanlı'nın uyguladığı denge politikasının bir sonucudur.

Step-by-Step Solution

1
Antlaşma maddesinin analiz edilmesi
Paris Antlaşması'nın "garanti" maddesi, Osmanlı'nın toprak bütünlüğünün Avrupalı büyük devletlerce korunacağını belirtmektedir.
Uluslararası ilişkilerde bir devletin varlığının başkaları tarafından garanti edilmesi, o devletin 'tek başına' varlığını sürdüremeyeceği anlamına gelir.
2
Siyasi statünün değerlendirilmesi
Osmanlı Devleti'nin ilk kez bir Avrupa devleti statüsü kazanarak Avrupa hukukundan yararlanma hakkı elde ettiği tespit edilir.
Bu durum Osmanlı'nın diplomatik olarak tanındığını gösterse de beraberinde gelen koruma ihtiyacı askeri zayıflığın kanıtıdır.
3
Denge politikası bağlamında yorumlama
Zayıflayan devletin varlığını sürdürmek için büyük devletler arasındaki çıkar çatışmalarından yararlanma zorunluluğu doğrulanır.
19. yüzyıl Osmanlı dış politikasının temelini oluşturan denge politikasının Paris Antlaşması'ndaki somut yansıması bu garanti maddesidir.

Key Concept

Paris Antlaşması (18561856) ve Toprak Bütünlüğü Garantisi

Hints

1
Bir kişi kendi evini koruyamayıp komşularının korumasına muhtaç kalıyorsa, bu o kişinin gücü hakkında ne söyler?
2
Osmanlı Devleti bu antlaşma ile galip devlet sayılmasına rağmen, topraklarını korumak için Avrupalı devletlerin 'garantörlüğüne' ihtiyaç duymuştur.

Practice More

Paris Antlaşması'nın Karadeniz ile ilgili maddesini Osmanlı Devleti'nin egemenlik hakları açısından inceleyiniz.
Estimated Time:50s
Question 14Question

Osmanlı Devleti'nde 18391839 yılında Sultan Abdülmecid döneminde ilan edilen, padişahın kendi gücünün üzerinde bir kanun gücü olduğunu ilk kez kabul ettiği ve Türk tarihinde demokratikleşme ile hukukun üstünlüğü ilkesinin ilk somut adımı sayılan belge aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Tanzimat Fermanı

Answer

Osmanlı Devleti'nde padişahın kanun gücünü üstün tuttuğu ve modernleşme sürecinin anayasal anlamda ilk adımı olan belge Tanzimat Fermanı'dır.
Tanzimat Fermanı (33 Kasım 18391839), Mustafa Reşit Paşa tarafından Gülhane Parkı'nda okunmuştur. Bu ferman ile padişah, hukukun üstünlüğünü kabul ederek kanun önünde herkesin eşit olduğunu ve devletin keyfi uygulamalardan kaçınacağını taahhüt etmiştir. Bu durum Osmanlı'da hukuki bir dönüm noktasıdır.

Step-by-Step Solution

1
Tarih ve Padişah Bilgisini Kontrol Etme
18391839 yılı ve Sultan Abdülmecid dönemi tespit edilir.
Bu tarih Osmanlı modernleşmesinde Gülhane Parkı'nda okunan Tanzimat Fermanı'nın ilan tarihidir.
2
Kavram Analizi Yapma
"Padişahın kanun gücünün üstünlüğünü kabul etmesi" ilkesi incelenir.
Tanzimat Fermanı ile padişah, ferman hükümlerine kendisinin de uyacağını beyan ederek mutlak monarşiden meşruti monarşiye giden yolda hukuki bir sınırlandırmayı kabul etmiştir.
3
Belgeyi Tanımlama
Tanzimat Fermanı (Gülhane Hatt-ı Hümayunu) olduğu doğrulanır.
Tanzimat, Dağılma Dönemi'nin en belirgin ıslahat hamlesidir ve tüm tebaayı kapsar.

Key Concept

Osmanlı Anayasacılık Hareketleri ve Hukukun Üstünlüğü
Question 15Question

18331833 yılında Rusya ile imzalanan Hünkar İskelesi Antlaşması ile Boğazlar üzerinde son kez tek başına karar verme yetkisini kullanan Osmanlı Devleti, bu antlaşmanın süresi dolunca 18411841 yılında Londra Boğazlar Sözleşmesi'ni imzalamıştır. İngiltere, Rusya, Fransa, Avusturya ve Prusya'nın katılımıyla imzalanan bu sözleşme ile "Boğazların barış zamanında tüm yabancı savaş gemilerine kapalı tutulması" kararlaştırılmıştır.

