Gerileme Dönemi (1699-1792)

1787-1792 Osmanlı-Rus ve Avusturya Savaşları tüm hızıyla devam ederken, 1789 yılında patlak veren Fransız İhtilali Avrupa’nın siyasi dengelerini kökten sarsmıştır. Bu gelişme üzerine Avusturya, işgal ettiği toprakları Osmanlı Devleti’ne geri vererek 1791 yılında Ziştovi Antlaşması ile savaştan çekilmek zorunda kalmıştır.

Avusturya’nın savaşta avantajlı bir konumdayken bu tutum değişikliğini sergilemesinin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti, $1774$ yılında Rusya ile imzaladığı Küçük Kaynarca Antlaşması ile Kırım'ın bağımsızlığını tanımış; ancak Kırım halkının dini açıdan Osmanlı halifesine bağlı kalmasını kabul ettirmiştir.

Osmanlı Devleti'nin antlaşmaya bu maddeyi ekletmekle ulaşmak istediği temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nin $18.$ yüzyıldaki son kazançlı antlaşması kabul edilen $1739$ Belgrad Antlaşması'nın imzalanmasında ara buluculuk yapan Fransa'ya, bu hizmeti karşılığında $1740$ yılında $I.$ Mahmud tarafından sağlanan ayrıcalık aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nin XVIII. yüzyılda Rusya ile imzaladığı diplomatik metinlerde yer alan; Rusya'nın Osmanlı topraklarındaki Ortodoks tebaanın koruyuculuğunu (hamiliğini) üstlenmesi ve Balkanlar'ın stratejik noktalarında konsolosluklar açabilmesi hükümleri, devletin egemenlik haklarının doğrudan kısıtlandığının göstergesidir.

Rusya'nın bu hakları elde ederek ulaşmak istediği öncelikli hedef aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nin $18.$ yüzyılda Rusya ile yaşadığı Kırım meselesi, tek bir diplomatik metinle sonuçlanmamış; bölgenin kademeli olarak Osmanlı hakimiyetinden çıkışıyla sonuçlanan bir süreç izlemiştir. $1774$ Küçük Kaynarca Antlaşması ile Kırım'a bağımsızlık verilmiş, ancak bölge üzerindeki Rus nüfuzu artarak devam etmiştir.

Buna göre, Rusya'nın Kırım'da kendi desteklediği Şahin Giray'ı han olarak kabul ettirmesi ve Osmanlı Devleti'nin de bu durumu resmen tanımak zorunda kalması aşağıdaki diplomatik belgelerden hangisi ile gerçekleşmiştir?

Osmanlı Devleti'nin $18.$ yüzyılda (Gerileme Dönemi) askerî üstünlüğünü kaybetmesi ve Avrupa ile yürüttüğü dış ilişkilerde diplomasinin ön plana çıkması, Divan-ı Hümayun'da görev yapan bir bürokratın yetkilerinin artmasına ve zamanla dışişlerinden sorumlu bir makama dönüşmesine zemin hazırlamıştır. Bu dönemde yetkileri artarak günümüzün dışişleri bakanı konumuna gelen devlet görevlisi aşağıdakilerden hangisidir?

$1718$ yılında Avusturya ve Venedik ile imzalanan Pasarofça Antlaşması, Osmanlı Devleti'nin Karlofça Antlaşması ile kaybettiği toprakları geri alma ümidini sona erdirmiş ve dış politikada yeni bir dönemin kapılarını aralamıştır. Bu antlaşmadan sonra Osmanlı yönetimi, Avrupa'daki üstünlüğünü kaybettiğini kabul ederek daha barışçıl ve savunma odaklı bir strateji izlemeye başlamıştır.

Buna göre, Pasarofça Antlaşması'ndan sonraki süreçte Osmanlı Devleti'nde görülen gelişmeler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Osmanlı Devleti'nin XVIII. yüzyılda Avrupa devletlerine karşı kazandığı son büyük askeri başarıyı takiben imzalanan ve Karadeniz'in bir Türk gölü olduğunu son kez onaylayan antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

$18.$ yüzyılın başlarında Safevi Devleti'nde (İran) yaşanan taht kavgaları ve otorite boşluğu üzerine Osmanlı Devleti ile Rusya, Kafkasya toprakları için karşı karşıya gelmiştir. Ancak dönemin Fransız elçisi Marki de Bonnac’ın (Marquis de Bonnac) ara buluculuğu sonucunda iki devlet, bölgeyi kendi aralarında paylaştıkları diplomatik bir belge imzalamışlardır.

**Osmanlı Devleti ile Rusya arasında $1724$ yılında imzalanan ve iki devlet arasındaki ilk 'paylaşım' antlaşması olarak kabul edilen bu belge aşağıdakilerden hangisidir?**

Osmanlı Devleti, 1774 yılında imzalanan Küçük Kaynarca Antlaşması ile Rus Çariçesi II. Katerina'ya ilk kez 'Padişah' (İmparator) unvanını resmen tanımış ve Rusya'yı diplomatik protokolde kendisine eşit saymıştır. Bu durum, Osmanlı Devleti'nin klasik dönemden beri titizlikle koruduğu aşağıdaki anlayışlardan hangisinin uluslararası hukuk düzeyinde sona erdiğini göstermektedir?