Buna göre, 18411841 Londra Boğazlar Sözleşmesi'nin Osmanlı Devleti açısından doğurduğu en temel sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Boğazların uluslararası bir statü kazanmasıyla Osmanlı egemenliğinin kısıtlanması

Answer

Boğazların uluslararası bir statü kazanmasıyla Osmanlı egemenliğinin kısıtlanması
Londra Boğazlar Sözleşmesi ile Boğazlar ilk kez uluslararası bir statü kazanmıştır. Bu durum, Osmanlı Devleti'nin Boğazlar üzerindeki mutlak ve tek başına karar verme yetkisini sona erdirmiş, egemenlik haklarını Avrupalı devletlerin ortak kararlarına bağımlı hale getirerek kısıtlamıştır.

Step-by-Step Solution

1
Hünkar İskelesi Antlaşması (18331833) ile Londra Boğazlar Sözleşmesi (18411841) arasındaki farkı analiz et.
Hünkar İskelesi'nde Osmanlı yetkisini tek başına (Rusya ile ikili) kullanırken, Londra Sözleşmesi çok taraflı bir Avrupa belgesidir.
Uluslararası bir belgeye imza atılması, o konunun artık devletin iç meselesi olmaktan çıkıp kolektif bir hukuka tabi olduğunu gösterir.
2
Uluslararası statü kavramının egemenlik hakları üzerindeki etkisini değerlendir.
Osmanlı Devleti artık kendi toprak parçası olan Boğazlar hakkında Avrupalı devletlerin onayı olmadan kural değiştiremez hale gelmiştir.
Egemenlik haklarının kısıtlanması, bir devletin kendi topraklarında mutlak karar verici olamaması durumudur.

Key Concept

Boğazların Uluslararası Statüsü

Hints

1
Bir devletin kendi toprakları hakkında birden fazla devletle anlaşma imzalaması, o konudaki mutlak gücünü nasıl etkiler?

Practice More

Boğazlar konusundaki gelişmeleri Hünkar İskelesi (18331833), Londra (18411841), Paris (18561856), Sevr (19201920), Lozan (19231923) ve Montrö (19361936) sırasıyla çalışmak kronolojik hataları önleyecektir.
Estimated Time:1m 15s
Question 16Question

187718781877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı (9393 Harbi) sonrasında imzalanan Ayastefanos Antlaşması'nın şartlarını geçersiz kılarak Avrupalı devletlerin gözetiminde imzalanan; Kars, Ardahan ve Batum'un Rusya'ya bırakılmasının yanı sıra Ermeni Meselesi'nin ilk kez uluslararası bir belgeye girmesine neden olan antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Berlin Antlaşması

Answer

Ermeni Meselesi'nin uluslararası bir statü kazandığı ve 9393 Harbi sonrası Berlin Kongresi ile şekillenen belge Berlin Antlaşması'dır.
Doğru seçenek olan antlaşma, 18781878 yılında imzalanmış olup Ayastefanos'un yerine geçmiş ve Elviye-i Selâse'nin Rusya'ya bırakılması ile Ermeni Meselesi'nin uluslararası hukuk metinlerine girmesi gibi kritik sonuçlar doğurmuştur.

Step-by-Step Solution

1
Savaş sonrası süreci analiz et.
9393 Harbi kaybedilmiş, Rusya ile Ayastefanos imzalanmış ancak Avrupalı devletler çıkarlarına ters düştüğü için buna karşı çıkmıştır.
Uluslararası dengelerin (İngiltere ve Avusturya gibi devletlerin) gözetilmesi gerekir.
2
Antlaşmanın diplomatik içeriğini değerlendir.
Berlin Antlaşması'nın 6161. maddesi ile Ermenilerin yaşadığı yerlerde ıslahat yapılması öngörülmüş, böylece mesele Osmanlı'nın iç meselesi olmaktan çıkmıştır.
Ermeni Meselesi'nin diplomatik bir boyut kazanması Berlin Antlaşması ile gerçekleşmiştir.

Key Concept

Ermeni Meselesi'nin Uluslararasılaşması
Question 17Question

Osmanlı Devleti, 18331833 yılında Rusya ile imzaladığı Hünkar İskelesi Antlaşması ile Boğazlar üzerinde son kez tek başına egemenlik hakkını kullanmıştır. Bu antlaşmanın sekiz yıllık süresinin dolması ve Mısır Sorunu'nun çözümünden sonra Avrupalı devletlerin de katılımıyla Boğazlar konusu uluslararası bir sorun haline gelmiştir.

Buna göre, Boğazların ilk kez uluslararası bir statü kazanmasına ve Osmanlı Devleti’nin Boğazlar üzerindeki mutlak egemenliğinin sona ermesine neden olan diplomatik belge aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 18411841 Londra Boğazlar Sözleşmesi

Answer

18411841 Londra Boğazlar Sözleşmesi, Boğazlar konusunun ilk kez uluslararası bir konferansta görüşülüp statüye bağlandığı belgedir.
18411841 Londra Boğazlar Sözleşmesi, Osmanlı Devleti'nin Boğazlar üzerinde tek başına karar verme yetkisini kaybettiği ve konunun büyük devletlerin (İngiltere, Rusya, Fransa, Avusturya, Prusya) ortak denetimine girdiği ilk uluslararası belgedir. Bu sözleşme ile 'Boğazların barış zamanında yabancı savaş gemilerine kapalı tutulması' kuralı uluslararası hukuk normu haline gelmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Hünkar İskelesi Antlaşması'nın (18331833) kapsamını analiz etme
Bu antlaşmanın Rusya'ya sağladığı avantajların İngiltere ve Fransa tarafından bir tehdit olarak görüldüğü saptandı.
Osmanlı'nın Boğazlar üzerindeki son tek taraflı tasarrufunun bu antlaşma olduğu bilinmelidir.
2
Kronolojik ve diplomatik geçişi değerlendirme
18331833 antlaşmasının 88 yıllık süresinin 18411841'de dolduğu ve aynı yıl Londra'da büyük devletlerin toplandığı belirlendi.
Diplomatik baskıların sonucunda meselenin ikili ilişkiden uluslararası platforma taşındığı anlaşılmalıdır.
3
Sözleşme hükümlerini yorumlama
Boğazların 'barış zamanı kapalı kalması' ilkesinin uluslararası bir kural haline geldiği tespit edildi.
Osmanlı'nın mutlak egemenliğinin yerini uluslararası hukuka bıraktığı sonucuna varıldı.

Key Concept

Boğazlar Meselesi ve Uluslararası Statü

Alternative Method

Hünkar İskelesi Antlaşması'nın bitiş tarihini (1833+8=18411833 + 8 = 1841) hesaplayarak seçenekler arasında eleme yapabilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 18Question

18761876 yılında Avrupalı devletlerin Balkanlardaki azınlıkların durumunu ve bölgede yapılması planlanan ıslahatları görüşmek amacıyla topladıkları Tersane (İstanbul) Konferansı devam ederken, Osmanlı Devleti'nin konferans kararlarını etkisiz hale getirmek ve Batılı devletlerin iç işlerine müdahalesini önlemek amacıyla ilan ettiği ilk anayasal belge aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Kanun-i Esasi

Answer

Kanun-i Esasi'nin ilan edilmesi
Doğru cevap olan Kanun-i Esasi, 2323 Aralık 18761876 tarihinde ilan edilmiştir. Bu ilanın zamanlaması, tam da Avrupalı devletlerin Balkan meselelerini görüşmek üzere toplandığı Tersane Konferansı'na denk getirilmiştir. Padişah II. Abdülhamid ve Genç Osmanlılar, anayasal bir yönetime geçerek Avrupalıların azınlık haklarını bahane ederek Osmanlı'nın iç işlerine karışmasını engellemeyi ve imparatorluğun bütünlüğünü korumayı amaçlamıştır.

Step-by-Step Solution

1
Soruda verilen tarihi (18761876) ve temel siyasi gelişmeyi (Tersane Konferansı) belirlemek.
Bu tarihin Osmanlı Devleti'nin Dağılma Dönemi'ne ve I. Meşrutiyet'in ilan sürecine denk geldiği saptanır.
Olayların kronolojik sırası, doğru ıslahat hareketini bulmak için gereklidir.
2
Osmanlı Devleti'nin Avrupalı devletlerin iç işlerine karışmasını engelleme stratejisini analiz etmek.
Tersane Konferansı'nda Balkan azınlıkları için talep edilen ıslahatların, anayasal bir düzenle (Kanun-i Esasi) tüm vatandaşları kapsayacak şekilde verilmesinin hedeflendiği görülür.
Dış baskıyı kırmak amacıyla yapılan demokratik hamleler, Osmanlı diplomasi tarihinin temel bir özelliğidir.