Osmanlı Devleti'nin $18.$ yüzyılın başlarında Karlofça Antlaşması ile kaybettiği toprakları geri alma ümidini yitirmesine, mevcut toprakları koruma (savunma) politikasına yönelmesine ve Avrupa'nın üstünlüğünü kabul ederek Lale Devri ıslahatlarına başlamasına zemin hazırlayan diplomatik gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nin XVIII. yüzyıl boyunca geri almak için büyük askeri ve diplomatik mücadeleler verdiği Kırım'ın, Rusya tarafından ilhak edildiğini resmen kabul ettiği ve bu gelişmeyle birlikte Osmanlı tarih yazımında "Gerileme Dönemi"nin sona erip "Dağılma Dönemi"nin başladığı kabul edilen antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti, $18.$ yüzyılda kaybettiği toprakları geri alma ümidiyle girdiği savaşlarda zaman zaman askeri başarılar elde etmiştir. Özellikle $1736-1739$ yılları arasında Rusya ve Avusturya'ya karşı kazanılan zaferler sonrasında imzalanan Belgrad Antlaşması, Osmanlı'nın bu yüzyıldaki son kazançlı antlaşması kabul edilir. Bu başarının elde edilmesinde Humbaracı Ahmet Paşa'nın askeri ıslahatlarının yanı sıra diplomatik alanda Fransa'nın arabuluculuğu da etkili olmuştur.

**Belgrad Antlaşması'ndaki arabuluculuğuna karşılık olarak Osmanlı Devleti tarafından Fransa'ya $1740$ yılında tanınan ve devletin uzun vadede ekonomik bağımsızlığını kaybetmesine yol açan düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?**

Osmanlı Devleti'nin Karadeniz'deki hakimiyetinin zayıflamasına yol açan Kırım'ın kaybı; bağımsızlık, özerklik (Rus yanlısı yönetim) ve ilhak aşamalarından oluşmaktadır. Bu tarihi sürecin dönüm noktalarını oluşturan antlaşmalar aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak gruplandırılmıştır?

Rusya İmparatoriçesi $II.$ Katerina ve Avusturya İmparatoru $II.$ Joseph tarafından hazırlanan; İstanbul merkezli bir Bizans İmparatorluğu'nu yeniden kurmayı ve Balkanlar'da 'Dakya' adıyla yeni bir devlet oluşturmayı hedefleyen gizli tasarı aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nde klasik dönemde dış yazışmaların yürütülmesinden sorumlu olan Reisülküttaplık makamı, XVIII. yüzyıldan itibaren devlet hiyerarşisinde büyük bir önem kazanmış ve nihayetinde bağımsız bir dışişleri bakanlığına (Hariciye Nezareti) dönüşecek olan sürecin temellerini atmıştır. Bu makamın, divan bürokrasisi içinde Nişancı'dan ayrılarak ön plana çıkmasının ve dış politikanın en yetkili merci haline gelmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

XVIII. yüzyıl sonlarında Osmanlı Devleti, Rusya ve Avusturya ile yaptığı savaşlarda askeri açıdan zor durumda olmasına rağmen, 1789'da Avrupa'da patlak veren bir gelişme sonucunda Avusturya'nın barış isteyerek savaştan çekilmesini sağlamıştır. Avusturya'nın bu tutum değişikliğinde, söz konusu gelişmenin ortaya çıkardığı fikir akımlarının kendi topraklarındaki çok uluslu yapıyı tehdit etmesi etkili olmuştur.

Buna göre, Osmanlı Devleti'nin üzerindeki dış baskıyı hafifleten ve Avusturya ile Ziştovi Antlaşması'nın imzalanmasına zemin hazırlayan bu tarihsel gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti, 18. yüzyılda Rusya ile imzaladığı Küçük Kaynarca Antlaşması'nda; Kırım'ın bağımsız olacağını ancak bölge halkının dini açıdan Osmanlı halifesine bağlı kalacağını kabul etmiştir. Osmanlı Devleti'nin bu maddeyle ulaşmak istediği temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nin XVIII. yüzyılda Rusya ile yaşadığı savaşlar sırasında, Rus donanmasının Baltık Denizi'nden hareket ederek Cebelitarık Boğazı yoluyla Akdeniz'e gelmesi ve Osmanlı donanmasını yakmasıyla sonuçlanan gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti, $1699$ Karlofça ve $1700$ İstanbul Antlaşmaları ile kaybettiği toprakları geri alabilmek amacıyla $18.$ yüzyılın başlarında yoğun bir askerî ve diplomatik mücadeleye girmiştir. Bu politikanın ilk somut başarısı sayılabilecek ve kaybedilen yerlerin geri alınabileceği umudunu artıran gelişme aşağıdakilerden hangisidir?