Key Concept

Meşrutiyet'in İlanı ve Tersane Konferansı İlişkisi
Estimated Time:50s
Question 19Question

Osmanlı Devleti, 18391839 yılında ilan ettiği Tanzimat Fermanı ile can, mal ve namus güvenliğini yasal güvence altına almış ve kanun üstünlüğünü kabul etmiştir. Bu fermanın ilan edilmesinin dış politikadaki en temel amacı, aşağıdaki gelişmelerden hangisinde Avrupalı devletlerin desteğini sağlamaktır?

Show answer & explanation

Answer: Mısır Sorunu (Mehmet Ali Paşa İsyanı)

Answer

Mısır Sorunu (Mehmet Ali Paşa İsyanı)
Osmanlı Devleti, 18391839 yılında Tanzimat Fermanı'nı ilan ederek Avrupalı devletlerin sempatisini kazanmayı amaçlamıştır. Bu hamle, özellikle Mısır Valisi Mehmet Ali Paşa'ya karşı yaşanan 'Mısır Sorunu'nun çözümü için toplanacak olan 18401840 Londra Konferansı'nda Avrupa'nın siyasi desteğini almak ve iç işlerine müdahaleyi engellemek için yapılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Tanzimat Fermanı'nın ilan tarihini ve dönemin şartlarını analiz etme
18391839 yılı, Osmanlı Devleti'nin Mısır Valisi Mehmet Ali Paşa'ya karşı askeri ve siyasi olarak zor durumda olduğu bir dönemdir.
Islahat hareketlerinin dış politikadaki tetikleyici unsurlarını belirlemek kronolojik bir doğrulama sağlar.
2
Fermandan hemen sonra gerçekleşen uluslararası diplomatik gelişmeyi belirleme
Fermanın ilanından kısa bir süre sonra 18401840 yılında Mısır Sorunu'nu görüşmek üzere Londra Konferansı toplanmıştır.
Osmanlı Devleti, bu fermanla modernleştiğini göstererek Avrupalı devletlerin konferansta kendi yanında yer almasını hedeflemiştir.

Key Concept

Tanzimat Fermanı'nın Dış Politika Gerekçesi

Practice More

Islahat Fermanı'nın Paris Antlaşması üzerindeki etkisini ve I. Meşrutiyet'in Tersane Konferansı ile olan bağını inceleyerek ıslahat-diplomasi ilişkisini pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 0s
Question 20Question

Osmanlı Devleti'nin Kırım Savaşı sonrasında imzalanan hangi antlaşma ile bir Avrupa devleti sayılması kabul edilmiş ve toprak bütünlüğü Avrupalı devletlerin garantisi altına alınmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Paris Antlaşması

Answer

Paris Antlaşması (1856)
Doğru cevap olan antlaşma, 1856 yılında Kırım Savaşı sonunda imzalanmıştır. Bu antlaşmanın en önemli diplomatik sonucu, Osmanlı Devleti'nin ilk kez resmen bir Avrupa devleti olarak kabul edilmesi ve toprak bütünlüğünün büyük Avrupa güçleri tarafından garanti altına alınmasıdır.

Step-by-Step Solution

1
Kırım Savaşı sonuçlarını değerlendiriniz.
Kırım Savaşı (1853-1856), Osmanlı Devleti'nin müttefikleri (İngiltere ve Fransa) ile Rusya'ya karşı kazandığı bir savaştır.
Savaşın galibi olarak imzalanan antlaşmanın Osmanlı lehine hükümler içermesi beklenir.
2
Antlaşma maddelerini analiz ediniz.
1856 Paris Antlaşması'nın 'Osmanlı Devleti Avrupa hukukundan yararlanacak' ve 'toprak bütünlüğü Avrupa devletlerince korunacak' maddeleri tespit edilir.
Bu maddeler Osmanlı Devleti'ne diplomatik anlamda bir 'Avrupa devleti' kimliği kazandırmıştır.

Key Concept

Osmanlı Devleti'nin Avrupa Devleti Statüsü Kazanması

Practice More

Paris Antlaşması'nın 'Karadeniz'in tarafsızlığı' maddesini ve bu maddenin Osmanlı'nın galip devlet olmasına rağmen neden bir yenilgi gibi algılandığını inceleyiniz.
Estimated Time:45s
Page 1 / 4Next